10.08.2006

 

�izgi Romanın Dijital Olanakları

Levent G�nen�

�Dijital �retim �ağının� �izgi romanları etkilememesi elbette m�mk�n değil. G�nen�, internet ortamındaki �izgi roman �retimini irdeliyor.

İnsanlar birbirleriyle iletişim kurmayı başardıkları g�nden beri hik�ye anlatır. Hik�ye; uyarmak, �ğretmek, paylaşmak veya sadece eğlendirmek i�in anlatılabilir. Hangi amaca hizmet ederse etsin, insanlar i�in hik�ye anlatmak, toplumsallaşmaya paralel olarak gelişen �nemli bir ihtiya�tır. Hik�ye anlatma ihtiyacı y�zyıllar boyu toplumsal hayatın tanımlayıcı unsurları arasında yer aldığı halde, hik�yelerin muhataplarına ulaştırılmasında kullanılan ara�lar s�rekli değişmiştir. Bug�n geldiğimiz noktada, teknolojinin gelişmesine paralel olarak, �ok farklı hik�ye anlatma bi�imlerinin ortaya �ıktığı g�r�lmektedir. �zellikle bilgisayar ve internet teknolojinin sunduğu olanaklar sayesinde hik�ye anlatımının tanımı ve i�eriği b�y�k �l��de farklılaşmıştır.

Kuşkusuz �izgi roman da klasik anlamda bir hik�ye anlatma aracıdır. Yazınsal ve g�rsel akrabalarıyla karşılaştrıldığında, zaten daha geniş olanaklara sahip olan �izgi roman, g�n�m�zde dijital �ağın sunduğu yeni ara�ları kullanarak sınırlarını genişletmeye �alışmaktadır. Biz bu kısa yazıda �izgi romanın k�ğıttan bilgisayar ekranına ge�iş olanaklarını, bir başka ifadeyle, �izgi romanın dijital potansiyelini tartışmak istiyoruz (1).

�izgi Roman �retimi ve Dağıtımı A�ısından Dijital Olanaklar
Bir iletişim faaliyeti olarak hik�ye anlatımının (storytelling) �� unsuru olduğu s�ylenebilir: Anlatan, anlatılan, anlatılanı anlatmak i�in kullanılan ara�. �izgi romanın �retim ve t�ketimini de a�ıklamak i�in kullanılabilecek �Anlatan-Ara�-Anlatılan� ��l�s� dijital �ağda farklı bir g�r�n�m kazanmış bulunmaktadır.

�izgi roman a�ısından d�ş�n�ld�ğ�nde, dijital olanaklar, �zellikle internet teknolojisi, �ncelikle hik�ye anlatma faaliyetinin iki unsurunu, anlatan ve anlatılan unsurunu radikal bir bi�imde etkilemiştir. Bilindiği gibi �izgi roman baskı teknolojisine dayanan, bu teknolojinin gelişmesiyle birlikte yayılan bir sanat dalıdır. Bu bağlamda, dijital �ağ �ncesinde, �izgi romancılar yapıtlarını okurlarıyla paylaşmak i�in basım ara�larına, dolayısıyla da bu ara�ları ellerinde bulunduran sermayedarlara muhta� konumdaydı. Hatta bu ortamda bir �izgi romanın okuruyla buluşabilmesi i�in basılması da yeterli olmamakta, etkili ve yaygın bir bi�imde dağıtılması da gerekmekteydi. Dijital-�ncesi �ağda ortaya �ıkan basım ve yayım tekelleri �izgi romancıları y�nlendirebilmekte hatta kontrol edebilmekteydi. Bir başka ifadeyle, �izgi roman sermayedarlarının belirlediği temel �izginin dışına �ıkan �izgi romancılar eserlerini yayımlama şansı bulamamakta, bu da b�y�k �l��de �izgi roman sanatında yaratıcılığı �ld�rmekte, �eşitliliği engellemekteydi. Buna paralel olarak, �izgi romanda farklı renkler arayan veya �izgi romanda farklı renklerle karşılaşsa �izgi roman okuru olabilecek bir potansiyel kitle de �izgi roman pazarında g�z ardı edilmekteydi.

�zellikle Internet teknolojisinin yayılmasıyla birlikte bu tablo bir �l��de değişti. Matbaanın h�kimiyetinde işlerini geniş kitlelerle paylaşma imk�nı bulamayan �bağımsız� �izgi romancılar internet sayesinde okurlarına ulaşmanın yollarını buldu. Dijital ortamda hazırlanan ve sunulan �izgi romanlar baskı teknolojisine g�re �ok daha ucuz ve hızlı bir şekilde okuyucuya iletildi. Bu sunum okuyucu cephesinde de karşılığını bulmakta gecikmedi. Belli bir okur kitlesi bu t�r �bağımsız� veya �alternatif� (hatta �underground�) �izgi roman sitelerini d�zenli olarak izlemeye ve desteklemeye başladı (2). Kuşkusuz, hen�z internet �izgi romanlarının basılı �izgi romanların yerini aldığını s�ylemek m�mk�n değil. Okuyucu a�ısından d�ş�n�ld�ğ�nde, basılı �izgi romanlar internet �izgi romanlarına g�re �eşitli avantajlara sahip: �rneğin basılı �izgi romanlar daha kolay okunabilir ve saklanabilir; internet �izgi romanlarını ise bilgisayar ekranında okumak olduk�a g��. Ekran kalitesinden İnternet bağlantısının hızına kadar pek �ok fakt�r Internet �izgi romanlarının �okunabilirliğini� etkilemektedir. �te yandan, �izgi romancı a�ısından d�ş�n�ld�ğ�nde, Internet �izgi romanlarının yakın gelecekte �izgi romancılar i�in bir �ekmek kapısı� olma olasılığı d�ş�k. Okuyucu Internet �izgi romanlarına para �demeye istekli olmadığı s�rece dijital ortam �izgi romancılar i�in bir �ekim merkezi olamamakta. B�t�n bu olumsuzluklara veya engellere rağmen, �izgi roman �alışmaları a�ısından dijital �ağda �izgi romanın olduk�a farklı bir mecrada akmaya başladığının altını �izmek gerekir.

�izgi Romanın İ�erik ve Anlatım Teknikleri A�ısından Dijital Olanaklar
Genel olarak anlatı (narrative) kendi i�inde s�zsel (yani s�zc�kler aracılığıyla hik�ye anlatma) ve g�rsel (yani resimler aracılığıyla hik�ye anlatma) anlatı olarak ikiye ayrılır. S�zsel anlatı ise; s�zel (yani hik�yenin anlatıcı tarafından doğrudan doğruya, y�z y�ze dinleyicilere aktarılması) ve yazınsal (yani hik�yenin anlatıcı tarafından �nce yazıya aktarılması daha sonra okuyuculara ulaştırılması) olarak iki bi�imde karşımıza �ıkar. Roman yazınsal anlatının en klasik ve tipik �rneklerinden birini oluşturur. Yazınsal anlatı ile g�rsel anlatının kesişme noktasında ise �izgi roman yer alır. �izgi romancı hik�yesini anlatmak, mesajını vermek i�in hem yazıyı, yani s�zc�kleri; hem �izgiyi, yani resimleri kullandığı i�in ortaya �ıkan eser s�zsel ve g�rsel anlatının ortak alanında ortaya �ıkar. Hem yazınsal anlatı, hem g�rsel anlatı hik�ye anlatmak i�in olduk�a g��l� ara�lar sunmasına rağmen her ikisinin de yetersiz kaldığı noktalar olduğu bir ger�ektir. İşte �dijital anlatı� (ve bunun tipik bir �rneği olan �dijital �izgi roman�) teknolojinin sunduğu yeni olanaklar sayesinde hik�ye anlatıcılara, yani �izgi romancılara yeni kapılar aralamakta ve roman veya �izgi romanın doldurmakta yetersiz kaldığı teknik boşlukları doldurmaya talip olmaktadır. Kuşkusuz, dijital �izgi roman sınırları kesin olarak �izilmiş, i�eriği tam olarak tanımlanmış bir alan değildir; ancak bug�n gelinen noktada en azından bağımsız bir anlatı tekniği olarak incelenmeyi hak etmektedir.

Bug�n i�in dijital �izgi romanın hen�z emekleme aşamasında, yeni doğmakta olan bir sanat formu olduğunu g�z �n�ne aldığımızda genel kabul g�ren, �zerinde uzlaşılan bir dijital �izgi roman tanımının olmamasını doğal karşılamak gerekir (3). Bug�n İnternet ortamında dijital �izgi roman adı altında pek �ok farklı �alışmaya yer verilmektedir. Bu �alışmaları interaktivite unsuruna yer verip vermemesine g�re iki b�y�k gruba ayırmak m�mk�nd�r:

İnteraktif olmayan dijital �izgi romanlar: Bu kategorideki �izgi romanlar okuyucunun veya izleyicinin hik�yeye katılmasına, hik�yeyi şekillendirmesine, kısacası hik�ye ile etkileşime girmesine imk�n vermez. �izgi romancılar tarafından hazırlanan �alışmalar Internet ortamında okuyucuya/seyirciye sunulur. �yleyse bu kategoride yer alan �izgi romanların basılı �izgi romanlardan en b�y�k farkı �alışmaların sunum bi�imi ve ortamıdır. İnteraktif olmayan �izgi romanlar b�y�k �l��de basılı �izgi romanlar gibi tasarlanıp hazırlanırlar, ancak okuyucuya/izleyiciye ulaştırma aşamasında baskı yerine dijital kanallar kullanılır. İnteraktif olmayan �izgi romanların hazırlanışında kullanılan teknik ve yazılıma bağlı olarak basılı �izgi romanın yetersiz kaldığı bazı noktalarda yeni a�ılımlar getirdiği s�ylenebilir (4). Ancak esas olarak interaktif olmayan �izgi romanın basılı �izgi romandan �ok b�y�k bir farkı yoktur.

İnteraktif olmayan dijital �izgi romanlar kategorisinde ilk olarak karşımıza bir slayt g�sterisi şeklinde sunulmuş �izgi romanlar �ıkmaktadır. Bu t�r �alışmalar, esas olarak basılı �izgi romanlardaki panel yapısını muhafaza ederek, resimlere y�nlendirme d�ğmeleri eklemektedir. Bu �izgi romanlarda birim zamanda tek bir panel (kare) okuyucuya sunulabileceği gibi, birden fazla paneli i�eren sayfalar da sunulabilir. Burada �javascript� veya �actionscript� gibi bilgisayar proglama dilleriyle hareketli veya i�i i�e ge�en paneller oluşturularak �alışmalara farkı bir boyut kazandırılması da m�mk�nd�r.

Slayt g�sterilerinden bir adım �tede olan �alışmalar �izgi romana dijital ortamda sınırlı animasyon ekleyen �alışmalardır. Bu t�r �alışmalarda panel hareketlerinin �tesinde, panel i�indeki resimler de hareket kazanabilir. Kuşkusuz, bu t�r �izgi romanlardaki hareket, sınırlı, minimal bir harekettir. Panel i�indeki resimlerin, sahnelerin tamamen hareketli olması �alışmayı web animasyonu haline getirecektir. Son olarak şunu da eklemek gerekir ki, bug�n teknolojinin sunduğu olanaklarla, slayt g�sterisi ve sınırlı hareketli-�izgi romanlara konuşma veya ses efekti de eklenebilir. Bu da �izgi roman i�in olduk�a yeni bir a�ılımdır.

İnteraktif dijital �izgi romanlar: Bu kategoride yer alan �alışmalarda, yukarıdaki kategorinin aksine, okuyucunun veya izleyicinin hik�yeye katılması, hik�yeyi şekillendirmesi, kısacası hik�ye ile etkileşime girmesi m�mk�nd�r. Bu kategoride yer alan �alışmaların tipik �rneği, okuyucuya se�enekler sunan dallandırılmış hik�yelerdir. Burada okuyucu, daha �nceden hazırlanan se�enekli senaryolar arasında y�nlendirme ara�larını kullanarak bir se�im yapar ve bu şekilde farklı bir hik�yeye ulaşır. Bu t�r �izgi romanların u� noktasında artık yazarı-�izeri ortadan kaldıran, yerine okuyucuyu/izleyiciyi koyan ortak yaratı denemeleri bulunur. Burada artık okuyucu/izleyici pasif konumdan �ıkıp tamamen aktif konuma ge�erek hik�yenin yaratıcısı olma sıfatını kazanır.Bu iki u� arasında, yani se�enekli hik�yelerle ortak yaratılar arasında, interaktivite unsurunu �eşitli şekillerde kullanan farklı �alışmalar yapılabilir.

[Devamı Ser�ven 6'ta]


En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|