31.01.2005

 

Manga'n�n Globalle�me S�recinde Katsuhiro Otomo'nun Akira'sı

Aykut-Erkut Erdem

Japonya'n�n �lke d���nda en �ok tan�nan �izgi roman� Akira. Seksenlerin sonunda Amerika'da yay�nlanan �al��ma, yeni toplumsal hareketlere ve de�i�imlere uygun �yk�s� nedeniyle b�y�k ilgiyle kar��land�. Ba�ar�s�, mangalar�n globalle�me s�recini h�zland�rd�.


Manga (Japon tarz� �izgi roman) Japonya'da istatistiklerin de g�sterdi�i gibi �ok b�y�k bir end�stri koludur. Bas�l� medya i�in kullan�lan k���d�n ��te biri, �izgi roman dergileri ve kitaplar� i�in harcanmaktad�r. 1995 y�l�nda 2 milyon dergi sat�lm�� ve yakla��k 6 milyon dolarl�k bir kazan� elde edilmi�tir, buna lisansl� �r�nleri, animeleri (Japon animasyonu) ve video oyunlar�n� da katarsak 30 milyon dolar� ge�en b�y�k bir Japon pop k�lt�r� end�strisiyle kar�� kar��ya kal�r�z.

Mangan�n yurtd���na a��l�m ser�veni "Mangan�n Tanr�'s�" kabul edilen Osamu Tezuka'yla ba�lar. 1950-54 y�llar� aras�nda Japonya'da yay�nlanan �al��mas� Jungle Taitai, k�sa zaman sonra Amerika'da Kimba the White Lion ve Fransa'da da Le roi Leo ad�yla yay�nlan�r. Bunu Tezuka'n�n �ok bilinen bir di�er �al��mas� olan "Tetsuwan Atomu" ve onun televizyon uyarlamas� izler. Amerika'da bu �al��ma ad�ndaki "atomic" kelimesi "astro�yla de�i�tirilerek ve Comics Code'da da uyarak (baz� sahneleri sans�rlenerek) Astroboy ad�yla yay�nlan�r. Daha �ok Disney'in yolundan giden Tezuka, hik�yeleri bak�m�ndan iyiyle k�t�n�n m�cadelesini anlatsa da �al��malar�nda II. D�nya Sava��'n� ve atom bombas�n�n deh�etini ya�am�� bir ki�inin etkisi g�z�kmektedir. B�ylece egzotik y�n� a��r basan bir Disney t�revi olarak g�r�len Tezuka, Disney gibi Amerikan st�dyolar�yla yar��ma olana�� bulamaz. Bu bak�mdan Tezuka, manga i�in Bat�'ya giden yolu a�sa da bunda �ok b�y�k bir ba�ar� kazanamaz.
1970-1980 y�llar� aras�na bakarsak manga ve anime ikilisinin, sans�r�n Amerika'ya g�re daha az oldu�u Avrupa'da daha b�y�k bir etki yaratt���n� s�yleyebiliriz. Fransa'da, �zellikle Frans�z ve Amerikan st�dyo animasyonlar�na g�re d���k maliyetli oldu�u i�in tercih edilip ithal edilmeye ba�lanan anime dizileri, iyi bir pazar elde ederler. Ne yaz�k ki bunu mangalar i�in s�yleyemeyiz.
1980'li y�llar�n ba��nda atom bombas� y�z�nden ailesini kaybetmi� bir �ocu�un ayakta kalma m�cadelesinin anlat�ld��� Hadashi no Gen ("Barefoot Gen") gibi denemeler yap�lm�� olsa da mangan�n Amerika'ya d�n��� 1987 y�l�nda Kojima G�seki'nin Lone Wolf and Cub'� ile ger�ekle�ir. Lone Wolf and Cub, t�m ailesi shogun taraf�ndan katledilen ve sadece k���k bebe�iyle kalan bir r�nin'in intikam �yk�s�d�r. Bu mangan�n tutmas�yla daha �ok say�da manga Amerikan pazar�na girmeye ba�lar, b�ylece Marvel gibi �irketlere ek olarak sadece manga yay�nlayan �irketlere de yol a��l�r. Bu �irketlere en g�zel �rnek Japon manga devi Sh�gakukan'�n Amerikan aya�� olarak kurulan Viz Communications say�labilir.

1988 y�l�n�n "Mangan�n Y�l�" olarak hat�rlan�yor olmas�n�n en b�y�k nedenlerinden biri b�y�k mangaka (manga �izeri) Katsuhiro Otomo'nun ansiklopedik mangas� Akira'nin Marvel Comics taraf�ndan yay�nlanmaya ba�lanmas�d�r. Mangan�n bu kadar patlamas�n�n alt�nda yatan sebepleri ��yle s�ralayabiliriz: En �nemli sebeplerden biri tabii ki geli�en Japon ekonomisidir. B�ylece Japon k�lt�r� sushi'sinden karaoke'sine ve tabii ki mangas�na kadar Amerika'da gitgide yayg�nla�maya ba�lam��t�r. Yetmi�li y�llarda b�y�k robotlar�n�n sava�lar�n� izleyerek b�y�yen bir ku�a��n art�k egzotik �zelliklerin yan�nda daha karma��k �eyler talep etmeye ba�lamas� da bir di�er sebeptir. Son olarak da 50 y�ld�r h�k�m s�rmekte olan Comic Code'un k�s�tlamalar�n k�r�lmas�yla birlikte mangaya kap�lar sonuna kadar a��lm��t�r. Disney tarz� bir sanat anlay��� izleyen Tezuka'n�n aksine art�k Japon k�lt�r�n�n bir�ok kli�elerini (samuray, yakuza, vb) kullanan bir d�nem ortaya ��km��t�r. Ama Akira'yla birlikte bunlar da tamamen de�i�ecektir.

Mangan�n yurtd��� piyasas�nda s�z sahibi olmas�n�n bir di�er nedeni de toptan �retimdeki ba�ar�s�yd�. Japon otomotiv ve elektronik sekt�r�ne benzer bi�imde manga ve anime end�strisi de, �ncelikle Japon i� piyasas�nda kal�c� bir yer edindikten sonra d�nyaya a��lma politikas� izlemi�ti. Bu toptan �retimi ba�latan ki�i tabii ki Osamu Tezuka'yd�. Tezuka �retimini art�rmak amac�yla kendisine asistan �izerler tutan ilk mangakayd�. Bu �izerler �zellikle daha az ustal�k gerektiren �n plan gibi �izimleri ger�ekle�tiriyorlard�. Onlar�n yard�m�yla Osamu Tezuka, 43 y�ll�k kariyeri boyunca 200.000 sayfadan daha fazla �izecekti. K�yaslamak gerekirse Frans�zlar'�n b�y�k ustas� Herg�, 60 y�ll�k kariyeri boyunca topu topu 6000 sayfa �izebilmi�tir.

Avrupal� �izerler bu t�ketim ortam� i�erisinde kendilerini daha �ok "sanat��" olarak g�stermeye �al���rken Amerikal� yay�nc�lar da daha �ok kat� ahlak�� bir tav�r benimsemi�lerdi. Manga yay�nc�lar� ise hi�bir teredd�t g�stermeden okuyucuya ne istiyorsa onu verme e�ilimindeydiler. Bu da mangakalara istedikleri �zg�r ortam� yarat�yor, mangakalar bir�ok toplum i�in tabu say�labilecek konular� (seks, �iddet vb) eserlerine dahil edebilmelerini sa�l�yordu.
Manga ilk ortaya ��k���ndan beri, yani Tezuka'dan itibaren Bat� edebiyat� ve tarihinden bir�ok konuyu �d�n� alarak bunlar� Japon okuyucular�n zevk alarak okuyabilecekleri bir bi�imde sunmaktayd�. Dolay�s�yla Tezuka'y� takip eden di�er mangakalar da her ne kadar Japon i� piyasas� i�in eserler vermi� olsalar da ger�ekte bat� k�lt�r�n� �ok iyi �z�msemi� ki�ilerdi. Bu da ileride mangan�n yurtd���na a��lmas�nda yard�mc� olan bir di�er fakt�rd�.

Akira: Global bir Manga Ba�ar� �yk�s�
Yukar�da de�indi�imiz �zellikler �er�evesinde Katsuhiro Otomo'nun Akira's� Japon ve Bat� k�lt�rlerini kozmopolit bir yap�da sunan en iyi manga �rneklerinden biridir. 1954 do�umlu Katsuhiro Otomo, mangaka olarak kariyerine 19 ya��nda ba�lam��t�r. 1980 y�l�nda bir dergide �izmeye ba�lad��� D�mu: A Child's Dream adl� �yk�s� 1983 y�l�nda kitap olarak yay�nlan�r ve ayn� y�l Japonya'da Science Fiction Grand Prix �d�l�n� al�r. Bu �d�l Amerikan Nebula �d�l�ne e� de�er kabul edilse de en �nemli fark� �e�itli kategoriler yerine her sene sadece bir dalda tek bir �d�l�n verilmesidir. B�ylece Japon Bilim Kurgu Yazarlar� Birli�i ilk kez bir mangaya bu b�y�k �d�l� lay�k g�rm��t�r.

Katsuhiro Otomo, D�mu'yu bitirir bitirmez 1982-1991 y�llar� aras�nda Young Magazine'de seri halinde yay�nlanacak olan dev mangas� Akira �zerinde �al��maya ba�lar. Akira, tamamland���nda 2000'den fazla sayfa ve toplam 38 cildiyle birlikte Japonya'da 2 milyon kopya sat�� rakam�na ula��r. Bu rakamlar Japon i� piyasas� i�in �ok y�ksek olmamas�na ra�men yurtd���nda yakalad��� 5 milyonluk sat�� rakam�yla (Amerika, Fransa, �spanya, �talya, Almanya, �sve�, G�ney Kore, Tayvan, Endonezya ve Brezilya'da yay�nlanm��t�r) Japonya d���nda en �ok sat�lan manga olmu�tur. Akira'n�n bu ba�ar�s�n�n alt�nda farkl� �yk�s�, karakterleri, kullan�lan teknik �zellikler ve ta��d��� �ok anlaml�l�k yatmaktad�r.

2000 sayfadan uzun s�ren �yk�s�nden dolay� Akira'y� �zetlemek ger�ekten �ok zor bir i�. Akira, mek�n olarak 2030 y�l�n�n Neo-Tokyo'sunda ge�mektedir. 38 y�l �nce Tokyo y�k�c� bir patlamaya maruz kalarak �ok b�y�k oranda yok olmu� ve bu ya�ananlar III. D�nya Sava��'n� tetikleyen olay olmu�tur. B�t�n d�nya gibi, k�llerinden yeniden do�makta olan Neo-Tokyo sava� sonras� yap�lacak ilk olimpiyata ev sahipli�i yapacakt�r. Olimpiyatlar�n d�zenlenece�i stadyum i�in se�ilen yer ise 1992 y�l�nda b�y�k patlaman�n merkezi olan, "Ground Zero" olarak adland�r�lan b�lgedir. �yk� ilerledik�e Neo-Tokyo daha bir�ok kez y�k�lacak ve milyonlarca ki�i hayat�n� kaybedecektir.
Akira'da ana karakterler �o�unlukla k���k �ocuklar ve gen�lerden olu�maktad�r. �yk�deki bu �ocuklar, psi�ik g��lerini a���a ��karmay� ama�layan bir askeri ara�t�rma projesinin par�alar�d�rlar. ��te 38 y�l �nceki y�k�ma yol a�an �ey, bu �ocuklar�n en g��l�s� olan ve mangaya da ad�n� veren 10 ya��ndaki Akira adl� �ocuktur. Bu olaydan sonra Akira, ordu taraf�ndan gizli bir �ste cryogenic uykuda tutulmaktad�r.

Akira'daki di�er �nemli karakterler ise Kaneda ve Tetsuo adl� iki gen�tir. Tetsuo, Kaneda'n�n liderli�ini yapt��� hayatlar�n� uyu�turucu haplar, h�z ve �iddetin olu�turdu�u bir motorsiklet �etesinin bir �yesidir. Kendilerine Palya�olar denen bir di�er motorsiklet �etesiyle giri�tikleri kavga s�ras�nda bu mutant �ocuklardan biriyle kaza sonucu kar��la�an Tetsuo, daha sonra bu "Zihin Ara�t�rmalar� Program�"n�n bir par�as� haline gelmeye zorlan�r. Ve giderek kimsenin kontrol edemeyece�i inan�lmaz psi�ik g��ler kazan�r. Bu g��lerin �zerinde yaratt��� olumsuz etkileri dindirmek i�in uyu�turucu kullanmaya ba�lar ve sonras�nda iyice kontrol�n� kaybeder. Daha sonra tutuldu�u gizli laboratuardan ka��p kendisi kadar g��leri oldu�unu ��rendi�i Akira'y� dondurucu b�lmesinden ��kar�p onu kurtar�r. Akira'n�n serbest kalmas�, Neo-Tokyo'yu yok eden yeni bir patlamaya sebep olacak ve Neo-Tokyo d�nyadan izole, tam bir anar�i ortam�n�n h�k�m s�rd��� bir yer haline gelecektir. Bu �ehir enkaz�n�n bat�s�nda Akira'y� da kontrol�ne alan Tetsuo, �eytani "B�y�k Tokyo �mparatorlu�u"nu ilan ederken �ehrin do�u b�lgesi ise yine psi�ik g��lere sahip ve bir Tanr� gibi g�r�len Lady Miyako'nun kontrol�ndedir. Ana sorun hi�bir �eyden habersiz olan k���k Akira'n�n nas�l korunaca�� ve b�t�n d�nyay� yok edebilecek zincirleme olaylar�n nas�l engellenece�idir. Lady Miyako, ordudan geriye kalan birliklerin hedefi olan Tetsuo'nun hem kendi kontrol�n� sa�lamas�na hem de �ekti�i ac�lar� azaltmas�na yard�m etmektedir. Amerikan ordusunun da "g�venli�i sa�lamak i�in" devreye girmesiyle birlikte her �ey i�inden ��k�lmaz bir hal al�r.

�yk�n�n ba�lar�nda Tetsuo'nun i�indeki nefrete h�kim olamayarak Kaneda'n�n liderli�ini yapt���, ge�mi�te �yesi oldu�u �ete arkada�lar�n� katletmesine �ahit oluruz. Bu olaydan sonra Tetsuo i�in hep bir a�abey fig�r� olan Kaneda, ne olursa olsun Tetsuo'yu yok etmek i�in and i�er. Aralar�nda s�k� bir ba� olan bu iki arkada��n m�cadelesi mangan�n ana �izgisini olu�turur. T�m �yk� boyunca Kaneda, eline ge�en her f�rsat� de�erlendirecek, makineli t�feklerden geli�mi� lazer silahlar�na ve hatta ��plak ellerine var�ncaya kadar her �eyi kullanarak Tetsuo'ya sald�racakt�r. Bu ama� u�runa kavgal� oldu�u Palya�o �etesinin lideriyle bile i�birli�ine girecektir zira onun adamlar� da ayn� kaderi payla�m�� ve Tetsuo taraf�ndan katledilmi�tir. Kaneda'ya en �ok yard�mc� olacak ki�i �yk�deki gen� karakterlerden biri olan Kay ad�ndaki k�zd�r. Kaneda'ya g�re daha olgun bir karakter �izen Kay, h�k�metin politikalar�na kar�� ��kan bir yeralt� �rg�t�n�n �yesidir.
�yk�de yer alan yeti�kinleri inceledi�imizde ise her birinin ideal fig�r olmaktan uzak ve kaybeden tarafta yer alan karakterler olduklar�n� s�yleyebiliriz. "Albay", belki de ideal olana en yak�n yeti�kin karakterdir. Tamamen rasyonel ve bilimsel d���nce yap�s�na sahip bu asker, gerekti�inde kuvvet kullanacak, "Zihin Ara�t�rmalar� Program�"n�n yol a�t��� pisli�i temizlemek i�in �ehirde s�k� y�netim ilan edecek, tanklar�yla Tetsuo'nun �zerine gidecektir. Ger�i yapt�klar� daha fazla y�k�mdan ba�ka bir i�e yaramaz. Neo-Tokyo'nun y�k�lmas�ndan sonra elinde kalan son kozu, d�nya y�r�ngesine yerle�tirilen dev bir lazer silah�n� kullanmas� bile bir sonuca ula�mayacakt�r. �yk�n�n sonunda hayatta kalan gen�lerin kurdu�u "B�y�k Tokyo �mparatorlu�u�nu tan�mak zorunda kalacak ama onlara kat�lmay� reddedecektir.

Bir di�er yeti�kin karakter olan Nezu, ikiy�zl�, g�ce tapan bir politikac� olarak �yk�deki entrikalar�n ba�akt�r�d�r. Kendi g�c�n� art�rabilmek u�runa Akira'y� serbest b�rakmaya �al��acak, bunda ba�ar�s�z olunca Akira'y� �ld�rmeye �al��mas� da t�m Neo-Tokyo'nun yerle bir olmas�na neden olacakt�r.

"Zihin Ara�t�rmalar� Program��n�n hayatta kalmay� ba�aran ilk deneklerinden biri olan Lady Miyako, her t�rl� k�t�l�kten ar�nm�� ve insan sevgisiyle dolu bir karakter olarak g�sterilmesine ra�men casus olarak kulland��� politikac� Nezu'nun kontrol� kaybetmesi y�z�nden ya�anan kaos ortam�ndan bir par�a sorumludur. Bu g��l� karakter �yk�n�n sonlar�na do�ru Tetsuo'yla giri�ece�i d�v��te hayat�n� kaybedecektir.

Yeralt� �rg�t�n�n ileri gelenlerinden biri olan Ryu, �yk�n�n ba��nda ak�ll�, cesur, demokrasi u�runa sava�an bir kahraman olarak sunulur. Ama Neo-Tokyo'nun yok olmas�yla birlikte tamamen t�kenmi� bir karakter portresi �izer. Sonlara do�ru kendini toparlayarak Tetsuo'yla sava�an Kay ve Kaneda'ya kat�lacakt�r.

(...)
Yaz�n�n tamam� Ser�ven, �izgi Roman ARa�t�rmalar� Dergisi Say�:2'de..




En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|