02.01.2005

 

�izgi Roman ve Toplumsal Duyarlılık

Şenol Bezci

�izgi roman, bir anlatım aracıdır ve bu ara�la hayata dair her şey ifade edilebilir. Tıpkı sinemacıların, ressamların, �yk�c�lerin,
şairlerin ve romancıların yaptığı gibi.


�izgi romanla ilgili �nyargılar hem aşik�r hem muhtelif. "�izgi roman �ocukları şiddete y�neltir, �izgi roman �ocukların hayalperest ve ger�eklerden kopuk yetişmesine sebep olur, �izgi roman okuyan �ocukların dersleri iyi olmaz." Yetişkinlerle ilgili �nyargıları ise "�izgi roman okuyan yetişkinler �ocuksu olur, bir t�rl� b�y�mez" diye �zetlersek zamandan kazanmış oluruz. Bu �nyargıların tamamen asılsız olduğunu iddia edemeyiz. Pek �ok �izgi roman şiddet i�erir, ger�ek hayatı yansıtmaz. Ama aynı şeyleri sinema, televizyon ve roman i�in de s�yleyebiliriz. Sinemanın bu bağlamda tartışıldığını hi� duymadım. G�nah ke�iliğini daha �ok televizyon �stlenmiş durumda.
Romana gelince, ilk ortaya �ıktığı 18. y�zyılda bayağı bir g�mb�rt� koparmıştır, �zellikle de muhafazak�r İngiliz toplumunda. D�nemin bağnazlarına bakarsak roman ger�ekleri iletmediğine g�re yalanlardan oluşmaktadır ve yalan s�ylemek, yalana ortak olmak ve onu yaygınlaştırmak ş�phesiz k�t� bir şeydir. 18. y�zyıl yazarları sırf b�ylesi dogmatik ve dar g�r�şl� eleştirilerden korunmak i�in romanlarını ger�ekmiş gibi sunmuşlar ve kitaplarının ahlaki y�nlerini vurgulamışlardır. �rneğin, �oğu insanın eğlenceli bir macera olarak bildiği Robinson Crusoe, 1719 yılında yazarın uzun uğraşları sonucu, Yorklu Denizci Robinson Crusoe�nun Yaşamı ve Olağan�st� Şaşırtıcı Ser�venleri adıyla yayınlamıştır. Romanın bu uzun ismi ger�eklik iddiasındadır. Bu iddia, kesinlikle bir savunma stratejisi olarak, �ns�zde bir daha vurgulanmıştır. Daniel Defoe �ns�z� ş�yle bitirir: "Yayımcı bu �yk�n�n d�ped�z ger�ekleri aktardığı inancındadır. Uydurma izlenimi verecek hi�bir şey yoktur burada: Uydurmadır diyen varsa -b�yle şeyler s�yleniyor ��nk�- okurun eğlendirilmesi ya da eğitilmesi y�n�nden, bununla yitirilen hi�bir şey olmayacaktır. Bundan dolayı yayımcı, bu �yk�y� yayımlamakla d�nyaya b�y�k bir hizmette bulunduğu kanısındadır" (Defoe, Daniel. Robinson Crusoe. �ev. Akşit G�kt�rk. İstanbul: YKY. 1997). Bu �ns�zle de yetinmeyen yazar roman boyunca Tanrı�yı, kiliseyi ve ahlaklı yaşamayı dilinden d�ş�rm�yor.

Roman bug�n artık ahlaki zeminlerde tartışılmamaktadır. Bu mesele en ge� 19. y�zyılda ��z�lm�ş ve kuramı, farklı eleştiri y�ntemleri, politika ve poetikasıyla roman sanatsal bir ifade bi�imi olarak tescillenmiştir. Bu y�zden belki de �izgi romanın savunmasını zamana bırakmak en iyi y�ntem olacaktır. Yine de �izgi romanın �oğunlukla g�z ardı edilen bir y�n�ne dikkat �ekmeli: �izgi romanlarda sergilenen toplumsal duyarlılık. Burada toplumsal duyarlılıkla kast edilen, �rneğin, Zagor�un s�z�m ona Kızılderili-Beyaz barışını sağlaması, Tommiks�in iyiye yardım edip, k�t�y� cezalandırması değil. S�z�n� ettiğim savaş, adaletsizlik, ırk�ılık, cinsel ve ekonomik s�m�r� gibi toplumsal sorunların zaman zaman değinilerek ortaya �ıkan hoşluklar değil de, �izgi romanın asıl meselesi haline gelmesidir. Bu da daha �ok grafik romanlarda g�r�lmektedir.

İlk grafik romancı olarak kabul edilen Will Eisner�in �alışmaları bile ciddi toplumsal konular i�eriyordu. A Contract with God (Tanrı�yla S�zleşme) ve A Life Force (Yaşam G�c�) �alışmalarında �ocukluğuna geri d�n�p, 1930 ve 40�lı yıllarda Bronx gibi kenar mahallelerdeki Yahudiler�in hayatına ışık tutuyordu. Geleneksel Yahudi hik�yelerine benzetilen bu �alışmalarda, bir yandan sıcak insan hik�yeleri anlatılırken, bir yandan da 1930�lu yıllarda Amerika�nın yaşadığı b�y�k ekonomik krizin sıradan insanların hayatına getirdiği sefalet, a�lık ve bitmez t�kenmez m�cadele irdeleniyor. Through the Heart of the Storm (Fırtınanın Y�reğine Doğru) II. D�nya Savaşı sırasında Naziler�e karşı savaşılırken bile Amerika�da gizliden gizliye y�r�t�len Yahudi d�şmanlığıyla ilgili. S�z�n� edeceğimiz son �alışma Last Day in Vietnam (Vietnam�da Son G�n) II. D�nya Savaşı sırasında asker olan Eisner buradaki yaşadıklarını ve daha sonra P. S. Magazine i�in �alışırken yaptığı cephe gezilerinde g�rd�klerini altı �yk�de birleştiriyor ve ortaya kimileyin komik, kimileyin y�rek burkan manzaralar ve portreler �ıkartıyor.

Will Eisner, ilk grafik romancı olarak nerdeyse t�r�n standartlarını belirlediğinden olacak sonraları pek �ok sanat�ı onun gibi toplumsal konulara eğilmiştir. �rneğin Bryan Talbot�un One Bad Rat (K�t� Bir Şı�an), Phoebe Louise Adams Gloeckner�in Like A Child's Life (Bir �ocuğun Yaşamı Gibi) ve Debbie Drechsler�in Daddy�s Girl (Babacığın Kızı) cinsel taciz konusunu işliyor. Judd Winick�in Me and Pedro (Pedro ve Ben) adlı grafik romanı Pedro adında on sekizlik bir AIDS hastasının ger�ek yaşam �yk�s�n� anlatırken, Harvey Pekar ve karısı Joyce Brabner, Our Cancer Year�da (Kanser Yılımız) Pekar�ın kanser olduğunu anlamasından sonraki bir yılda yaşadıklarını a�ık y�reklilikle okurla paylaşıyorlar. Ho Che Anderson ise Martin Luther King�in hayatını �izdiği King grafik romanlarıyla, hem Amerika�da siyahların verdiği insan hakları m�cadelesine hem de bir insan ve lider olarak Martin Luther�e bir kez daha dikkat �ekiyor.

Yukarıdaki kısa listeye g�z atacak olursak �izgi romanın, �zellikle de grafik romanın sanıldığı gibi sadece u�uk maceralardan oluşmadığı g�r�l�r. Grafik roman �oğunlukla yetişkinler i�in �retildiği i�in, kendini herhangi bir konu ya da bi�emle kısıtlamayıp roman gibi hayatın her alanına bakmaktadır. Dolayısıyla grafik romanlar ırk�ılıktan cinsel tacize, tarihten geleceğe, pornografik anlatımdan belgesele uzanan geniş bir spektrumda var olurlar. Yine de �yle g�r�l�yor ki grafik roman, savaş konusuna ayrı bir �nem veriyor. Kimi grafik roman sanat�ıları, kendilerine d�nya �apında ş�hret getiren �alışmalarında ya doğrudan kendi yaşadıkları ya da başkalarının aktardığı şekliyle savaşın korkun� y�z�n� g�steririler bize.

Yazının tamamı Ser�ven �izgi Roman Araştırmaları Sayı:1'de..


En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|