02.01.2006

 

Milliyet Sanat��n �izgi Roman Dosyas�nda �izerler Ne Dedi?

Aziz Tuna

Milliyet Sanat dergisinin Temmuz 2004 tarihinde yapt��� �izgi roman dosyas�na y�nelik olarak dergimizin 3.say�s�nda yer alan bir ele�tiriyi aktar�yoruz.

Sanat dergileri aral�klarla �izgi roman hakk�nda dosyalar haz�rlarlar. Bu dosyay� da genellikle gazetecilikten miras ald�klar� akt�el bir ilgiyle olu�tururlar. �izgi romana farkl� bir ilgi vard�r, bir �modaya� d�n��m��t�r, bir �izgi roman uyarlamas� film sinemalar�m�za gelmi�tir veya..evet, bat��daki benzer nitelikte dergilerde �izgi romanla ilgili dosyalar, incelemeler yay�nlanmaya ba�lam��t�r. �zetle, ilham� ne/nas�l olursa olsun, �izgi roman sanat dergilerine konu olur. Ge�ti�imiz temmuz ay�nda Milliyet Sanat dergisi �izgi roman� dosya konusu se�ti, kaba bir hesapla otuz k�sur y�l sonra yeniden �izgi roman hakk�nda �konu�tu�. �r�mcek Adam��n sinema uyarlamas�-reklam kampanyalar� bu dosyan�n haz�rlanmas�nda muhtemelen b�y�k pay sahibi. Medyan�n i�leyi�i ile ilgili verimli bir �rnek hi� ku�kusuz.

Her dergi t�r�n�n kendine �zg� bir dili, bu dili iyi bilen yazarlar� ve daha �nemlisi �okuyucular�� vard�r. T�m bunlara gazetecilikten gelen, g�ndemi yakalama tela��, g�ndemi yakalad�m iddias� ve daha �nemlisi g�ndemi belirleme arzusunu ekleyebiliriz. Milliyet Sanat, kendi mecras�nda, bildik kal�p ve al��kanl�klar�yla �izgi roman hakk�nda bir dosya haz�rlam��. �izgi roman hakk�nda sanat dergilerinde haz�rlanan en iyi �dosya� olmasa da konu ile ilgili bir d�k�m yapm�� olmas� hi� ku�kusuz �nemli. Her �eyden �nce tarihin bu an�nda �zellikle �reticiler neler diyor, konu�urken neleri �nemsiyor, onu g�sterebildi�i i�in anlaml�. Yoksa derginin akt�eli yakalama tela��, �zellikle konu�mac�lar�n arg�manlar�n� etkilemi� g�r�n�yor ki bu ele�tirilmeli. �izgi roman sorunlar�, a�mazlar�, anlat�m dili ve �abas�yla zaten bir �nehir�. Dahas�, sadece bir film dolay�s�yla ilgi g�recek, hat�rlanacak ya da moda say�lacak bir �nehir� de�il. Gazetecinin ufku sabah do�up ak�am batar derler, en az�ndan sanat dergileri buna direnebilmeli. Hat�rlamak i�in Hollywood�a ihtiya� duyan zihniyet de ele�tirilmelidir.

Gelelim, derginin s�ylediklerine. �zellikle metin kutular�yla ilgilenece�im. Bana daha canl� ve yazmak i�in verimli g�r�n�yorlar. [Her konuda yaz� yazan Hasan B�lent Kahraman��n (ke�ke Ahmet Mithat olabilse) �izgi roman hakk�nda yaz� yazmas�n� z�l say�yorum, herhalde onu konu�acak de�ilim.] Dokuz kutu var; bir yay�nc�, bir �evirmen-dan��man ve yedi �izerle konu�ulmu�. G�r��leri iyimserler, ele�tirel yakla�anlar ve kendini tekrarlayanlar olarak ay�rabiliriz. Asl�nda bu ayr�m� daha �ok �izerlerin g�r��leri aras�nda yap�yorum. Zira ��izgi roman k�lt�r� temellendirilmeli� arg�man�n� kullanan Zeynep Akku��la benzer nokta-i nazara sahip biri yok �izerler aras�nda. Piyasan�n i�leyi�i ve �retim temelinde g�r��ler konu�ulmu� daha �ok. �nce iyimserlerden ba�layal�m; Gamze Balta�, Akku��un temel sayd��� ihtiyac�n internet dolay�m�yla varoldu�unu s�yleyerek, �birka� y�l sonra, hem �izerlerde hem �r�nlerde patlama olacak� diyor. Internet�te ger�ekle�ecek bir patlamadan ve �o�almadan s�z ediyor Balta�. Turgut Y�ksel de bu iyimserli�i ta��yanlardan. 2004 y�l�nda �izgi roman okurunun artt���n�, yeni �izerlerin yeti�ti�ini, yay�nevlerinin �izgi romana daha fazla ilgi g�sterdi�ini belirtiyor ve bunun �n�m�zdeki y�llara s�reli yay�n, alb�m, sinema uyarlama olarak misliyle yans�yaca��n� d���n�yor. Hangi verilere dayand��� ise belirsiz.

Erg�n G�nd�z, Rr (Resimli Roman), Joker ve Akreb�in G�lgesi gibi denemeleri �ncesinde s�yledi�i arg�man�n�, yeni bir proje/dergi �ncesinde yineliyor. �izgi roman�n �ehir k�lt�r�n�n bir par�as� oldu�unu s�yleyen G�nd�z, �ehir ne kadar geli�irse �izgi roman da o kadar varolabilir gibi bir varsay�ma sahip: �...�o�u zaman bizim �izgi romanlar�m�z, �ehrin geli�mesinden daha �nce gidiyordu. Bu da zamanlama hatas� olu�turdu. Bug�n, 2004�te bu mesafe iyice daralm��, �izgi roman ve �ehir okuyucusu ayn� hatta duruyor gibi... �imdi daha iyi �izgi roman ili�kileri kurulaca��na inan�yorum�. Bu ��ehir� efsanesi, Rr (Resimli Roman) dergisini sitayi�le kar��layan Hadi Uluengin�in 1991 tarihli bir yaz�s�na dayan�yor. �Art�k �izgi roman bitti, �imdi resimli roman zaman�� veya �metropol insan�, estetik ar�yor� t�r�nden olduk�a Avrupal� ��k��lar o g�nden bu yana s�rd�r�l�r. Bu iddialar ne yenidir, ne de yenilik�i. �ddial� olman�n b�y�s� veya ��ehir� demenin metaforik �a�r���mlar� analitik d���nmeyi engelliyor olmal�. Sanat, kamusal alan�n par�as� olarak �ehre aittir, Ona dairdir, onunla geli�ir, b�y�r. ��nk� piyasa �ehirdedir. Piyasay� sadece ekonomik de�il, piazza olarak sosyal ve k�lt�rel anlamda kullan�yorum. Zaten s�zc�k, bize �talyanca�dan ge�mi�tir. Kald� ki, �izgi roman, bu �lkede aral�klarla y�z k�sur y�ld�r, s�rekli olarak 70 y�ld�r mevcut. Y�zlerce, belki binlerce insan bu i�ten ge�imlerini sa�lad�lar. �izgi roman dergileri, mizah dergileri toplamda ayl�k iki milyonun �zerinde/yak�n�nda sat��larla ony�llarca varoldular. O zaman �ehir yok muydu? �reticiler, bir i�e ba�larken, kendilerini/�reteceklerini milat olarak alabilirler, artistik olarak bir manifestoya dayanan ��k��larda bulunabilirler. Bunu romantizmin bir par�as� olarak g�rebilirim, �ok da �nemsemeyebilirim, ama bu iddiay� y�llard�r �e�itli bi�imlerde defalarca duyunca do�rusu s�k�l�yor insan. Hangi �ehir bu? Hangi geli�en �ehir?

Galip Tekin, ��u an karikat�r d�nemi� demi� ve karikat�r d���nda bir hareketlenme, bir talep oldu�undan s�z a�m��. Yeni dergisinin ya�ay�p ya�amayaca��ndan ��pheli oldu�u i�in de eklemi� : �Asl�nda sorunuza eyl�lde cevap versem daha iyi olacak; batacak m�y�z, kalacak m�y�z g�rece�iz�. R�portaj muhtemelen telefonda ger�ekle�mi�, tam ne s�ylenmi�-ne anla��lm��, ne yaz�lm�� sorusuyla/mesafesiyle okumal�y�z. Velakin, ��u an karikat�r var, gelecekte �izgi roman olacak� iddias�n� hemen her �izgi roman dergisi (!) �ncesinde okuyoruz, s�yleniyor. Yarg�c�n k�l�c�na kar�� tarihin sarkac� vard�r denir, ge�mi�te yaz�lanlar� hat�rlamak �nemli. 1992 y�l�nda Joker ��kt���nda da benzer �eyler s�ylenmi�ti, hat�rlat�l�r.

�izgi roman�n bug�n�ne ele�tirel yakla�anlardan en �nemlisi Kenan Yarar��n s�zleri. �ddias�, ba�l��a da ta��nm��: �T�rkiye�de �izgi roman geriledi�. Yarar, �izgi anlat�m ve i��ilik bak�m�ndan ge�mi�teki eski usta �izerlerin �al��malar�n� �imdikilerden �ok daha g��l� buldu�unu belirtmi� : �ge�mi� ve ge�mi�in ustalar� yok say�larak her ku�ak s�f�rdan bir mimariye giri�iyor, bunda �izgi roman sanat��lar�n�n yeni ku�ak ile ha��r ne�ir olmak yerine �ok �abuk, otuzlu ya�larda, piyasadan elini ete�ini �ekmesinin ve ayn� �retken �al��malar� devam ettirememesinin de etkisi var�. Ge�mi�in ustalar�na �vg� kadar yergi de var bu s�zlerde. T�rkiye�de �izerlerin erken ya�lanmalar�n� �rt�k olarak ele�tiriyor Yarar. Ger�ekten de sahada kal�p �oynamaktansa� hoca/edit�r/abi olmaya y�neliyor �izerler, eski �a�aal� g�nleri konu�may� tercih ediyorlar.
Ele�tirel isimlerden bir di�eri �smail G�lge�. �izgi roman �izgisinde bir devaml�l�k sa�layamad�klar�na de�inerek, haz�rlop�u dedi�i yay�nevlerini su�luyor: �Sormak gerek YKY�ye: �Neden Tenten�i yay�mlad�n�z? Yoksa sizin de T�rk Tenten�i yaratma gibi bir projeniz mi var� diye. Ama g�rd�k ki Tenten�in d���nda hi�bir �izgi roman yay�mlamad�lar. Tenten gibi, Abd�lcanbaz gibi serileri yay�nlamak, pop�list bir davran��t�r. Bunlar�n devam� gelemeyince hi�bir anlam� yoktur�. Bir yay�nevinin bir �izgi roman kahraman�n� veya bir �izeri �s�f�rdan� alarak desteklemesi, piyasan�n i�leyi�i gere�i maddi olarak �ok k�lfetli. Her �eyden �nce yeni bir �Tenten yaratma� projesi, b�y�k sermayenin kald�rabilece�i, vergiden d��mek i�in ba�tan paras�n� yat�rabilece�i bir i�. B�y�k sermayenin b�yle bir yat�r�ma girmesi i�in bir sebep var m�? �izgi roman toplumda ne t�rden bir de�er ta��yor? Yine ayr�ca bug�n mevcut alb�m sat��lar� d���n�l�rse, telif bedelleri, bir �reticinin yapt��� i�in maddi olarak kar��l���n� alabilece�i d�zeyde de�il. Bug�n bir �ok �izer ba�ka alanlardan ge�imini sa�l�yor, �izgi roman �reterek ya�ayan �izer say�s� iki elin parmaklar�n� ge�miyor do�rusu.

Tart���lmas� gereken yorumlardan biri de Bahad�r Baruter�e ait: ��izgi roman�n alt k�lt�re ait bir al��veri� ve payla��m bi�imin par�as� ve sonucu olarak durdu�u g�r���ndeyim. Yerli �izgi roman �r�nlerini hem de�erli hem �nemli hem de tart���lmaya de�er, yabanc� �izgi roman �r�nlerini ise de�erli ama �nemsiz buluyorum�. �nce alt k�lt�r vurgusuna de�inelim, Erg�n G�nd�z��n ��ehirli� iddias�yla bir tezatl�k i�inde okunabilir. Baruter, kendisini ve Lombak�� anlat�yor asl�nda. Mainstream �izgi roman anlay���na kar�� geli�tirilen comix ekol�ne yak�nd�r, Lombak. Edit�r�n�n �yerlici� tavr�na kar��, ekol�n hatmedildi�i a�ikard�r. O nedenle yabanc� �izgi roman �r�nlerini de�erli ama �nemsiz bulmadan �nce �hangi yabanc� �izgi romanlar?� diye sormak da gerekiyor. Ayr�ca Lombak�a hangi T�rkiye�yi ve hangi alt k�lt�r� anlatt��� da sorulmal�, hat�rlat�lmal�. Yoksa m�cadele eden bir �retici olarak s�zleri anlaml� ve do�ru.



En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|