23.07.2006

 

Steampunk � Buhar G��l� Postmodern Masallar

Aykut-Erkut Erdem

Bilim kurgu kadar �izgi romanları da etkileyen Steampunk t�r�yle ilgili enformatik bir yazı aktarıyoruz.

Tanyel Ali Mutlu�nun Ser�ven�in 4. sayısındaki Yoldaş S�permen yazısında dile getirdiği gibi alternatif tarih metni, belirli bir tarihi olayın hi� olmaması ya da farklı bir bi�imde ger�ekleşmesi halinde d�nya tarihinin nasıl değişeceğini, g�n�m�z d�nyasının nasıl bi�imleneceğini konu edinir. Steampunk ise yine benzer kalıplarla genelden farklı bir alternatif tarih anlayışını işler: Alternatif tarih metinlerinin �oğunda g�rmeye alışık olduğumuz gibi tarihin ge�miş sayfalarındaki bir değişimin g�n�m�z d�nyasına etkilerini anlatmak yerine modern teknolojik gelişmelerin daha erken devirlerde ger�ekleştiği farklı bir ge�mişi anlatır. Bu gelişmeler ya o devirlerde hali hazırda mevcut olan ya da o zamanlar d�ş�n�lm�ş teknolojilerin daha da geliştirilmesi sonucunda m�mk�n kılınır. Steampunk sayılan eserlerin b�y�k bir �oğunluğu sanayi devriminin ardından bilimin ve dolayısıyla teknolojik gelişmelerin sıradan insanların hayatlarını etkilemeye başladığı Viktorya �ağı Britanya�sında ge�mektedir.

Steampunk terimi bilimkurgunun bir başka alt t�r� olan siberpunktan t�retilmiştir. �oğu steampunk �yk�s� aslında ge�mişe yerleştirilmiş bir siberpunk �yk�s�d�r; yine bilimin insanlar �zerindeki etkileri, anlatılan hik�yelerin merkezinde yer alır. Yalnız bu kez karşımızda bilişim �ağı yerine sanayi devrimi sonrası buhar teknolojilerinin �ne �ıktığı bir d�nem vardır. �te yandan siberpunkın insan doğası ve otoriteye karşı kullandığı punk yaklaşımı aynen korunmaktadır. Steampunk, 1980�lerde siberpunk�a nostaljik bir tepki olarak ortaya �ıkarken, Viktorya �ağı ve onu takip eden Edward �ağı yazarlarının bilimsel romans olarak adlandırılan eserlerinden ilham almıştır. Bu yazarlardan bazıları Jules Verne (Denizler Altında 20,000 Fersah (1870), Seksen G�nde Devri Alem (1872), D�nyanın Merkezine Seyahat (1864), D�nyadan Aya (1865), vb.), H. G. Wells Zaman Makinesi (1896), D�nyalar Savaşı (1898), G�r�nmez Adam (1897), Doktor Moreau�nun Adası (1896), vb.), H. Rider Haggard (Kral S�leyman�ın Hazinesi (1885), vb., Sir Arthur Conan Doyle (Sherlock Holmes �yk�leri (1887-1927), Kayıp D�nya (1912), vb.), Edgar Rice Burroughs (Tarzan Serisi (1912-1947), John Carter of Mars Serisi (1912-1964), vb.), H. P. Lovecraft (Deliliğin Dağlarında (1931), Chulthu�nun �ağrısı (1926), vb.) ve Edgar Allan Poe (Arthur Gordon Pym�in �yk�s� (1898), Morg Sokağı Cinayetler (1841), Usher Evi�nin ��k�ş� (1839), Kuyu ve Sarka� (1842) vb.)�dur. Aslında bu yazarların eserlerine ilk d�nem steampunk eserleri g�z�yle de bakabiliriz. Bu eserler kimi zaman yeni teknolojiler vasıtasıyla daha �nce ziyaret edilmemiş veya edilmesi imk�nsız sayılan yerlere yapılan olağan�st� yolculuklara değinirken (Denizler Altında Yirmibin Fersah, Kayıp D�nya, Zaman Makinesi gibi) kimi zaman da insan doğası �zerine yapılan g�zlemlere felsefik yaklaşımlarla değinirler (G�r�nmez Adam, Doktor Moreu�nun Adası, Dr. Jeckyll ve Mr. Hyde gibi).

Steampunk�un k�keniyle ilgili teoriler genelde �� eser �zerinde yoğunlaşır. Bazı kaynaklar Walt Disney�in 1954 yılı yapımı Denizler Altında 20,000 Fersah uyarlamasını ilk steampunk eseri olarak kabul ederler. Bunun sebebi st�dyonun Jules Verne�nin bu en bilindik �yk�s�n� g�n�m�ze uyarlamak yerine (1953 yılı yapımı D�nyalar Savaşı uyarlamasında olduğu gibi) Viktorya �ağı �ğelerini aynen koruyup atom enerjisi gibi modern teknolojik gelişmeleri de hik�yeye yedirmesidir. �zerinde durulan bir diğer eser ise K. W. Jeter�ın Morlock Night (1979) adlı romanıdır. Bu romanda yazar, H. G. Wells�in Zaman Makinesi romanının devamını yazmış ve Zaman Makinesi�nde ge�en gelecekte yaşayan Morlock�lara zaman makinesini kullandırıp onları Viktorya �ağına getirmiştir. William Gibson ve Bruce Sterling�in ortaklaşa yazdıkları 1992 basımı The Difference Engine de ilk steampunk eserlerinden biri sayılır. Daha �nce tek başlarına başarılı siberpunk eserler vermiş bu ikili, romanda kendi dis�topik g�r�şlerini bilişim �ağının normalden bir y�zyıl �nce başladığı alternatif bir Viktorya d�nemine taşırlar. Romanın adı d�nemin �nl� matematik�ilerinden Charles Babbage�in tasarladığı ancak o d�nemde inşa edilemeyen Difference Engine adlı ilk mekanik bilgisayardan gelmektedir. Romanda bilişim �ağının bu kadar erken yakalanmasının altındaki sebep olarak Babbage'ın Difference Engine'in daha basit bir �rneği olarak tasarladığı Analytical Engine adlı mekanik bilgisayarın toplu olarak �retilebilmesi ve �lkede yaygınlaşması g�sterilir. Bu noktada meraklısına bir not d�ş�p zamanının �tesinde bir buluş olan Difference Engine'in 1991 yılında London Museum of Science�da Babbage�in orjinal planları kullanılarak �alışan bir modelinin inşa edildiğini belirtelim. 7 feet (1 feet = 30.5 cm) y�ksekliğinde, 11 feet genişliğinde, 3 ton ağırlığında ve 4000 hareketli par�aya sahip bu mekanik bilgisayar aynen Babbage�in planladığı gibi hatasız �alışmıştır.

Steampunk genel olarak iki alt t�re ayrılabilir: tarihsel ve fantastik steampunk. Tarihsel steampunk bilimkurgusal motifler kullanarak farklı teknolojilerin eşliğinde ger�ek mek�nlar ve kişiler �zerine alternatif bir tarih sunarken; fantastik steampunk genellikle hayali yaratıkların, imk�nsız teknolojilerin ve b�y�c�lerin mevcut olduğu bir buhar �ağını anlatır. Tarihsel steampunk�ı da ele aldığı tarihsel d�nemlere g�re kendi i�inde ��e ayırabiliriz. Viktorya steampunk�ı sanayi devriminin iyice �nem kazandığı uzun Viktorya �ağını ve hemen onu takip eden Edward �ağını kendine mek�n edinir. �rnek olarak Alan Moore � Kevin O�Neill�ın yazımıza da konu olan The League of Extraordinary Gentlemen (1999-2003) �izgi romanını, William Gibson � Bruce Sterling ikilisinin Difference Engine romanını ve James Gurney�in Dinotopia (2002) TV dizisini sayabiliriz. Batı steampunk�ı ise Kuzey Amerika tarihinin vahşi batı d�nemini farklı bir kurgulamayla anlatır. Bu t�r�n en iyi �rnekleri Geleceğe D�n�ş Serisi�nin ���nc� filmi (1990) ve Will Smith ve Kevin Kline�nın başrollerini �stlendikleri Vahşi Vahşi Batı (1998) filmleridir. Orta�ağ steampunk�ı adından da anlaşıldığı gibi kendisine Roma�nın ��k�ş�yle R�nesans arası d�neme karşılık gelen �ağı steampunk motifleriyle ele alır. Bu alt t�r�n başarılı �rneklerine �zellikle mangalarda ve animelerde rastlarız: Escaflowne (1996), Nausicaa of the Valley of the Winds (1984), Laputa Castle in the Sky (1986), Steamboy (2004), vb. Steampunk�a ne mutlu ki bizden de bir �rnek verebiliyoruz: Memo Tembel�izer, Lombak�ta halen yayınlanan Lombak Şehitleri � Feza Ceng�verleri (2004-?) �alışmasında robotların, uzay gemilerinin mevcut olduğu alternatif bir Osmanlı İmparatorluğu�nda ge�en hik�yesini anlatıyor.

Steampunk�ın bilimkurgunun bir alt t�r� olmasının �tesinde g�rsel bir sanat olduğunu da rahatlıkla s�yleyebiliriz. Steampunk�ı steampunk yapan şey ş�phesiz anlattığı hik�yeden �ok kurguladığı karakterlerle ortamın atmosferidir. Bundan dolayı steampunk kalıpları i�erisinde her t�rl� edebi t�rden (korku, polisiye, aşk, fantastik, vb.) her �eşit hik�ye anlatılabilir. Bu �eşitlilikle steampunk son senelerde kendini edebiyat eserlerinin yanı sıra �zellikle sinema ve �izgi romanlarda da g�stermeye başlamıştır.

Okuma Listesi

Modern Steampunk
- Morlock Night (1979), K. W. Jeter
- Anubis Kapıları (1983), Tim Power, İthaki Yayınları (2001)
- The Difference Engine (1992), William Gibson ve Bruce Sterling

Steampunk�a ilham olmuş klasik bilim kurgular
- D�nyanın Merkezine Seyahat (1864), Jules Verne, İthaki Yayınları (2001)
- D�nyadan Aya (1865), Jules Verne, İthaki Yayınları (2001)
- Denizler Altında Yirmibin Fersah (1870), Jules Verne, İthaki Yayınları (2002)
- Seksen G�nde Devri Alem (1872), Jules Verne
- Zaman Makinesi (1896), H. G. Wells, İthaki Yayınları(2000)
- Doktor Moreu�nun Adas ı (1896), H. G. Wells, İthaki Yayınları (2001)
- G�r�nmez Adam (1897), H. G. Wells, İthaki Yayınları (2001)
- D�nyalar Savaşı (1898), H. G. Wells, İthaki Yayınları (2001)

�izgi Romanlar
- Batman: Gotham by Gaslight (1987) (DC Elseworlds), Brian Augustyn ve Mike Mignola
- Batman: Master of the Future (1991) (DC Elseworlds), Brian Augustyn ve Eduardo Barreto
- Hellboy(1994), Mike Mignola, İthaki Yayınları (2003-2005)
- Steam Detectives (1995-?), Kia Asamiya
- Texas Steampunk Serisi (Cathedral Child, 1998 ve Clockwork Angels, 1999), Lea Hernandez
- The League of Extraordinary Gentlemen (1999-2002), Alan Moore ve Kevin O�Neill
- Batman: The Doom that Came to Gotham (2000) (DC Elseworlds), Mike Mignola ve Troy Nixey
- Steampunk (2000), Joe Kelly ve Chris Bachalo
- The Amazing Screw-On Head (2002), Mike Mignola
İzleme Listesi

Filmler
- A Trip to the Moon (1902)
- The Invisible Man (1933)
- Bride of Frankstein (1935)
- 20,000 Leagues Under the Sea (1954)
- Journey to the Center of the Earth (1959)
- The Time Machine (1960, 2002)
- First Men in the Moon (1964)
- Laputa, Castle in the Sky (1986)
- Back to the Future Part III (1990)
- Bram Stoker�s Dracula (1992)
- Mary Shelley�s Frankestein (1994)
- The City of Lost Children (1995)
- Wild Wild West (1998)
- Sleepy Hollow (1999)
- Atlantis: The Lost Empire (2001)
- The League of Extraordinary Gentlemen (2003)
- Van Helsing (2004)
- Hellboy (2004)
- Sky Captain and World of Tomorrow (2004)
- Steamboy (2004)

Televizyon Dizileri
- The Wild Wild West (1965)
- Nadia: The Secret of Blue Water (1990) (anime)
- The Vision of Escaflowne (1996) (anime)
- Sakura Wars (1997) (anime)
- Sir Arthur Conan Doyle�s The Lost World (1999)
- The Secret Adventures of Jules Verne (2000)
- Full Metal Alchemist (2003) (anime)
- Last Exile (2003) (anime)




En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|