02.07.2006

 

Bir yazı �zerine...

Başak �nsal

Ge�tiğimiz Temmuz ayında New York Times gazetesinde, grafik romanlar hakkında kitap eleştirmeni Charles McGrath imzalı dikkat �ekici bir yazı yayımlandı (11/7/2004). Yazı �nemliydi, ��nk� hem ciddiyeti ile tanınan g�ndelik bir gazetede yayınlanıyordu hem de uzunluğu g�z �n�ne alındığında epey yer kaplıyordu.


Ge�tiğimiz Temmuz ayında New York Times gazetesinde, grafik romanlar hakkında kitap eleştirmeni Charles McGrath imzalı dikkat �ekici bir yazı yayımlandı (11/7/2004). Yazı �nemliydi, ��nk� hem ciddiyeti ile tanınan g�ndelik bir gazetede yayınlanıyordu hem de uzunluğu g�z �n�ne alındığında epey yer kaplıyordu. �stelik McGrath tutkulu bir fan ya da yılların �izgi roman severi değildi. Bu a�ıdan makalesinin farklı bir boyutu olduğunu s�yleyebiliriz. Yazının olduk�a detaylı olduğunu belirtelim ve bu detayların -yeni isimler ve alb�mler gibi- grafik roman piyasasını g�n� g�n�ne takip etme l�ks� olamayanlar i�in �ok da anlamlı/tanıdık olmayabileceğini ekleyelim. Ancak makaleyi okunur kılabilecek iki �nemli kısma değinmek gerekiyor. Bunlardan birincisi McGrath�ın daha s�ze başlarken ortaya attığı sav. Ona g�re ge�mişte insanların şiir okumayı, az ya da �ok bırakıp, zamanı bol, kafası karışık kadınların eğlencesi olarak kabul g�ren romanlara y�neldiği bir d�nem oldu ve acaba ileride bir tarihte grafik romanların klasik edebi roman bi�iminin -resimsiz olanların- yerini alması m�mk�n olabilir mi? Gelecekteki yeni edebi bi�im grafik romanlar olabilir mi? Mc Grath�a bu soruyu sorduran nedenler yazı ilerledik�e teker teker karşımıza �ıkıyor; ilk olarak sadece �izgi roman yayınlayan yayınevlerinin değil diğerlerinin de bu t�re ilgi g�stermeye başlaması, kitap�ılarda en hızlı genişleyen rafların grafik romanlara ait olması (bizim i�in s�z konusu olduğunu s�yleyemeyiz), y�ksek satış rakamlarına ulaşarak edebi romanlarla yarışır duruma gelmeleri ve hatta �eşitli prestijli �d�llere layık g�r�lmeleri. Bug�n grafik romanlar kaliteli kapakları, sayfa sayıları gibi nicel �zellikleriyle olduğu kadar bi�imsel arayışları ve �ciddi� sayılabilecek (comics�in ciddiyetsiz bir şey olduğunu kim s�yledi?) konuları ile klasik �izgi romanlara nispetle daha �ok saygı duyulan ve dikkat �eken bir konumdalar. Aslında McGrath 80�lerin ortasında grafik romanların almış olduğu ivmenin farkında. �rneğin konuyla ilgili hemen her yazıda karşımıza �ıkan Spiegelmen�ın Maus�u, Gilbert & Jaime Hernandez kardeşlerin �Love and Rockets� ve iki farklı s�per kahraman romanı olan Alan Moore�un Watchmen�i ile Frank Miller�dan �Batman: The Dark Knight Returns� bu metinde de es ge�ilmemiş doğal olarak. Bu romanlar sayesinde �zellikle medyanın �izgi romanlara y�nelik tutumunun değiştiğini ve sadece �ocuklara y�nelik �r�nler olarak g�rmeyi bıraktıklarını belirtiyor McGrath. Yine ona g�re yazık ki bu ivmenin devamı yetkin �r�nlerin devamının gelmemesi ile sağlanamıyor. Bug�nk� g�r�n�m hakkında ise iyimser sayılabilir: Geniş bir yazar ve �izer pop�lasyonu, bilgisayar ve dijital teknolojilerin etkisi ile gelişen g�rsel anlatılara fazlasıyla aşina gen� bir n�fus ve bu iki grubun buluşmasını sağlayacak yayınevleri s�z konusu. Dolayısı ile yaşanan patlama şaşılacak cinsten değil.

Şimdi de yazının ikinci kısmından bahsedelim. Başlangı�ta grafik romanların son d�nem �ok satan ve �ne �ıkan isimlerine, bunun olası nedenlerine genel olarak değinen McGrath ikinci kısımda grafik romanları bırakıp �reticilere �eviriyor dikkatini. �izgi roman yaratma s�recinin ne kadar zorlu ve yıpratıcı olduğunu yazar ve �izerlerin kendi ağızlarından yaptığı alıntılarla belgelemeye �alışıyor. �izgi romanların fazlasıyla el emeğine dayanan neredeyse primitif bir medium olduğunu kabul ederek �reticilerin hakkını teslim ediyor McGrath. Ki metinden anlaşılan onlar da bu durumun farkındalar ve kendilerine her g�n şu soruyu soruyorlar: �Bu işi neden yapıyorum?� Yazara bakılırsa bu işi yapmanın neredeyse �n şartı obsesif bir kişilik yapısına sahip olmak. ��nk� �izgi romanın okuyucuyu eline ge�irebilmesi i�in paneller arasında bir hareket, zaman duygusu yaratılması, imajların ve metinlerin bir ritmi tutturabilmesi gerekiyor. B�t�n tasarım s�recine katlanmayı ve sonuna kadar g�t�rebilmeyi başarmak herkesin harcı değil gibi. Burada parantez a�ıp şu ayrıntıyı da ekleyelim. �zellikle son d�nem işlere bakarak grafik romanların otobiyografik �zellikler g�sterdiğini belirtiyor McGrath. Bir grafik romancının hayatı ya da grafik romancı olmaya �alışan insanların halleri �zerine �yk�ler �zellikle g�ze �arpar duruma gelmiş. Her ne kadar �lkemizde her ay onlarca grafik roman �retilip basılıyor olmasa da haftalık ve aylık mizah dergilerinden bu duruma bizler de olduk�a aşinayız aslında. Yazar ve �izerlerin kalemlerini kendilerini ve �izgi nasıl �izilir s�recini okuyucunun g�zleri �n�ne sermek i�in kullanıyor olmalarının bir nedeni de oburca t�kettiğimiz sayfalara daha dikkatli bakmamızı istiyor olmaları mı?

Yukarıda da değinildiği gibi McGrath meseleyi sadece yorumlarıyla değil kimi �nemli isimlerle g�r�şerek anlatmaya �alışmış. İlk olarak ele aldığı isim 1943 doğumlu, hi� sanat eğitimi almamış / �ocuk denecek yaşlardan itibaren �izerlik yapan Robert Crumb. Mutlu bir �ocukluk d�nemi ge�irmeyen ve Bugs Buny�ye karşı cinsel bir arzu duyarak b�y�yen Crumb, �izgi romanları kişisel ifade yolu olarak kullanıp kendini her t�rl� hali ile sayfalara d�kmekten �ekinmemiş. �zellikle 80�lerde bir k�lt fig�r haline gelen Crumb, undergorund �izgi roman d�nyasında hızla y�kselerek pek �ok �izeri derinden etkiledi. McGrath, Crumb�ı �zellikle Amerikan �izgi romanları d�nyası i�in son derece etkileyici buluyor ki haksız da sayılmaz ancak Crumb artık Fransa�da yaşıyor!. Bir başka �ığır a�an isim olarak �izgi roman d�nyasının hem Michelangelo�su hem de Medici�si olarak nitelediği (ve Crumb paradigması olarak tanımladığı �zelliklere uyan) Pulitzer �d�ll� Art Spiegelman�a ge�iyor. Crumb paradigmasını a�alım: �izgi romanlarla b�y�lenerek ge�irilmiş bir �ocukluk, erken tamamlanmış bir gelişme evresi (daha gen� bir �ocukken Spiegelman kendi dergisini hazırlıyordu), derin bir �izgi roman bilgisi. �izerle ilgili ilgin� bir veri de �� boyutlu g�rmesini zorlaştıran bir �eşit g�z rahatsızlığına sahip olması. Kendi ifadesi ile b�ylelikle �izgi romanların kendisine ger�eğe yakın hatta belki daha ger�ek g�r�nd�ğ�n� belirtiyor. McGrath da Spiegelman denildiğinde akla ilk gelen işi Maus�dan bahsetmeyi atlamıyor [Ser�ven�in ikinci sayısında Şenol Bezci imzalı yazı, Spiegelman ve Maus hakkında detaylı bilgi vermektedir]. Marjane Satrapi, t�r�n az sayıdaki kadın �izerinden biri olarak, Maus�u grafik roman bi�iminin sunduğu olanaklara g�z�n� a�an iş olarak değerlendiriyor. Spiegelman�ın vurgulanan bir y�n� de neredeyse �retimini bile engelleyecek d�zeyde eğitime ve konu �zerine makaleler yazmaya eğilmiş olması (�izerle ilgili verilen haber ise Eyl�l gibi �ıkması beklenen yeni alb�m�yle ilgili, konusu D�nya Ticaret Merkezine yapılan ter�r saldırısı �zerine, adı muhtemelen �In the Shadow of No Towers� olacak).

Spiegelman�ın iki �nemli keşfi olduğu kabul edilen Chris Ware ve Daniel Clowes�tan da bahsediliyor makalede. Bu isimlerin de klasik �izer profiline uyduğunu -ayrı ebeveynler, �izgi romanlara takıntılı bir bağlılık, arkadaşsızlık, randevusuz ge�en bir ergenlik- belirtmeden ge�miyor McGrath. B�ylelikle �izer dediğin sorunlu olur, saplantılı olur �nermesini de pekiştirmeye �alışıyor herhalde. Bu kısımda Ware�in ağzından grafik romancı olmanın zorlukları ve nemenem bir iş olduğu �zerine alıntılar yapılıyor. Ware aslında bir hikaye anlatmak i�in �izgi romanların olduk�a verimsiz bir yol olduğunu s�yl�yor ve g�nlerce �alıştıktan sonra her seferinde bu işi neden yaptığını kendi kendine sorduğunu ekliyor.

Bir diğer isim 43 yaşındaki Maltalı �izer ve gazeteci Joe Sacco. Seksenlerde The Comics Journal i�in muhabirlik yapan Sacco g�n�m�zde �izgi romanı olduk�a farklı bir şekilde kullanarak �ne �ıkıyor. Sacco�nun metodunun �izgi romanı bir dok�manter aracı olarak kullanmak olduğunu s�yleyebiliriz. Filistin ve Bosna �zerine yaptığı dok�manter �izgi romanlarla ger�ekten farklı bir iş ortaya koymuş ve Tıpkı Spiegelman�ın yaptığı gibi tanıdık bir i�eriği tanıdık olmayan bir bi�imde sunarak alışılagelen savaş imgelerinin dışında bir g�rsellikle okuyucuları sarsmış.

Makalede belirtilen son isim ise neredeyse kendisi de bir �izgi roman kahramanı gibi g�r�nen Alan Moore. İngiltere doğumlu Moore, �ocukluk ve gen�lik d�nemlerini olduk�a yoksul bir �evrede ge�irmiş ki bu sıkıntılı d�nemlerin onun yaratma yetisini beslediği s�yleniyor. Olduk�a iyi bir �izer olmasına rağmen zamanını daha verimli kullanabileceğini d�ş�nerek yazarlığa ge�iş yapmış. Makalede Moore�un olağan�st� derecede detaylı �alışmasına vurgu yapılıyor. Sadece bir panelin tanımlanabilmesi i�in paragraflar yazan Moore b�ylelikle birlikte �alıştığı �izerlerin işlerini olduk�a rahatlatmış oluyor. Belki de b�t�n grafik romancılar arasında en yaratıcı hayal g�c�ne sahip olduğunu d�ş�nd�ğ� Moore�un �Lost Girls� başlıklı pornografik (!) bir grafik roman �zerinde �alıştığı haberini de vermiş McGrath.

Başta da belirttiğimiz gibi Charles McGrath�ın makalesi , son derece yerel ve akt�el nitelikleri nedeniyle bizlere anlamlı gelemeyecek kısımlara sahip. �te yandan b�yle yazılar her g�n karşılaşabileceğimiz t�rden olmadıkları i�in �izgi roman okuyucuları i�in olduk�a kıymetliler. McGrath, grafik romanların en kuvvetli �zelliğinin zamanı betimlemede klasik romanın sahip olamayacağı ayrıntıları yaratabilme potansiyeli olduğuna işaret ediyor. En zayıf �zelliğinin ise ger�ek�iliğe ne kadar yaklaşırsa yaklaşsın biraz karikat�r�ms� kalması olduğunu s�yleyerek bitiriyor s�zlerini. Lirik bir anlatım ve �ok g��l� duyguların aktarılabilmesi i�in t�r�n uygun olamayabileceğini iddia ediyor ve en iyi grafik romanların genellikle kendilerini pek ciddiye almayanlar olduğunu da ilave ediyor. Son s�zleri tartışılabilir olmakla birlikte, McGrath�in pozitif ve ayrıntılı, �izgi romanı ciddiye alan bir makale yazdığını s�yleyebiliriz.

Ser�ven, �izgi Roman Araştırmaları Dergisi, Sayı: 3


En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|