26.11.2004

 

�izgi Romanlarin Erotik Boyutu

Kosta Ceran

Aseks�el tiplemelerden h�nz�r ve edepsiz kahramanlara, sans�r d�zenlemelerinden underground yay�nlara kadar �e�itlenen erotik �izgi romanlar, co�rafya, k�lt�r ve tarihsel d�nemlere ili�kin zengin bir birikim ta��yor.

�izgi roman� ister sanat dal�, ister t�ketim �r�n�, isterse her ikisinin bir kar���m� olarak g�relim erotik bir boyutu oldu�unu yads�yamay�z. Bu bazen, yarat�c�s�n�n cinsel nabz�n�n bir t�r yans�mas� olarak kar��m�za ��kar. Bazense, hik�yeye eklenen erotik boyutun amac� piyasaya albenisi olan, "ticari" bir �izgi roman sunmakt�r. Ancak her ne sebeple olursa olsun erotizm, tarihi s�resince �izgi romana damgas�n� vurmu�tur ve i�erdi�i t�ketime y�nelik sanatsal kayg�lar sebebiyle ara�t�rmaya de�er bir aland�r.

G�n�m�z toplumundaki her �ey t�ketime y�nelik haz�rlan�yor ve sanat eserleri de bundan pay�n� almamazl�k edemiyor tabii. �izgi roman, yans�tt��� cinsel tercihler ve i�ledi�i fantezilerle erotizme bak�� a��m�z� belirtir. Dolay�s�yla, sosyolojik boyutunu da dikkate alarak, i�inde ya�ad���m�z toplumun cinsel tepki ve saplant�lar�n� kaydeden bir "sanatsal t�ketim" �r�n� �eklinde ele al�nmas� ka��n�lmaz olur.

"Cinsel Obje" Olarak �izgi Roman
Bir zamanlar fotoromanlar vard�. Ucuz a�k hik�yelerinin anlat�ld��� bu �izgi roman�ms� anlat�m tarz� belki de �izgi roman yapmak isteyip de �izim kabiliyetine sahip olmayanlarca yarat�lm��t�. Gene de, anlat�lan hik�yeler ne kadar ucuz olursa olsun, gen� k�zlar�n pembe d��lerine yeni fanteziler ekler, �ama��r y�kamaktan b�km�� usanm�� ev kad�nlar�n�n en gizli �mitlerini, "bir g�n..." diye ba�layan hayallerini besler ve hatta, kuru kuru gitmesin diye, arada bir yanaklardan s�z�len g�zya�lar�na bile sebep olurdu. �izgi romanlar (belki 50'lerdeki "love comics" d�nemi hari�), hi�bir zaman bu t�r hisler uyand�rmad� okuyucular�nda. Baz� "porno" cep �izgi romanlar� birka� kamyon �of�r�n�n rahatlamas�na yard�mc� olmu�tur belki ama ayn� t�rdeki foto�rafik �r�nler kadar etkili olamad�klar� kesin...

�izgi roman erotizmi, fotografik �r�nlerden farkl� olarak varl���n� sonsuza dek s�rd�rebilecek bir yap�ya sahip de�ildir. Sanat��n�n yap�t�yla okuyucu aras�nda bir ili�ki var oldu�u s�rece �izgi roman da "erotik" olarak vard�r. �izgi romanc�yla okuru aras�ndaki o do�rudan ili�kinin yo�unlu�u, �izgi roman erotizminin esas�n� te�kil eder. Bu ili�ki bitti�inde (okuyucu o yap�ta kar�� ilgisini yitirdi�inde) �izgi romandaki erotizm de biter. Burada g�zden ka��r�lmamas� gereken nokta, bir �izgi roman�n erotik olabilmesi i�in ayn� zamanda �a�da� olma zorunlulu�udur. ��nk� "erotik" bir i�levi yerine getirdi�inden, hitap etti�i kitlenin tercihlerine ba�l� olarak zaman i�inde de�i�ime u�ramas� ve �a�a ayak uydurmas� gerekir. "M�zelik" olarak nitelenecek bir �izgi roman erotik say�lamayaca�� gibi, okuyucusunun zevklerine (bu durumda fantezilerine) hitap etmeyen bir �izgi romanc� da erotik olarak alg�lanamaz. �izgi roman�n �o�u ki�i i�in ticari bir meta oldu�u �u son d�nemde, bu yarat�c�-okuyucu ili�kisinin �nemi daha da yo�un bir �ekilde kendini hissettirmektedir. Y�llar �nce sand��a at�l�vermi� bir avu� �izgi roman�n g�n� geldi�inde sahibine aktaraca�� his ge�mi�e �zlemdir, nostaljidir. ��eri�i ne olursa olsun (�u anki durumda erotik i�erikli olsun), aradan ge�en zaman i�inde bu �izgi romanla sahibi aras�ndaki erotik ba� kopar. Geriye kalan sadece ge�mi�te (�izgi roman�n ilk al�nd��� tarihte) hissedilen duygular�n hat�ras�d�r. Dolay�s�yla �izgi romandaki erotik boyut, zamandan veya i�inde bulundu�u toplumsal �artlardan soyutlanamaz.

30'lu ve 40'l� y�llarda erotizm unsuru, o d�nemde moda olan "pulp magazine"lerin kapaklar�nda kullan�lmaktayd�. Resmedilen, genellikle vah�iler, canavarlar veya uzayl�lar taraf�ndan ku�at�lm�� yar� ��plak bir kad�n�n hik�yenin kahraman� taraf�ndan kurtar�lmas�yd�. Derginin benzerleri aras�ndan s�yr�lmas� ancak bu t�r kapaklarla m�mk�n olabiliyordu. Fakat uzunca bir s�re kapakta hapsedilmi� olan bu erotik unsurlar, zamanla derginin i�ine de s�zarak hik�yelerdeki yerlerini almaya ba�lad�lar. �leriki y�llarda senaryolarda karma��k a�k entrikalar�, k�skan�l�klar ve sonsuz sadakat yeminleri yer almaya ba�lam��t�. Hatta baz� baz�, masum �p�c�klere de rastlanm�yor de�ildi.
�rne�in, Alex Raymond'un Flash Gordon'unda bu gibi durumlara s�k�a rastlan�rd�. 30'lu y�llar�n bu �nl� �izgi-kahraman�n�n etraf� g�zel k�zlarla �evriliydi. Ancak Gordon, kendi etraf�nda bir g�venlik duvar� �rm��t�. Kad�nlarla ili�kisi hep so�uk ve mesafeliydi. Harold Foster'�n Prince Valiant'�ysa, Gordon'un tersine klasik bir ��valye davran��� sergileyerek �evresindeki k�zlara fazla dikkat etmezdi. Tabii Foster, Raymond'un sar� sa�l� kahraman�ndan farkl� olarak, kendi karakterini olduk�a narsist bir �izgide geli�tirmi�ti. Ancak her ikisi de hik�yelerine erotik bir boyut eklemeyi ihmal etmemi�lerdi. D�nemin bir di�er eseri olan Buck Rogers’�n (1929) etraf� da hatunlarla �evriliydi ve kendisi bundan �ikayet�i gibi durmuyordu. Dick Calkins kahraman�n� bir maceradan di�erine ko�tururken, �yk�lere �st� kapal� erotik unsurlar� da dahil etmeyi uygun bulmu�tu.

Burada �nemli bir ayr�nt�ya dikkat �ekmekte fayda var: 20'li ve 30'lu y�llar boyunca yay�nlanan �izgi roman bantlar� (strip) �o�unlukla yeti�kin bir kitleye sesleniyordu. Gazetelerin Pazar eklerinde yer alan renkli bantlarsa �o�unlukla �ocuklara y�nelik olarak haz�rlan�rd� (�izgi romanlar�n �ocuklara y�nelik olarak haz�rland��� iddialar� bu ger�e�e dayand�r�l�r). Bu y�zdendir ki, bu d�neme ait en erotik bantlar hafta i�i yay�nlan�rd�. Bu bantlarda, d�r�st yoldan para kazanmaya �al��an gen� k�zlar sinsi i�verenlerle ve ��lg�n ���klarla u�ra�mak zorunda kal�rlard�. Ama bu t�rdeki Winnie Wincle, Boots, Tillie the Toiler vb aras�ndan s�yr�lanlar, gene de Blondie ve Betty Boop gibi k�smen daha "ciddi" k�zlard�r.

Takip eden y�llarda erotik unsur, daha �ok sinemadaki "femme fatale" �ablonu i�inde okuyuculara sunulur. Raymond'un Jungle Jim'indeki i�ten pazarl�kl� casus Shangai Lil (ki Shangai Express filmindeki Marlene Dietrich karakterinden esinlenilerek �izilmi�ti) kahraman�m�z�n yan�nda �efkate muhta� bir k�za d�n���rd�. Ama Milton Caniff'in Dragon Lady’sini de unutamay�z. Ona mistik bir hava veren filtreli sigaralar�, derin y�rtma�l� etekleri ve kritik noktalara d��en g�lgeler o d�nem okuyucular�n r�yalar�n� s�slerdi.

Erotizm ve Tehlike Unsuru
Her b�l�m� "devam� var" veya "arkas� yar�n" gibi notlarla biten ilk d�nem Amerikan bantlar� i�in devaml�l�k esast�. Karakterlerin bir "ge�mi�i" vard� ve bu sayede bir "gelecek" kazan�yorlard�. Benzer ama ayn� olmayan durumlar�n tekrar�yla sa�lanan bu s�reklilik i�erisinde �izgi romanc�n�n g�revi, her b�l�mde kahraman�n o ana dek bilinmeyen bir y�n�ne ���k tutmakt�. Ayn� zamanda ileride ortaya ��kmas� muhtemel detaylar� "hissettirmek" de okuyucunun merak�n� m�mk�n oldu�unca canl� tutmak a��s�ndan �nemliydi. Okuyucu daima kahraman�n hayat�nda d�n�m noktas� olacak "o" s�rpriz geli�meyi bekler. Ama ayn� okuyucu bu t�rde bir geli�menin (evlenmek, emekliye ayr�lmak, �lmek) kendisini sevdi�i kahramandan uzakla�t�raca��n� da bilir. De�i�imden korkar, ��nk� bu, dizinin sonu olabilir. Belirli s�n�rlar dahilinde okuyucu ile sanat�� aras�nda dan���kl� bir d�v�� vard�r. B�yle bir ortamda tehlike, bir g�vensizlik unsuru olmaktan ��k�p tam tersine bir g�venlik unsuru haline gelir. Normal hayatta maceradan maceraya atlaman�n getirece�i hareket ve heyecan bir s�re sonra yorgunluk ve b�kk�nl��a d�n��ecekken, �izgi roman evreninde serinin (ve kahraman�n) devaml�l���na hizmet eder. Bu y�zdendir ki erotizm hep �st� kapal� aktar�l�r, a�klar hep yar�m ya�an�r bantlarda. Hep bir sonraki b�l�mde anlatacak bir �eyler olsun diye. G�n�m�z�n tv soap-opera’lar� da bu mant�kla haz�rlanm�yor mu zaten?

Frans�z-Bel�ika ekol�nden gelen pek �ok �izgi roman (Tin-Tin, Blake et Mortimer, Asterix vb) a�ktan ziyade maceraya �nem vermi�tir. Bu sayede yarat�lan aseks�el kahramanlar, d�nemin (ve belki bug�n�n) toplumsal ahlak de�erlerini y�celten bir yap�ya kavu�turulmu�lard�r. Bu dizilerin kahramanlar� hen�z bir maceray� bitirememi�ken, yorulmaks�z�n hemen yeni bir maceraya atlarlar. ��nk� bu onlar�n var olma sebebidir. Okuyucu da bu durumdan memnundur esas�nda.

�izgi roman her zaman ger�ek hayat�n bir yans�mas� olmu�tu. Ancak ger�ek insanlarda var olan cinsellik k���t kahramanlarda yoktu. Aseks�el kahramanlarda olu�an bu eksikli�in giderilmesi i�in onlara ek �zellikler kazand�r�lmas� gerekiyordu. Superman (1938) bu y�zden ilahla�t�r�ld�: �l�ms�zl�k, yenilmezlik, s�n�rs�z g�rme ve i�itme yetene�i, yer�ekimi kurallar�n� hi�e sayma. Batman (1940) insan�st� bir zek�ya ve parasal kaynaklara sahip oldu. Wonder Woman (1942) Superman benzeri g��leri olmas� yan�nda kutsal bir g�revin ve sonsuz bek�retin y�lmaz savunucusu oldu. Donald Duck’�n efsanevi �anss�zl��� ona a�k i�in hi� zaman b�rakmad�. Hatta Tarzan (1929) bile, b�t�n ��plakl���na ra�men a�k hayat�ndan yoksundu ve bu eksikli�ini ormana zarar verenlerle m�cadele ederek kap�yordu.

�izgi roman kahraman� asl�nda maceraya ���kt�r. Yaln�z bir sava��� rol�ndedir. �ster mitolojik vah�i beldelerde olsun, isterse g�n�m�z metropollerinin bir modeli olan hayali �ehirlerde, kahraman hep sonsuz a�k� aramakla me�guld�r. Arada birka� k�t� adam pataklarsa oh ne �l�! Ancak kahraman�m�z arad��� �eyi hi�bir zaman bulamaz. M�kemmel kad�n� bulsa dahi fiziksel olarak temas edemez. Bedensel b�t�nl�k, onun asla sahip olamayaca�� tek �eydir (Sevgilisi "son anda" dizinin k�t� adam� taraf�ndan ka��r�l�r, kahraman�m�za s�rekli yeni g�revler verilir, "d���n" hep ertelenir). "Tehlike" ile beslenen "a�k" ve "kahraman", bir k�s�r d�ng� i�inde dizinin s�reklili�ini sa�lar. �l�m, sadece k�t�ler i�in vard�r ve onlar da her macerada yenileriyle de�i�tirilir.

Senaryoya erotik unsurlar kat�lmas�, �izgi roman�n “Alt�n �a��” olarak kabul edilen 1930-50 y�llar�nda kar��la�t���m�z bir durumdur. Baz� �eyleri "ima etmek", a��k�a ifade etmekten daha kolayd�r. Ancak bu d�nemde bile, baz� ekseriyetler olu�mu�tu. �zellikle II. D�nya Sava�� s�ras�nda pin-up dedi�imiz yar� ��plak, seksi kad�n �izimleri askerler aras�nda �ok tutuluyordu. Bu durumdan faydalanan �izgi romanc�lar cheese-cake denilen bir kad�n profili yaratt�lar. Askerleri bir t�r r�ntgenci olarak alg�layan �izerler, olu�an bu arz-talep dengesi i�inde hep daha "fazlas�n�" g�stermeye ba�lad�lar. �nceleri ��plakl�k durumunun olu�mas� i�in bir �n haz�rl�k gerekiyordu. Senaryo yaz�l�rken gerekli atmosfer olu�turulur ve baz� yerlerde fazladan bir sahneye yer verilirdi. Bu sahneler genellikle v�cudun "ay�p" k�s�mlar�n� �rtmek �zere g�lge oyunlar� i�erir ve feti�ist dekorlarla s�slenirdi. Bu ortamda Pett’in Jane Arden’i her f�rsatta i� �ama��rlar�na dek "soyunur", Caniff’in �ekici ama "muhafazak�r" Dragon Lady’si yerini tahrik edici Miss Lace’e (sanat��n�n 40’larda askerler i�in haz�rlad��� Male Call serisi) b�rak�rd�.

Tijuana Bibles olarak adland�r�lan ve K�ba veya Meksika’da bas�lan cinsel i�erikli �izgi romanlar sonraki y�llarda yay�nland�. Bu dergiler �o�unlukla 8 sayfadan olu�ur ve ka�ak olarak da��t�l�rd�. �zellikleri, o zamana dek erkeklerin sadece hayallerinde ya�att�klar� fantezileri k���da aktarmalar�yd�. Yaln�zl�ktan can� s�k�lan ev kad�n�n�n kap�s�n� �alan ilk erke�e (s�t��, postac�) sald�r�rcas�na kendini sunmas� bu noktada akla ilk gelen �rneklerden. Kli�ele�mi� femme-fatale kal�b�ndan s�yr�lm��, pin-up’lardaki makyajl� hallerinden eser kalmam�� kad�n tiplemeleriydi bunlar. Bildik kad�n kahramanlar, bu dergilerde farkl� y�nlerini ortaya koyarlard�. Blondie ve Jane Arden g�nl�k hayat�n ucuz al��-veri�lerine dahil olmu�, ahlaks�zla�m��t�r bu sayede.

Sava� sonras� d�nemde EC Comics’in ortaya ��kmas�yla devam� olmayan k�sa �yk�ler yay�nlanmaya ba�lad�. Bu yay�nevi bilimkurgu, korku ve cinayet �yk�leri yay�nlard�. Ancak erotizm de �nemli bir yer tutard� �yk�lerde, cinsel tutkular ve a�k cinayetleri gibi "s�cak" konular i�lenirdi. Sabit bir kahraman� olmazd� bu dergilerin. �lgin�tir, “love comics” diye an�lan ve saf sevgi �yk�leri yay�nlayan dergiler de gene bu d�nemde yay�ld�. Love Secrets, Love Adventure gibi melodramatik isimler ta��yan yay�nlar hep bu kategoriye girer. Hatta Frank Frazetta gibi sonradan ill�strasyona kayan isimler bile kariyerlerine bu a�k �yk�lerini �izerek ba�lam��lard�.

Dr. Wertham’�n Seduction of the Innocent isimli kitab�n�n yay�nlanmas�ndan sonra �izgi romanlar Amerikan gen�leri aras�nda her ge�en g�n artan �iddetin kayna�� olarak alg�lanmaya ba�lad�. Bu sebepten dolay� yay�nc�lar Comics Code Authority olarak an�lan bir �z denetim kurulu olu�turup yay�nlad�klar� �yk�lerde birtak�m ahlaki kayg�lar g�tmeye ba�lad�lar. 42 maddeden olu�an bu "kod", �izgi romanlarda yer almamas� gereken her durumu detayl� olarak a��kl�yordu ve yarat�c�lar da bu etik de�erlere uymak zorundayd�lar. Buna g�re k�f�r, cinsellik, �iddet ve tahrik unsuru olarak alg�lanabilecek her t�rl� davran�� yasakt�. Kad�n ve erke�in bedensel �zellikleri dahi erotik olmayacak �ekilde �izilmeliydi. “Cinayet” ve “�l�m” kelimeleri ancak diyaloglarda kullan�labilir, olay�n kendisi direkt olarak aktar�lamazd�. “Seks” kelimesi s�zl�kten ��kar�lm��t�. Ailevi de�erler y�celtilmeli ve siyaset yap�lmamal�yd� vs. Amerikan �izgi romanlar�n�n bu yeni kurallara uydu�u d�nem (1955-75) “G�m�� �a�” olarak an�l�r.

Metnin tamam� Ser�ven, �izgi Roman Ara�t�rmalar� Derrgisi 1.say�s�nda..


En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|