09.12.2005

 

S�permen Miti -2-

Umberto Eco

Umberto Eco�nun ge�en daha �nce ilk b�l�m�n� yay�nlad���m�z �nl� S�permen incelemesinin ikinci ve son k�sm�n� sunuyoruz.

Bir Heteroe�ilim Modeli Olarak S�permen
E�er S�permen�i okuyan ve S�perman�in hedef kitlesini olu�turan okuyucu, �zerine sosyolojik ara�t�rmalar yap�lan ve �hetero-e�ilimli erkek� olarak tan�mlanan ki�iyle bir ve ayn� olmasayd�, burada �nerilen analiz son derece soyut kalacak ve vahiy gibi g�r�lecekti.

Propaganda ve insan ili�kileri alan�nda oldu�u gibi, reklamda da, � �znenin, ne ge�mi�inden sorumlu oldu�u, ne gelece�ini belirleyebilece�i, ne de zamansall���n �� boyutuna [ge�mi�, gelecek ve �imdi, �.n.] g�re planlama yasalar�na tabi oldu�u konusunda �rt�k olarak ikna edilmesini gerektiren � ataerkil bir pedagoji kurmak i�in, �planlama� boyutunun eksik olmas� gerekir. B�t�n bunlar ac� ve emek demektir, oysa toplum hetero-e�ilimli erke�e �nceden ger�ekle�tirilmi� projelerin sonu�lar�n� sunma olana��na sahiptir. Erke�in arzular�na kar��l�k olarak bu projeler, onu kendisine sunulan�n, asl�nda kendisinin planlayabilece�i �ey oldu�u d���ncesine sevk eder.

S�permen�deki zamansal yap�lar�n analizi, bizlere o tarz bir toplumda ge�erli pedagojik ilkelere temelden ba�l� g�r�nen bir �yk� anlat�m yolunu sundu. S�permen�in bu toplumun pedagojik ara�lar�n�n birinden ba�ka bir �ey olmad���n� ve zaman�n yok edilmesi amac�n�n, planlama ve ki�isel sorumluluk d���ncesini ge�ersizle�tirmeye y�nelik plan�n bir par�as� oldu�unu �neren iki fenomen aras�nda bir ba�lant� kurmak m�mk�n m�d�r?

Yinelemeli D�zenin Savunusu
Belirli bir d�zene [scheme] ba�l� olarak bir dizi olay�n (her bir olay�n, �ncekinin nerede kald���ndan ba��ms�z olarak, bir t�r sanal ba�lang�� noktas�ndan hareket edece�i tarzda, yinelemeli olarak) tekrar etmesi pop�ler anlat� a��s�ndan yeni bir �ey de�ildir. Bu d�zen, pop�ler anlat�n�n karakteristik �zelliklerinden birini olu�turur.

Yineleme arac�, �zellikle de ki�inin, bir ske�in oynan���n� ilgisizce seyretti�i, ard�ndan da ilgisini b�l�m�n sonunda yer alan can al�c� c�mleye odaklad��� televizyon reklamlar�nda ba�vurulan t�r�, �zerine belirli ka��� mekanizmalar�n�n kuruldu�u ara�lardan biridir. Duydu�umuz m�tevaz� ancak yine de reddedilemeyecek haz, tam da bu �nceden tahmin edilebilen ve beklenen tekrara dayan�r.

Bu davran�� yaln�zca televizyon izleyicisi i�in ge�erli de�ildir. Dedektif �yk�leri okuyucusu da, bu �yk�leri �t�ketimini� a��klayacak y�ntemleri belirlemek �zere, kendisini samimi bir analizden ge�irebilir. �ncelikle, ba�lang�c�ndan bu yana, geleneksel bir dedektif �yk�s� okumas�, bir d�zeni takip etmenin hazz�na dayan�r: bir ��karsamalar zinciri arac�l���yla su�tan ke�fe ve oradan da ��z�me do�ru. D�zen o derece �nemlidir ki, �nl� yazarlar�n �o�u geleceklerini s�z konusu d�zenin de�i�mezli�ine ba�lam��lard�r. Yaln�zca �olay �rg�s��n�n s�ralamas�ndaki bir �ematizmden de�il, ayn� duygular� ve ayn� psikolojik yakla��mlar� i�eren sabit bir �ematizmden s�z ediyoruz: Simenon�un Maigret�inde ya da Agatha Christie�nin Poirot�sunda tekrarlanan unsurlardan biri de, dedektifin, olgular� ke�fettik�e, su�lunun g�d�lerine kar�� duyguda�l��a d�n��en bir di�ergaml��a, a���a ��kartan ve k�nayan � adalete kar�� olmasa bile � adaletle birlikte gelen bir merhamet duygusuna, kap�lmas�d�r.

Dahas�, �yk�lerin yazar� bir dizi yananlam sunar (�rne�in, polisin ve �meslekta�/arkada���n�n �zellikleri); �yle ki bu yananlamlar�n her �yk�de tekrarlanmas� okuma hazz�n�n temel ko�uludur. Art�k tarihsel say�lan Sherlock Holmes�in �tikleri�, Hercule Poirot�nun kibirlili�i, Maigret�nin piposu ve tan�d�k ��z�mlerinden, Peter Cheyney�in Slim Callaghan��n�n kolonyas� ve Player�s #6�i ya da Brett Halliday�in Michael Shayne�nin bir bardak so�uk suyla konya�� gibi sava� sonras� dedektif �yk�lerinin en pi�kin kahramanlar�n�n g�ndelik �zelliklerine kadar, liste uzay�p gider. Kusurlar, jestler, sinirli tikler, temsil edilen karakterde eski bir dostu bulmam�za olanak tan�r ve bu �zellikler olay�n �i�ine girmemizi� sa�layan temel ko�ullard�r. Bunun kan�t�, sevdi�imiz yazar, her zamanki karakterinin g�r�nmedi�i bir �yk� yazd���nda, kitab�n temel d�zeninin di�erlerinden farks�z oldu�unun ay�rd�na varmam�zd�r: kitab� belirli bir mesafeyle okuyup, onu �min�r� bir yap�t, ge�ici bir fenomen ya da bir ge�i� d�nemi i�areti olarak de�erlendirme e�ilimini ta��r�z.

Rex Stout�un �l�ms�zle�tirdi�i Nero Wolfe gibi �nl� bir karakteri ele alacak olursak, b�t�n bunlar daha a��k hale gelir. Okuyucular�m�zdan birinin, karakterimizi hi� duymam�� olacak derecede �elit� olma olas�l���n� g�z �n�ne alarak, Nero Wolfe �tipini� ve �evresini olu�turan ��eleri k�saca an�msayal�m. �ok eski tarihlerde Amerikan uyru�una ge�en Montenero�lu Nero Wolfe, �irkinlik derecesinde �i�mand�r; �yle ki deri sandalyesi adeta onun i�in �zel tasarlanm��t�r. Kayg� uyand�racak derecede tembeldir. Evinden d��ar�ya hi� ad�m atmaz, soru�turmalar�nda kendisine, a��k g�r��l� Archie Goodwin yard�mc� olur. Bu iki karakter, ortak espri duygular�n�n hiddetlendirdi�i, �iddetli ve gergin polemiklere dayal� bir ili�ki s�rd�r�rler. Nero Wolfe tam bir oburdur ve onun hayli geli�mi� damak zevkine ve doymak bilmeyen midesine b�k�p usanmadan hizmet eden a���s� Fritz, sofra d�zeni konusunda tamamen cahildir; ancak, sofra zevkinin yan� s�ra, Wolfe orkidelere de m�thi� bir merak ve �zel bir tutkuyla ba�l�d�r; ya�ad��� villan�n �st kat�ndaki seras�nda paha bi�ilmez bir orkide koleksiyonu vard�r. Bo�az�na ve �i�eklere d��k�n, bir dizi kusura sahip olan (klasik yaz�n sevgisi, sistematik kad�n d��manl���, doymak bilmez para h�rs�) Nero Wolfe, soru�turmalar�n�, psikolojik n�fuz maharetlerini, ofisinde oturarak, giri�ken Archie�nin kendisine sa�lad��� enformasyonu dikkatlice de�erlendirerek, kendisini ofisinde ziyaret etmek durumunda olan her olay�n kahramanlar�n� inceleyerek, M�fetti� Cramer�la (dikkat ediniz: a�z�nda her zaman d�zenli olarak s�nd�r�lm�� bir puro bulunur) tart��arak, i�ren� komiser muavini Purley Stebbins�le kavga ederek y�r�t�r; ve sonunda, hi� de�i�meyen bir tarzda, olay�n kahramanlar�n�, �o�unlukla ak�am�st�, odas�nda toplant�ya �a��r�r. Burada, ustaca diyalektik hilelerle, hemen her zaman daha ger�e�i kendisi ��renmeden, su�luyu, herkesin ortas�nda histeri krizine sokarak a���a ��kar�r.

Rex Stout�un �yk�lerini bilenler, bu ayr�nt�lar�n, topoi [olay/mekan] ve �yk�leri hareketlendiren mevcut d�n��sel [recurrent] durum repertuar�n�n ancak k���k bir b�l�m�n� olu�turdu�unu bilirler. Esas skala �ok daha geni�tir: Archie�nin, ketumlu�unun uyand�rd��� ku�kuyla tutuklan��� ve yalan ifade vermesi; Wolfe�un m��terilerini soktu�u durum hakk�ndaki yasal tenkitler; Saul Panzer ya da Orrie Carther gibi part-time �al��an dedektiflerin g�revlendirilmesi; Wolfe ve Archie�nin, arkas�ndaki delikte, teste tabi tutulan ki�inin davran�� ve tepkilerini g�zetleme olana��na sahip olduklar� �al��ma odas�n�n duvar�ndaki resim; Wolfe ve gayri samimi m��terisi aras�nda ge�en sahneler ... b�t�n bunlar saymakla t�kenmez: Sonunda, bu topoi listesinin, her bir �yk�ye ayr�lan sayfalarda s�z konusu olabilecek her t�rl� olaya yetecek kadar oldu�unu anlar�z. Yine de, teman�n sonsuz say�da �e�itlemesine yer verilir; her bir su�un ard�nda farkl� psikolojik ve ekonomik g�d�ler yatmaktad�r ve yazar her seferinde olanlar� yeni bir durum gibi sunar. �Olanlar� diyoruz: Asl�nda okuyucu hi�bir zaman yeni bir �eyin anlat�ld���n�n fark�na varmaz. Dikkate de�er anlar, Wolfe�un al���ld�k tav�rlar�n� yineledi�i anlard�r; �rne�in, ��z�m bekleyen olay dramatik a��dan doruk noktas�na ula��rken Wolfe�un bilmem ka��nc� kez orkideleriyle ilgilenmek �zere �st kata ��kmas�, M�fetti� Cramer��n bir aya�� kap� ile duvar aras�nda oldu�u halde tehdit edici bir tarzda odaya giri�i, ve Goodwin�i itekleyip parma��n� sallayarak Wolfe�u bu kez i�lerin yolunda gitmeyece�i konusunda uyarmas�. Maceran�n ilgi �ekici noktas�, verdi�i rahatl�k hissi, getirdi�i psikolojik boyut, rahat bir sandalyeye ya da tren kompart�man�ndaki bir koltu�a �ak�l� kalan okuyucunun, a�ama a�ama, daha �nceden bildi�i, ancak yeniden ��renmek istedi�i �eyi s�rekli ke�fetmesinde yatar: Alb�m� bu nedenle alm��t�r. (E�er �yk�, bizi bir ba�lang�� noktas�ndan al�p ummad���m�z bir biti� noktas�na g�t�ren olaylar�n geli�imiyse) Okuyucu olmayan-�yk�den haz al�r; �a��rtmaca, olaylar�n bir geli�im �izgisi izlememesinde yatar. D�n��sel oldu�u i�in sevilen bu stratejide, ge�mi�-�imdiki-gelecek zaman geriliminden uzakla��p bir ana odaklan�l�r.

Fuzuli Bir Mesaj Olarak Yinelemeli D�zen
Bu t�r mekanizmalar, daha �nce g�rd���m�z gibi, olay�n bir geli�ime dayand��� ve karakterin �l�m�ne kadar kendi kendisini �t�ketmesi� gereken, 18. y�zy�l�n romantik feuilleton�lar�ndan �ok, g�n�m�z�n pop�ler anlat�lar�nda daha yayg�nd�r. San�r�m feuilleton�lar�n pop�lerli�ini yitirdi�i d�neme ait olan ve belle �poque d�neminin [1871�de Fransa-Prusya Sava���n�n sona eri�inden, 1914�de Birinci D�nya Sava���n�n patlak veri�ine kadar olan d�nem, �.n.] sonlar�nda iki y�zy�l� birle�tiren, ilk t�kenmeyen kahraman Fantomas�d�r. Fantomas��n her bir epizodu bir t�r �ba�ar�s�z katarsis�le son bulur; Juve ve Fandor tam onu yakalayacaklar� s�rada, Fantomas beklenmedik bir hareketle kurtulur. Bir di�er olgu da, � �antaj ve sansasyonel ka��rma eylemlerinden sorumlu olan �Fantomas, her epizodun ba��nda anla��lmaz bir bi�imde yoksul durumdad�r ve paraya, bu nedenle de yeni �eyleme� gereksinim duyar. D�ng� bu sayede s�rer gider. Onunla birlikte de bir d�nem sona erer. Modern yinelemeli mekanizmalar�n, �a�da� insan�n derin bir gereksinimine yan�t verip vermedi�i, dolay�s�yla da ilk bak��ta g�r�nd���nden daha savunulabilir olup olmad��� ve daha sa�lam temellere dayan�p dayanmad��� tart���labilir.

E�er yinelemeli d�zeni yap�sal a��dan inceleyecek olursak, tipik bir fuzuli mesajla kar�� kar��ya oldu�umuzu anlar�z. Souvestre ve Allain�in ya da Rex Stout�un bir roman� bize �ok az bilgi veren, aksine, fuzuli ��elerin kullan�m� sayesinde, dizinin ilk alb�m�n� okuyarak edindi�imiz anlam� s�rekli kafam�za vuran bir mesaj i�erir (bu �rnekte, anlam, �konuya ait� karakterlerin m�dahalesi nedeniyle, belirli bir eylem mekanizmas�d�r). Yinelemeli d�zene duyulan ilgi, fuzuli olana duyulan ilgi olarak sunulur. Bu mekanizmalara dayanan e�lendirici anlat� gereksinimi, fuzuli olana duyulan bir gereksinimdir. Bu �er�evede, pop�ler anlat�n�n �nemli bir b�l�m� fuzuli olan�n anlat�s�d�r.

Paradoksal bi�imde, beklenmedik olay ya da sansasyonellik gereksinimini kar��layan �r�nler s�n�f�na dahil edilmek istenen ayn� dedektif �yk�s�, asl�nda tamamen z�t nedenlerle, oldu�u gibi kabul edildi�i, tan�d�k, �ng�r�lebilir oldu�u i�in okunur. Su�lu olan�n bilinmemesi bir yan ��e, adeta bir vesile durumuna gelir; elbette, (d�zenin soru�turma temelli dedektif �yk�s�nde oldu�u kadar ba�ar�yla tekrar edildi�i) aksiyon temelli dedektif �yk�s�nde su�lunun yaratt��� bir gerilim ortam� �o�unlukla s�z konusu de�ildir; s�z konusu olan, su�u kimin i�ledi�inin ortaya ��kar�lmas�ndan �ok, davran��lar�n� be�endi�imiz �konuya ait� karakterlerin �konuya ait� jestlerinin takip edilmesidir. �Fuzuli olana duyulan bu gereksinimi� a��klamak i�in, a��r� derecede ince varsay�mlara gereksinim yoktur. Enformasyon sunumuna dayanan feuilleton, fuzuli ��elerle dolu mesajlar�n aras�nda ya�ayan bir toplumun tercih etti�i bir anlat� tarz�n� temsil ediyordu; gelenek duygusu, ortak ya�am�n normlar�, ahlaki ilkeler, feuilleton okuyucular�n� temsil eden tipik halk�n ait oldu�u 18. y�zy�l burjuva toplumu ortam�nda ge�erli uygun davran�� kurallar� � b�t�n bunlar toplumsal sistemin �yelerine sundu�u ve beklenmedik sars�nt�lardan (ve de�er sistemindeki �alkant�lardan) uzak, ya�am�n s�r�p gitmesini sa�layan �ng�r�lebilir bir ileti�im sistemini olu�turur. Bu d�zlemde, Poe�nun bir k�sa �yk�s�n�n yaratt��� �enformatif� �ok ya da Ponson du Terrail�in coup de th��tre�� belirli bir anlama gelir. Oysa, �a�da� sanayi toplumunda, standartlar�n de�i�imi, gelene�in ��z�l���, toplumsal mobilite, model ve ilkelerin �t�ketilebilir� olu�u, her �ey kitlesel sars�nt�larla ilerleyen enformasyon bombard�man� ba�l��� alt�nda �zetlenebilir. B�t�n bunlar duyarl�l�klar�n s�rekli yeniden de�erlendirilmesi, psikolojik varsay�mlar�n adaptasyonu ve zekan�n yeniden nitelendirilmesi anlam�na gelir. Bu �er�evede, fuzuli yap�daki bir anlat�, bir dinginlik �a�r�s�, okuyucuya sunulan yegane rahatlama olana�� olarak g�r�lecektir. Buna kar��l�k, ��st�n� sanat yaln�zca evrime dayal� d�zen, birbirini bertaraf eden gramerler, s�rekli de�i�en kodlar sunar.

Entellekt�el gerilim anlar�nda bir aksiyon resminden ya da bir dizisel m�zik par�as�ndan uyar�c� almaya �al��an k�lt�rl� bir insan�n (sa�l�kl� ve zorunlu) rahatlama ve ka��� anlar�nda �ocuksu bir tembelli�e kap�lmas� ve bir fuzuliyet girdab�nda edilginle�mek i�in bir t�ketim �r�n�ne y�nelmesi do�al de�il midir?

Soruna bu a��dan yakla�t���m�zda, zarars�z, hatta belki de yararl� olan bir �eye kar�� ahlak�� bir yakla��m g�sterdi�imiz i�in kendi kendimize serzeni�te bulunarak, (aralar�nda S�permen mitinin de bulundu�u) ka��� e�lencelerine daha fazla ho�g�r� g�sterebiliriz.

Sorun fuzuli olandan ald���m�z hazz�n, enformasyon al�mlamas�na dayal� olan ve her yarat�c� etkinli�in normu haline gelen, entelekt�el varl���n sars�nt�l� ritmini ne dereceye kadar etkiledi�ine ba�l� olarak de�i�ir.

Sorun ayn� anlat�sal d�zen dahilinde iletilen farkl� ideolojik i�eriklerin farkl� etkilerde bulunup bulunamayaca�� de�ildir. Yinelemeli d�zen, yaln�zca bir d�nya yaratabildi�inde ve onu ifade edebildi�inde ortaya ��kar ve kal�c�la�abilir: Bunu, s�z konusu d�nyan�n, onu ifade eden yap�yla ayn� konfig�rasyona sahip oldu�unu fark etti�imizde daha iyi anl�yoruz. S�permen�in durumu bu varsay�m� do�ruluyor. S�permen �yk�lerinin ideolojik i�eri�ine bakt���m�zda, bir tarafta i�eri�in kendi kendini s�rd�rebildi�ini ve anlat� yap�s� sayesinde ileti�im kurabildi�ini; �te yanda ise, �yk�lerin, anlat�m yap�lar�n�n, asl�nda at�l olan pedagojik bir mesaj�n d�ng�sel ve dura�an sunumu olarak tan�mlanmas�na yard�mc� olduklar�n� g�r�r�z.

Medeni Bilin� ve Siyasal Bilin�
S�permen �yk�leri, s�perg��lere sahip kahramanlara dayal� di�er macera dizileri ile ortak bir �zelli�e sahiptir. S�permen�de ger�ek ��eler daha t�rde� bir b�t�nselli�e sahiptir, biz de bu nedenle ona �zel bir dikkat g�steririz ve S�permen�in s�z�n� ettiklerimiz aras�nda en pop�ler kahraman olmas� da bir rastlant� de�ildir: Grubun �nc�s� olmakla kalmaz (1938�de yay�n�na ba�lanm��t�r), b�t�n karakterler aras�nda en �zenle tasarlanan�, eski bir anekdottan yola ��k�larak geli�tirilen ve bu sayede de benzerlerinin temsilcisi olarak de�erlendirilebilecek tan�nabilir bir ki�ili�e sahip olan� odur. Her hal�karda, a�a��daki g�zlem b�t�n s�per kahramanlar i�in ge�erlidir; Batman ve Robin�den Green Arrow�a, Flash, Marsl� �nsan Avc�s�, Green Lantern ve Aquaman�e � ve de, yaz�nsal �t�r��n daha nitelikli bir �z-alays�lama [self-irony] tarz� geli�tirdi�i, daha yak�n d�neme ait olan Fantastic Four, Devil ve Spiderman�e kadar.

Bu kahramanlardan her biri, �yle g��lere sahiptir ki, h�k�meti ele ge�irebilir, orduyu yenebilir ya da gezegen siyasetinin dengesini bozabilirler. �te yandan, bu karakterlerden her birinin, insani ve do�al yasalara kar�� son derece sayg�l�, d�r�st, sad�k oldu�u a��kt�r, bu nedenle de g��lerini yaln�zca iyi ama�lara y�nelik olarak kullanmalar� da do�rudur (ve ayn� zamanda iyidir). Bu anlamda bu �yk�lerin pedagojik mesaj�, en az�ndan �ocuk yaz�n� alan�nda, son derece makbuld�r, zira say�s�z �yk�de yer alan �iddet maceralar�, k�t�n�n itham edilmesi ve d�r�st insanlar�n zaferiyle sonu�lan�r.

��retinin mu�lakl���, ��yi nedir?� diye sordu�umuzda ortaya ��kar. Bu a�amada, en az�ndan temel yap�s� itibariyle, di�erlerinden daha ku�at�c� olan S�permen�in durumunu derinlemesine incelemek yeterli olacakt�r.

Daha �nce de�indi�imiz gibi, fiziksel, zihinsel ve teknolojik yetenekleri a��s�ndan S�permen kadr-i mutlak bir g�ce sahiptir. Etkinlik kapasitesi, kozmik boyuta ula�maktad�r. Elbette, insanl���n yarar�na kullan�lmak �zere bu t�r bir kapasiteye sahip bir varl���n (meseleyi her ihtimali g�z �n�ne alarak, a��k y�reklilikle ve sorumlulukla ortaya koyal�m) �n�nde ger�ekle�tirilmeyi bekleyen pek �ok eylem bulunmaktad�r. Bir ka� saniye i�inde astronomik boyutlarda i� ve zenginlik �retebilecek olan birinden, insan en �a��rt�c� siyasal, ekonomik ve teknolojik de�i�imleri sa�lamas�n� bekliyor. A�l�k sorununa ��z�m bulunmas�ndan, yerle�ime uygun olmayan b�lgelerin i�lenmesine, insanl�k d��� sistemlerin y�k�lmas�na (e�er S�permen�i �Dallas ruhu� ile okursak, alt� y�z milyon �inliyi neden Mao�nun boyunduru�undan kurtarmad���n� sorabiliriz), S�permen kozmik ya da galaktik d�zeyde iyilikte bulunabilir, ve bu arada da, fantastik yollardan, her yerde ge�erli olan etnik ayr�mlar� ortadan kald�racak bir tan�m geli�tirebilir.

Ancak bunlar�n yerine, S�permen etkinliklerini ya�ad��� k���k cemaatin (gen�li�inde Smallville�de, yeti�kinli�inde ise Metropolis�de) s�n�rlar� i�erisinde s�rd�rmeyi ye�ler, ve � t�pk� Kutsal Topraklar� ziyarete gidebildi�i halde, ya�ad��� yere elli kilometre uzakl�ktaki kapal� ve m�stakil say�lamayacak cemaate ula�amayan orta�a� insan� gibi � di�er galaksilere kolayl�kla ula�abildi�i halde, yaln�zca �d�nya�n�n de�il, �Amerika Birle�ik Devletleri�nin de boyutlar�n� g�zard� eder (yaln�zca bir kez, o da Hayali �yk�ler�de, Amerika Birle�ik Devletleri ba�kan� olur).

Kendi k���k d�nyas�n�n s�n�rlar� i�erisinde, m�cadele edebilece�i tek k�t�l�k, yeralt� ve organize su� d�nyas�na ait olan varl�klard�r. Uyu�turucu karaborsas�na ve elbette r��vet yiyen y�neticilere ya da politikac�lara kar�� de�il, banka ve posta kamyonu soyguncular�na kar�� m�cadele etmeyi tercih eder. Bir di�er deyi�le, g�r�n�rdeki tek k�t�l�k �zel m�lkiyete kar�� i�lenen k�t�l�klerdir. Ba�ka d�nyalardaki k�t�l�kler de bir �e�ni sa�lar; oradaki k�t�l�kler de rastlant�sald�r, beklenmedik ve ge�ici yap�dad�r; yeralt� d�nyas� ise kal�c� bir k�t�l�kt�r, t�pk� kesin �izgilerle ayr�lan � her zaman i�in otoritenin saf ve iyi, k�t�n�n ise onanmayacak derecede ��r�m�� oldu�u � ikili kar��tl�k alanlar� yaratan, insanl�k tarihine damgas�n� vuran bir t�r namussuzluk dalgas� gibi.

Ba�kalar�n�n da belirtti�i gibi, S�permen�de, siyasal bilin�ten kesin �izgilerle ayr�lan, medeni bilincin kusursuz bir �rne�ini g�r�yoruz. S�permen�in medeni tavr� kusursuzdur, ancak k���k ve kapal� bir cemaat alan�nda uygulan�r ve yap�land�r�l�r (kurulu d�zenin de�erlerine tam sadakat modeli olarak, �izgi roman ve televizyon kahraman� Dr. Kildare�i, S�permen�in bir �karde��i olarak nitelendirebiliriz).

Kendini iyi ama�lara adayan S�permen�in, yetimler ve yoksullara para toplamak amac�yla yard�m geceleri d�zenlemek i�in ola�an�st� oranda enerji harcamas� biraz tuhaf ka�maktad�r. Paradoksal bi�imde bo�a harcanan bu enerji (ayn� enerji do�rudan zengin yaratmak i�in ya da daha �nemli durumlara m�dahalede bulunmak �zere kullan�labilirdi), S�permen�i s�rekli yerel d�zeyde �aba harcarken g�ren okuyucuyu hi� �a��rtmaz. K�t�l�k yaln�zca �zel m�lkiyete kar�� i�lenen eylem olarak nitelendirilirken, iyilik de yaln�zca yard�m etkinli�i olarak tan�mlan�r. Bu tan�m S�permen�in ahlak d�nyas�n� karakterize eder. S�permen�in, etkinliklerini k���k � a�ikar olan�n �ok az oranda de�i�tirildi�i � bir alanda s�rd�rmek durumunda kalmas�, olay �rg�s�n�n dura�an yap�s�na ili�kin olarak vurgulad���m�z nedenlere dayan�r; her genel de�i�iklik, d�nyay� ve onunla birlikte de S�permen�i nihai t�kenmi�li�e s�r�kleyecektir.

�te yandan, S�permen�in makul ve �l��l� meziyetlerinin, yaln�zca olay �rg�s�n�n yap�s�na, yani m�frit ve telafi edilemeyecek geli�meleri �nleme gereksinimine, ba�l� oldu�unu s�ylemek do�ru de�ildir. Asl�nda tam tersi ge�erlidir; bu tarz bir kavramsal olay �rg�s�n�n alt�nda yatan �nleyici metafizik, belirli bir ��retiyi � ele al�nan temalar arac�l���yla � iletmeye uygun yegane se�enek olarak de�erlendirilen, b�t�nsel bir yap�sal mekanizman�n, do�rudan ancak arzu edilmeyen sonucudur. Olay �rg�s� dura�an olmal� ve her hangi bir geli�meye yer vermemelidir, ��nk� S�permen, hi�bir zaman b�t�nsel bir bak�� a��s�na sahip olmadan, dar �l�ekte ger�ekle�tirilen pek �ok k���k etkinli�i meziyet haline getirmek durumundad�r. Buna kar��l�k, meziyet yaln�zca k�smi eylemlerin ger�ekle�tirilmesi olarak tan�mlanmal�d�r ki, olay �rg�s� dura�an kalabilsin. Yine de, mesele yazarlar�n tercihleri meselesi de�il, i�inde yer ald�klar� � ve daha b�y�k modellerin yans�mas� olan k���k �l�ekteki �benzer� modeller kurduklar� � k�lt�rel modelde ge�erli olan �d�zen� kavram�na uyum sa�lamalar� meselesidir.

[Diacritics (Bahar 1972), �talyancadan �ngilizceye �ev. Natalie Chilton, s.14-22�de yeralan yaz�, The Role Of the Reader (Bloomington: Indiana University Press), s. 107-124 i�inde yeniden yay�nlanm��t�r. (�eviri: Ahmet G�rata)]



En Son Eklenen 5 İnceleme

James Bond �izgili Romanları
07.12.2009
James Bond, son y�zyılın pop�ler mitlerinden biri. T�rkiye�de polisiye romanın en �nl� araştırmacısı sayılan Erol �yepazarcı, Bond�u �izgi romanlarına da değinerek irdeliyor. ...

Rh+ ve Yayınlanan �izgi Romanların Listesi
22.01.2009
1993 yılında �ıkmış, kısa �m�rl� �zigi roman dergilerimizden biri olan RH+ ile ilgili bir d�k�m yayınlıyoruz....

Hakkım Sana Haram Olsun
16.12.2008
Mizah dergilerimizde tefrika �izgi roman geleneği neredeyse unutuldu. Hakkım Sana Haram Olsun, bu geleneğin son �rneklerinden başarılı bir siyasi �izgi roman....

Fevkal Beşer
06.12.2008
Memo Tembel�izer�in Penguen dergisinde �Ge�miş Zaman� adıyla yayınlanan k�şesinde �nceleri g�n�m�z�n d�nyasının bundan yaklaşık 100 yıl �nceki Osmanlı İmparatorluğuna taşı...

Persepolis: Kederli Kahkaha
25.11.2008
Persepolis, İranlı Marjane Satrapi�nin Fransızca yayımlanmış otobiyografik �izgi romanı. Yakın zamanda �izgi film uyarlaması �lkemizde de g�sterime giren Persepolis, yayımlandığ...



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|