02.07.2006

 

�izgi Kare, �izgi Bant, �izgi Roman �er�evesinde Yazı�İmaj İlişkisi

Simge G�ksoy

Yazı ve imaj ilişkisi �er�evesinde �izgi romanın anlatım dilini inceliyor Simge G�ksoy.

Temel
�izgi romanın temeli iki farklı yoldan takip edilebilir. Bunlardan biri, pek �ok kaynakta �izgi romanın mağara resimleri ve mısır hiyeroglifleriyle ilişkilendirildiği imaj-merkezli bir yoldur. Bazı kaynaklar �izgi romanı Afrika tahta oymaları, Asya porselen grafik işleri ve halı, cam ve binalar �zerindeki grafiklerle ilişkilendirir. Bu a�ıdan bakıldığında �izgi roman bir anlatıyı iletmek amacıyla �izilmiş ve bir sıraya dizilmiş imaj alanlarıdır. Yazı, keşfedildikten sonra ve anlatılan hik�ye karmaşıklaştık�a, bir anlatı elemanı olarak imaja eklenmiştir. �izgi romanın bu g�rsel temelinde, �nemli bir anlatısal �zellik ortaya �ıkar. Sadece imaj alanları olarak bile, anlatının ardışık bir yapısı vardır ve bu yapı aslında yazıya ait bir anlatım �zelliğidir. Bu nedenle yazının, hik�yenin anlatımına katılmasının nedenini ve s�recini anlamak zor değildir.
�izgi romanın temeli yazı-merkezli bir yoldan da incelenebilir. Bu a�ıdan �izgi romanın temeli �ok eski zamanlara dayanmaz. Yalnız yazının kullanıldığı bazı kitaplarda zamanla, yazı alanının i�inde g�rsel malzeme kullanılmaya başlanır. İmajın bu şekilde kullanımının ilk �rnekleri başarısız veya başka bir deyişle zayıftır; yazı ve imaj arasındaki ilişki iyi kurulmaz. T�m hik�ye yazı yoluyla anlatılır ve imaj, belli bir anlatısal değeri olmaksızın sayfaya uygulanır, yapıştırılır. Daha sonra, bu tip işler �zerine �alışmaların artmasıyla, yazı ve imaj arasındaki ilişki �ok daha iyi ve belirli bir şekilde kurgulanmaya başlanır. Zamanla imaj da hik�yenin anlatımında �nemli bir rol oynamaya başlar ve hik�ye, yazı ve imaj arasında paylaşılır. Burada da yazı anlatımının ardışık karakteri imaj anlatımına uygulanır. İmajın i�inde bulunduğu �er�eve ardışık anlatımın temel birimi haline gelir ve zamanla yazı da bu �er�evenin i�ine taşınır.

�er�eve
�izgi Kare

�izgi kare, t�m anlatının tek bir �er�eve i�inde tamamlandığı bir anlatımdır. �izgi kareler genellikle bir mesaj veya keskin bir anlatı i�erir. T�m anlatı tek bir �er�eve i�inde verildiği i�in imaj ve yazı, g��l� ve yalın bir şekilde kullanılır. Bazı �izgi kareler sadece imaja bağlı bir anlatı i�erirken, bazılarında ise imaj ve yazı beraber anlatıyı kurarlar. Ayrıca, bazı �izgi karelerde t�m mesaj yazı yoluyla verilirken imaj durum hakkında bilgi verebilir.

�izgi Bant
�izgi bant ortalama 2�10 arası �er�eveden oluşur. �izgi bantlar da genellikle bir mesaj veya bir durumun anlatımını i�erirler ve karmaşık hik�yeler anlatmazlar. Birden fazla �er�eveden oluştukları i�in ardışık bir anlatı �zelliğine sahiptirler. Durum veya mesaj anlatısı sadece imaj, sadece yazı veya değişik oranlarda her ikisinin de kullanımıyla verilebilir.

�izgi Roman
�izgi roman 10 veya 20'den �ok �er�evenin birbiri ardına sıralandığı bir anlatımdır. Anlatı �oğunlukla bir hik�ye i�erir. Hik�yeler uzun olduğu ve anlatı �ok sayıda kareden oluştuğu i�in, tek bir �izgi roman, imajla yazının kullanımı ve ilişkileri �zerine �ok �eşitli �alışmalar i�erir. Bu nedenle, yazı ve imajın anlatıdaki �nem seviyesi ve ilişkileri, kareler sırası i�inde değişkendir .

Yazı Kullanımları
Anlatıcının Sesi

�izgi kare, �izgi bant ve �izgi romanda neredeyse t�m hik�ye karakterler yoluyla anlatılır. Hik�yeyi anlatan �anlatıcı� genellikle hik�yeye dahil edilmez ve �er�evenin dışında bırakılır ama bazı durumlarda anlatıcı hik�yeyi b�l�p anlatıya dahil olur. Anlatıcının sesi, ardışık kareler i�erisinde devam eden konu veya hik�ye �zerine verilen bir bilgidir. Bu bilginin karakterler ağzından veya objelere bağlı olarak verilmesi zordur. Bazen karedeki imajın veya diğer yazı alanlarının etkisini arttırmak i�in kullanılır. 'Anlatıcının sesi' tanımlaması bu yazı alanının her zaman sesin temsili olduğu anlamına gelmez. Anlatıcının d�ş�nd�kleri, imajla verilemeyen zaman ve mekan bilgisi bu yazı alanının i�eriğini oluşturabilir. Bazen imajın verdiği bilgiyi tekrarlayarak �er�evenin i�inde olmakta olanları anlatır. Anlatıcının sesi i�in �er�eve i�inde değişik şekillerde alanlar kullanır. En yaygın kullanım �er�evenin �st veya alt kenarında dikd�rtgen şeklinde bir alandır. Bazen �er�evenin i�inde �zelleşmemiş herhangi bir yere yerleştirilir -�er�evenin i�inde y�zer gibidir- ve b�ylece bilginin �er�eve dışından verildiği vurgulanır. Anlatıcının sesinin �ok �nemli bir etkisi hik�yede g�r�nmez bir karakter -anlatıcı- yaratmasıdır. �zel olarak işin yaratıcısına g�nderme yapması gerekmez ama her şekilde �er�evenin dışını veya başka bir ifadeyle �er�evelerin arasındaki boş alanı tanımlar. Bu nedenle yazı alanı kendisinden ve imaj alanından başka bir alanı, hik�ye anlatıcısının alanını vurgular.

Konuşma Balonu
Karakterin s�ylediklerini temsil eden yazının yerleştirildiği ve karaktere g�rsel olarak kuyruk benzeri bir par�ayla ilişkilendirilen alan -konuşma balonu- ilk kez, 1896 yılında 'the yellow kid' (sarı �ocuk) karakterini yaratan Richard Fenton Outcalt tarafından kullanılmıştır. Konuşma balonu ismi bu alanın en başta balon şeklinde kullanılmasıyla ortaya �ıkar. Zamanla balon şekli değişir ve g�n�m�zde artık �izere bağlı olarak herhangi bir şekilde olabilir. Konuşma balonu genellikle �er�evenin i�ine yerleştirilir. Balonlar kullanıma girmeden �nce konuşmaların verildiği yazı alanı �er�evenin i�inde salınır, hangi karakterin konuştuğu gibi duruma dair bilgileri vermek i�in yazı anlatımına ait elemanlar kullanılır. Yazı alanı konuşmakta olan karakterle yeterli bir g�rsel ilişki i�inde olmaz, yazı alanının i�eriği ve g�rselle olan ilişkisi ancak yazıyı okuyarak ve hik�yenin genel bilgisi yoluyla anlaşılır. Konuşma balonunun kullanımıyla karakter ve s�yledikleri, hem �er�eve i�inde yazı alanının ve karakterin yerleri, hem de balonun ucunda karaktere doğru y�nlendirilmiş kuyruk benzeri detay sayesinde g�rsel olarak ilişkilendirilir. Bug�n konuşma balonu bazen, karakter ve yazı arasındaki ilişki �ok net olduğu zaman, kullanılmaz. Yine de bu �er�evelerde de ilişkinin kolay okunabilir olması i�in g�rsel bir ilişki kurulur. Karakterle olan birebir ilişkisi ve bir konuşmanın g�sterimi olması nedeniyle konuşma balonunun i�indeki yazı kesinlikle sesin temsilidir. Balonun i�indeki yazıyı okumak birini dinlemeyi �ağırıştırır. Tek bir �er�eve i�inde ve ardışık �er�eveler ve hik�ye akışında, konuşma balonu, ger�ek hayatta bir şeyin �ğrenilmiş sesinin onun doğal bir �zelliği olması gibi, karakterin fiziksel, g�rsel bir �zelliği haline gelir. Harflerin g�rsel �zellikleri, yazının tipografisi de sesin �zelliğini taşır. Karakter bağırırken harfler genellikle kalın ve b�y�k, fısıldarken tam tersine ince ve k���k kullanılır.

D�ş�nce Balonu
D�ş�nce balonu karakterin d�ş�nd�klerini temsil eden yazının bulunduğu alandır. Bu nedenle sesin değil d�ş�ncenin temsilidir. G�rsel olarak konuşma balonuna olduk�a benzer ama d�ş�nmekte olan karakterle olan g�rsel ilişkisi daha farklıdır. Konuşma balonu karaktere kuyruk benzeri �izgisel bir par�ayla ilişkilendirilirken; d�ş�nce balonu ve karakter arasındaki g�rsel ilişki, balıkların suda �ıkardıkları balonlara benzer birka� k���k balonla sağlanır. D�ş�nce balonu �zel bir etki yaratır, okuyucu ve karakter arasında gizli bir yol veya kanal a�ar. Hik�yedeki veya �er�evedeki diğer hi�bir karakter veya hi�bir şey d�ş�nmekte olan karakterin ne d�ş�nd�ğ�n� bilmediği ve �er�evenin dışındaki tek kişi okuyucu olduğu i�in, d�ş�nce balonu i�inde ne yazdığını sadece karakter ve okuyucu bilir. Bu g�r�nmez kanal yoluyla okuyucu �er�evenin i�ine doğru, karakter ise �er�evenin dışına doğru hareket eder ve ikisi �er�evenin dışında ger�ek hayatın dışında bir yerde, bu kanalın i�inde, arada buluşurlar. Karakter ve okuyucu sadece ikisine �zel gizli bir konuşma başlatırlar. D�ş�nce balonu i�erisinde yer alan yazının tipografik �zellikleri de karakterin d�ş�ncesine bağlı olarak değişir.

Şaşkınlık-Korku-Soru
Bazı duyguların temsili olduk�a sorunludur. Korku, şaşkınlık, soru gibi ne g�rsel ne de yazı olarak genel ge�er temsiliyet kuralları olmayan duygular vardır. Bir başka deyişle b�yle bir duygu g�rsel olarak g�sterildiğinde, karakterin fiziksel ifadesi aynı anda birden �ok duyguyu verebilir ve bu hik�yenin anlatımı a�ısından sorunlu bir durumdur. Bu gibi durumlarda s�z konusu duygunun g�rsel temsili yazının desteğiyle doğru ve g��l� bir şekilde verilebilir. Sadece yazının kullanımı da duygunun temsili i�in yeterli olmaz, bu nedenle bu belirli duyguların anlatımı i�in yazı ve imaj beraber �alışırlar. �oğunlukla, duygunun tam olarak yansıtılması ardarda gelen �er�eveler akışında m�mk�nd�r. Duygunun yazı yoluyla anlatımı genellikle, yazı alanını duygunun fiziksel ifadesine sahip karaktere doğrudan bağlayan konuşma balonuyla verilir. Yazı ve imaj arasındaki bu yakın ve gerekli ilişki, bir anlamda iki anlatıyı birbirine d�n�şt�r�r. Bu tip duyguların bir �er�evede yazı ve imaj yoluyla temsili aynı değerdedir ve bu nedenle aynı anlatı �zelliğine sahiptir. Bazı u� �rneklerde duygu, g�rsel ifadede hi� yansıtılmaz ve sadece yazı alanında temsil edilir. Bu durumda okuyucu, yazıdaki anlama bağlı olarak karakterin ifadesini bu a�ıdan algılar. Bazen şaşıran veya korkan karakter �er�evenin i�ine �izilmez ve �er�evede duygunun sadece yazı yoluyla temsili yer alır. Bu, yazının nasıl g�rsel bir değere sahip olabildiğine dair �ok iyi bir �rnektir. Bu duyguları vermek i�in kullanılan dile dair, yazıya dair işaretler '?-soru işareti' veya '!-�nlem işareti' gibi noktalama işaretleridir. Bu nedenle bu yazı alanları zaten �ok g��l� g�rsel bir �zelliğe sahiptir, hatta yarı imaj olarak kabul edilebilirler. Yazının b�y�kl�k, renk, a�ı, 2boyut veya 3boyut gibi g�rsel �zellikleri duyguya g�re farklılık g�sterir.

Ses Efekti
Bu yazı alanları objelerden veya karakterlerden �ıkan ama konuşma veya d�ş�nce olmayıp hareketler yoluyla oluşan sesleri temsil eder. Yani bu seslere hareketler neden olur. Yazı hareketin g�rsel temsilini destekler ve bazen, yukarıda anlatılan duyguların durumunda olduğu gibi yazı, hareketin tek temsili olabilir. Ses efektini anlatan yazı �oğunlukla �er�evede belirli alanlarda verilmez ve daha �ok �er�eve i�inde asılı haldedir. Yazının fiziksel, g�rsel yapısı temsil ettiği sesin �zelliklerine uydurulur ve bir balon gibi sınırlı bir alan i�inde olmadığı i�in tamamıyla imajın bir par�asıdır. Bu nedenle sesin y�n�, hızı, �zellikleri hakkında g�rsel bilgi i�erir. Bu yazı bi�imi sesin yazı karakterleri yoluyla g��l� bir şekilde temsil edilişidir. �oğunlukla, yazı ve imaj ses efekti vermek i�in beraber kullanılır ve aynı anlatı elemanları olarak algılanır. Bir başka deyişle yazı artık yazı değildir, imaj imaj değildir. İkisi ses bilgisini anlatmak amacıyla bambaşka bir anlatı elemanına d�n�ş�rler.

İmajın Bir Par�ası Olarak Yazı
Bazı durumlarda yazı imajın ger�ek hayattan �ğrendiğimiz şekliyle bir par�asıdır. Buna �rnek olarak bir gazete sayfası �zerindeki yazılar veya bir tabela �st�ndeki yazı verilebilir. Bu tip kullanımda yazı alanının imaj i�indeki yeri �nceden belirlidir. İmajın fiziksel bir par�ası olarak yazı, imajın 3boyut, mekanda y�n gibi t�m fiziksel �zelliklerini alır. İmaj ve yazının okunması aynı anda ger�ekleşir ��nk� ikisi, bir gazete veya bir tabela gibi tek bir anlatı elemanını temsil ederler. Yazı alanının �er�eve i�inde bir şekilde tanımlandığı diğer �rneklerden farklı olarak, bu �zel durumda yazı alanı zaten imajın i�ine g�m�lm�şt�r.

Yazı � İmaj İlişkisi
�izgi kare, �izgi bant ve �izgi roman�da yazı ve imaj alanları arasındaki ilişki, tek bir kare, ardışık kareler veya hik�ye anlatımı �er�evesinde g�rsel ve anlatısal ilişkileri olmak �zere, iki a�ıdan incelenebilir. Bu ilişkiler birbirleriyle bağlantılı olarak dinamik bir karaktere sahiptir. En başta hepsi hem g�rsel hem de anlatısal olarak bir niyetle birbirlerine ilişkilendirilmiştir; bu niyet, hik�ye ve kendi tarzı g�z �n�nde tutularak işin yaratıcısının veya yaratıcılarının niyetidir. Fakat daha sonra bu ilişkiler �er�eve i�inde ve ardışık �er�eveler b�t�n�nde d�n�ş�rler. Bu d�n�ş�m hem g�rsel hem de anlatısal yoldan ger�ekleşir. Bu �alışma kapsamında, anlatısal a�ıdan oluşan d�n�ş�mler sadece g�rsel ilişkileri, yapıyı ve algıyı etkiledikleri �l��de ele alınmaktadır.

G�rsel İlişki
Yazı ve imaj alanları arasındaki g�rsel ilişki, hem tek bir kare hem de ardışık kareler �er�evesinde incelenebilir. Kare �tek başına veya bir seri i�erisinde� �izgi kareler alfabesinin sınırlı, temel birimidir. Her karenin kendi g�rsel hik�yesi vardır. Tek bir �izgi kare i�inde, yazı ve imajın g�rsel ilişkileri nettir. Birden �ok �izgi kareden oluşan �izgi bant ve �izgi romanda, kareler birbirlerinden bağımsızlaşarak kendi g�rsel hik�yelerini oluştururlar. �izgi kareler serisi, bir hik�yenin �nceden belirlenmiş, kesilmiş, �er�evelenmiş anlarından oluşur ve par�alar halinde algılanır, her par�aya ayrı anlamlar y�klenir. Bir �izgi roman karesi, t�m hik�ye ve kareler serisi i�inden �ıkarıldığında, yazı ve imaj alanları arasındaki g�rsel ilişki değişmeye başlar. Bu değişim s�recinde yazı ve imaj, kare i�indeki sabit yerlerini terkederek, yeni ve başka bir ilişki kurulana kadar kare i�erisinde salınırlar. Bu, yazı ve imajın belirlenmiş ilişkilerini unutup yeniden ama başka bir şekilde ilişkiye girdikleri bir s�re�tir. Burada, yazı ve imaj alanlarından iki kişi gibi s�z ederken, aslında, okuyucu-izleyicinin algısı vurgulanmaktadır.
Yazı ve imaj alanlarının g�rsel ilişkisi, �izgi karelerden oluşan bir sayfanın genel g�r�n�ş� �er�evesinde de incelenebilir. Sadece karelerin birlikte oluşturdukları g�r�nt�, yazı ve imaj alanlarının birbirleriyle olan g�rsel oranları bize iki anlatı kanalının ilişkisi hakkında ipu�ları verir. Bu uzaklıktan yazı ve imaj, hik�yeyi nasıl anlattıkları a�ısından değil, kareleri ve sayfayı fiziksel olarak nasıl doldurdukları yoluyla algılanır. Okuyucu-izleyici, yazı ve imaj alanlarının genel orantısı sayesinde, yazıları okumadan veya ayrı ayrı imajlara bakmadan, salt g�rsel bir hik�ye algılar.

Anlatısal İlişki
�izgi kare �er�evesinde yazı ve imaj arasındaki ilişkiyi, sadece şekilsel anlamda algılamak m�mk�n değildir. G�rselin altındaki anlam s�rekli olarak g�rsel algımızı değiştirir, d�n�şt�r�r. Ayrıca bu anlatısal ilişki, yazı ve imaj alanlarının, en başta nasıl ilişkilendirileceğini de belirler. Yazı ve imaj alanlarının şekilsel ilişkileri, anlatısal ilişkileri de g�z�n�nde bulundurularak incelenmelidir. Her karenin kendi senaryosu ve kareler b�t�n�n genel bir senaryosu vardır. Her iki durumda senaryo, yazı ve imaj alanları arasında b�l�n�r. Hik�yenin bu iki alan arasında nasıl paylaşıldığının izleri, şekilsel ��z�mleme yoluyla s�r�lebilir.

İmajyazı � Yazıimaj
�izgi kare, �izgi bant ve �izgi roman�da yazı ve imaj, birlikte bir hik�ye veya durumu anlatmak amacıyla, kareler i�ine yerleştirilirler. Hik�ye veya durumu, kendi anlatı �zelliklerini kullanarak anlatmak i�in, aynı alan ve senaryoyu paylaşırlar. Yani tek bir kare, farklı iki anlatının bir araya geldiği bir alan olarak tanımlanır. Daha sonra kareler, bir hik�yeyi anlatmak amacıyla, bir seri olarak bir araya gelirler. Yazı ve imaj, başka bir seviyede -birbiri ardına sıralanmış kareler kapsamında� yeni ilişkiler oluştururlar. Bu kareler serisi i�inde her kare, yazı ve imaj alanlarından oluşan bağımsız birer anlatıdır. Ancak, daha genel bir seviyede kareler, devam eden bir hik�yenin temel birimleridir. Kare i�indeki yazı ve imaj alanlarının ilişkisi, hem g�rsel hem de anlatısal a�ıdan karelerin bu iki konumu g�z �n�ne alınarak yapılabilir.

Kareler serisi, yazı kanalı ve imaj kanalı olmak �zere iki farklı anlatı kanalının bir araya gelmesi olarak algılanabilir. Bu durumda, t�m seri kapsamında iki ayrı seri tanımlanır. Bu a�ıdan bakıldığında karelerin sınırları yokolmaya ve kareler birbirlerine karışmaya başlarlar. Artık devam eden tek bir hik�yenin temel anlatı birimleri olmaktan �ıkıp, t�m hik�yenin iki ayrı anlatı serisinin taşıyıcıları haline gelirler.

Diğer a�ıdan bakıldığında, kare, bir anlatının temel birimidir. Ayrı yazı ve imaj alanları olarak değil, ayrıştırılamaz tek bir eleman olarak algılanır. Bu durumda, yazı ve imaj alanlarının sınırları bulanıklaşır ve iki anlatı alanı birbirinin i�inde eriyerek homojen, tek bir anlatı birimi oluştururlar:�Kare�. Bu noktada, yazı ve imajın yapıları değişir ve birbirlerine d�n�ş�rler. Birbirleri gibi hareket etmeye başladıkları i�in birbirleri gibi g�r�nmeye de başlarlar. Bunun sonucunda ne yazı ne de imaj olan ���nc� bir anlatı yolu ortaya �ıkar. Yazı �imajyazı�ya, imaj �yazıimaj�a d�n�ş�r. �İmajyazı� ve �yazimaj� aynı anlatı yapısını tanımlar.

Alıntı
�er�evelerim i�erisinde, resimlerin altında birka� satırlık yazı vardır. Yazı olmasaydı, imajın ne s�ylemeye �alıştığı anlaşılmazd ve resimler olmasaydı yazı hi�bir anlam ifade etmezdi. İkisinin birleşiminden bir t�r roman ortaya �ıktı.
Rudolph T�pffer





En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|