27.02.2005

 

32 K�s�m Tekmili Birden Flash Gordon�un �izgi roman Ser�veni

Sadi Konuralp

Flash Gordon, sadece T�rkiye�de de�il t�m d�nyada �izgi roman�n yay�lmas�n� h�zland�ran klasiklerden biri. Gordon ile ilgili yaz�, 2003 y�l�nda Beyo�lu�da bir ihmalin yol a�t��� kaza sonucu aram�zdan ayr�lan arkada��m�z Sadi Konuralp�e ait.

E�er �ocuklu�unuzdan beri �izgi romana merakl�ysan�z ve bu a�l���n�z� ilk olarak gazete bantlar�yla doyurmaya �al��m��san�z, mutlaka bu bantlar�n baz� yerlerinde, hep Syndicate ile sonlanan baz� kelimelerin dikey ve minik harflerle yaz�l� oldu�u g�z�n�zden ka�mam��t�r. Hatta b�y�k olas�l�kla y�llar y�l� bu kelimelerin ne manaya geldi�i konusunda kafa bile patlatm��s�n�zd�r. Akla hemen �Sendika� anlam�n� �a�r��t�ran bu kelime, bas�n camias�nda farkl� bir anlamda kullan�lmaktad�r. Bu t�r kurulu�lar, gazetelere �zel makale, foto�raf, �izgi roman bantlar� gibi materyaller sa�larlar. T�pk� gazetelere haber sa�layan haber ajanslar� gibi. Bu nedenle �Syndicate� kelimesi �izgi roman terminolojisi i�inde ��izgi roman ajans�� anlam�na gelmektedir. Bu �izgi roman ajanslar�n�n ge�mi�i 1920�li y�llara kadar uzanmaktad�r. King Features Syndicate, United Features Syndicate, Daily News Syndicate, bilinen en yayg�n �izgi roman ajanslar�ndand�r ama hi� ku�kusuz, T�rkiye�de en �ok g�ze �arpan �izgi roman ajans� bu verilen listenin en ba��ndaki isimdir.

20�li ve 30�lu y�llar, �ngilizce comic strip denilen bu �izgi roman bantlar�n�n devridir. O zamanlar s�reli yay�n tarz�nda �izgi roman dergisi ��kmazd�. Bu nedenle gazetelerde pazar g�nleri renkli, hafta i�inde de siyah-beyaz olarak yay�mlanan bu �izgi roman bantlar�, o d�nemin yegane �r�nleriydi ve o g�nlerin okurlar�, bu �r�nleri ilgiyle t�ketiyorlard�. Hatta pazar g�nleri insanlar�n gazete se�me k�staslar�, ilavedeki bu bantlara g�re olabiliyordu. Okuyucunun tercihini �izgi roman y�n�nde kullanmas�ndan dolay�, �izgi roman ajanslar�, har�l har�l gazetelere �izgi roman yeti�tirmeye u�ra��rd�. Bundan �t�r� kendi b�nyeleri i�inde kadrolu �izer ve yazar bulundurmaktayd�lar. Tabii gazetelerde �izgi romanlar�n g�nl�k yay�mlanmas�ndan dolay� �izerlerin �ok h�zl� (ve kaliteli) �al��mas� gerekiyordu. Kimi zaman ajanslar, bu �izerlerin yan�na yard�mc� �izerler de veriyordu ama bu h�zl� tempo, bazan bir�ok hayalet �izerin de bu projelere kat�lmas�na neden olabiliyordu. B�t�n bu isimli, isimsiz kalabal�k kadroya kar��n genelde bant �zerinde sadece ba� �izerin ad� bulunurdu.

�izgi roman�n alt�n �a�� olarak da kabul edilen 30�lu y�llarda �izgi roman ajanslar�n�n �al��ma temposu i�te bu �ekildeydi. Bunun yan� s�ra birbirleriyle de rekabet halindeydiler. Genelde bir ajans�n yeni olu�turdu�u �izgi roman serisine di�er ajanslar, hemen ayn� t�rde, onu �izgi ve konu olarak a�abilecek y�nde, yeni �izgi roman seriyalleriyle kar��l�k verirlerdi.

Amerikan tarihinin gelmi� ge�mi� en �nl� bas�n kral� William Hearst�e ait King Features Syndicate, bu rekabet i�erisinde en aktif �izgi roman ajans�yd�. Bunun ba�l�ca sebebi de ajans�n o d�nemki ba�kan� Joe Connolly�nin h�rsl� ki�ili�inde yatmaktad�r. B�yle bir ortamda, 30�lu y�llar�n ba��nda, ajans�n �� rakip �izgi romana kar�� kendi �r�nlerini haz�rlama planlar� i�erisinde oldu�unu g�rmekteyiz. Bu �izgi romanlar (�izerleriyle birlikte) �unlard�: Dick Tracy (Chester Gould), Tarzan (Hal Foster) ve Buck Rogers in the 25th Century (Dick Calkins). Bunlar�n her biri okurlarca �ok tutulmu� �r�nlerdi.

Ajans, bu �izgi romanlara kar�� kendi �izgi romanlar�n� ancak 1934�de �retebildi. Fakat i�in ilgin� yan�, bu seri bantlar�n �izimlerinin tek bir ki�inin elinden ��km�� olmas�d�r. Alex Raymond adl� bu �izer, daha �nceleri ajans i�inde Blondie (Fato�) �izgi bantlar�nda ba� �izer Chic Young�a yard�mc�l�k eden isimsiz �izerlerdendi. Daha sonra Chic�in karde�i Lyman��n da yard�mc�l���n� yapan Raymond kendisine f�rsat tan�nmas� sonucu sadece bu �� �izgi roman bantlar�n� yaparak ajans� memnun etmekle kalmad� ama ayn� zamanda �izim tarz�yla �izgi roman d�nyas�nda ekol de olu�turdu.

Alex Raymond, Dick Tracy�ye kar�� Secret Agent X-9, Tarzan�a kar�� da Jungle Jim�i yaratm��t� ama as�l �nemlisi Buck Rogers�a kar�� meydana getirdi�i �izgi romand�. Bu �izgi roman, bu yaz�n�n da as�l konusunu te�kil eden Flash Gordon�du.

Flash Gordon�un olu�umuna neden olan Buck Rogers in the 25th Century, Philip Francis Nowlan��n 1928�de Amazing Stories dergisinde tefrika olarak yay�mlanan Armageddon - 2419 A.D. roman�ndan uyarlanm�� bir �izgi romand�. Serinin kahraman� Anthony �Buck� Rogers, I. D�nya Sava�� esnas�nda sava� pilotu olarak sava�m�� bir gazidir ve 1927�de ��ken bir ma�ara i�erisinde radyoaktif bir gaza maruz kalarak 500 y�ll�k bir uykuya dalm��t�r. Uyand���nda kar��la�t��� d�nya olduk�a farkl�d�r: Amerika ve D�nya, Katil Kane ad�nda bir diktat�re kar�� sava�maktad�r. Tabii Buck Rogers hemen Amerika�n�n saf�nda yer alarak Kane�e kar�� �arp���r. Bu arada pilotluk tecr�besi ona orduda uzay pilotu olma payesini de kazand�r�r.

Buck Rogers �izgi roman�n�n ��kt��� 1929�dan �nce �izgi romanda asla bilim-kurgusal olaylara yer verilmezdi. Elbette uzayda ge�en tek t�k �rneklere rastlamak m�mk�nd�r ama bunlar�n hepsinin sonunda mutlaka her�eyin r�ya oldu�u anla��l�rd�. Nedense, o d�nem yaz�l� edebiyattaki bilim-kurgu patlamas�na kar��n, �izgi roman kendi hayal aleminin i�erisinde bilim-kurgusal unsurlar�n olu�mas�na asla izin vermemi�ti. 1929�da bu gelene�in k�r�lmas�n� �izgi roman tarih�ileri genelde Amerika�n�n o s�ralar i�inde bulundu�u ekonomik �artlara ba�lamaktad�rlar: Art�k g�n�n y�k�c� ve bunalt�c� ortam�ndan okuyucular� uzakla�t�rmak i�in onlar� �ok... �ook uzaklara g�t�rmek gerekmektedir.

Buck Rogers��n ard�ndan, 1933�de Brick Bradford (Clarence Gray) �izgi roman� ortaya ��km��t�r. Birincisi ilk ad�m�n at�lmas�n� sa�lam��, di�eri ise daha fantastik konular i�ermesiyle birlikte, bilim-kurgunun �izgi roman i�inde kalmas�n� peki�tirmi�tir. 1934�de ��kan Flash Gordon ise, bu yeni olu�turulmu� zemin �zerinden �izgi roman d�nyas�n� bilinmeyen evrenlere do�ru ta��maya ba�lam��t�r. Dolay�s� ile Flash Gordon ilk bilim-kurgu �izgi roman� de�ilse bile, tarih �er�evesi i�erisinde ona bilim-kurgu ile �izgi roman ortakl���n�n en �nemli �r�n� olarak bak�lmaktad�r.

�lk olarak 7 Ocak 1934�de New York World��n pazar ilavesinde renkli ve haftal�k olarak ba�layan Flash Gordon�un konusunun ba� taraf�, y�llar sonra George Pal taraf�ndan sinemaya da uyarlanan, Philip Wylie ile Edwin Balmer�in kaleme ald�klar� When World Collides roman�n� an�msatmaktad�r: Yeni ke�fedilmi� bilinmeyen bir gezegen d�nyaya do�ru yakla�maktad�r ve hesaplamalara g�re �arp��ma ka��n�lmazd�r. Ancak bu benzerlik �izgi roman�n sadece ilk on karesi i�inde mevcuttur. �nl� bir polo oyuncusu (ve Yale mezunu) Flash Gordon, insanlar�n panikte o�ldu�u bu ortamda bir yolcu u�a�� i�erisinde bulunmaktad�r. U�ak kendisi d���nda Dale Arden ad�nda bir kad�n yolcu da ta��maktad�r. U�ak, yakla�an gezegenden kaynaklanan bir meteor ya�muruna tutularak hasar g�r�r ve d��meye ba�lar. Para��tle atlayarak kurtulmay� ba�aran Gordon ve Dale, bir g�zlem evinin bulundu�u bir araziye inerler. Bu arazi asl�nda ��lg�n bilim adam� Hans Zarkov�a aittir ve d�nyay� kurtarmak �zere bir roket yapm��t�r. Bu roketi yakla�an gezegene �arpt�rarak gezegenin rotas�n� de�i�tirmeyi ummaktad�r. Arazisine d��en tanr� misafirlerinin plan�n� bozmamas� i�in onlar� silah zoruyla rokete sokar ve kendisi de i�eri girerek, gezegene do�ru u�urtmaya ba�lar. Fakat Zarkov son anda pani�e kap�l�r ve Gordon�un da araya girmesi sonucunda roket �arpmadan gezegene iner. ��te as�l maceralar bundan sonra ba�lar. Bu gezegende asl�nda hayat vard�r. Sakinlerinin Mongo ad�n� verdikleri bu gezegen Zalim Ming ad�nda bir diktat�r taraf�ndan idare edilmektedir. Tabii ki Gordon, Ming�i yok etmek �zere m�cadeleye girer.

Gordon i�in bundan sonra bir prototip g�sterilmesi gerekiyorsa bu herhalde Edgar Rice Burroughs�un Barsoom dizisi ya da bilinen di�er ad�yla John Carter dizisi olabilir. �lkemizde daha �ok Tarzan��n yarat�c�s� olarak bilinen Burroughs, d�nyan�n merkezinde ge�en Pellicidar, yemye�il ormanlarda ge�en Ven�s ve Mars��n ��llerinde ge�en Barsoom dizileriyle de asl�nda �retken bir yazard�r. Kimi zaman bu ayr� ayr� serileri i� i�e ge�irdi�i bile olmu�tur (�rne�in Tarzan Pellucidar�a gider ve bu macera �izgi roman olarak da mevcuttur).

1912 y�l�nda A Princess of Mars ile ba�latt��� Barsoom serisinin ba� kahraman� John Carter, sivil sava� sonras�nda bat�da alt�n aray�c�l���na soyunan bir macerac�d�r. Bir g�n Apa�ilerden saklanmak �zere bir ma�araya s���n�r ve uyand���nda kendini Mars�da bulur. �nce insana asla benzemeyen canl�lar aras�nda ortama al��maya �al��an Carter, �ok ge�meden Barsoom�da (Marsl�lar gezegenlerini bu adla �a��rmaktad�rlar) k�rm�z� tenli de olsa, kendi t�r�nden canl�lar�n da bulundu�unu ke�feder. Kendi cinslerinin aras�na girip askeri bilgisini ve yetene�ini ortaya koyarak, Mars hiyerar�isinde dikey olarak t�rman��a ge�er , sonunda sava� komutan� olur ve kendisine e� olarak da g�zel bir prenses se�er. Burroughs roman�n sonunda kahraman�n� d�nyaya getirmi�se de sonralar� tekrar Mars�a geri g�ndererek, Carter�a bir s�r� macera daha ya�atm��t�r.

Bu anlat�lan Carter �yk�s� ile Buck Rogers aras�nda hemen paralellikler kurmak m�mk�nd�r. �kisi de zaman-mek�n s��ray��lar�n� ma�ara vas�tas�yla yaparlar. �kisi de bu yabanc� ortamda askerlik becerilerini kullan�rlar. �kisi de diktat�rlere kar�� sava��rlar. Zaten s�radan bir insan�n garip bir olay sonucu (bu bir y�ld�r�m �arpmas�, zihinsel olarak bedenlerin de�i�imi, y�zy�llar boyunca derin uykuya yatma vs. olabilir) yabanc� bir mek�na ya da gelece�e gitmesi ve orada kendisini bir sava��n i�inde bulup hemen taraf se�mesi, her uzay operas�n�n vaz ge�ilmez bir �ablonudur. Ama Carter maceralar�n� Buck Rogers ile di�er uzay operas� �r�nlerinden ay�ran en �nemli �zellik ekzotik yan�d�r ve i�te bu �zellik ayn� zamanda John Carter ile Flash Gordon�un ortak noktalar�d�r. Burroughs�un ba�� kurba�a �eklinde on bacakl� k�pekler, s�t sa��lan bitkiler, k�ls�z beyaz renkli maymun adamlar gibi ilgin� yarat�klarla olu�turdu�u Mars��n ekzotik anlat�m�n� Raymond ise �izgilerle verebilmi�tir. Mongo d�nyas�nda da canavarlar vard�r ve hatta kertenkele adamlardan, aslan adamlara, �ahin adamlardan suda krall�k kurmu� bal�k insanlara kadar her t�r canl� bu k���k gezegende bulunmaktad�r. Ne var ki ekzotizm her a��dan Burroughs�da daha zengindir. Burroughs�un uzayl�lar�n�n �o�u insans� g�r�n�mden uzakken, Raymond�un uzayl�lar� i�in bunu s�ylemek �ok zordur.

Burroughs, Carter maceralar�n� yazarken asla bilimin arkas�na s���nmam��, hep fanteziyi ye�lemi�tir. John Carter�in Mars�a nas�l gitti�i konusuna hi� a��klama getirmez. Gerekti�inde bilimsel temelleri bile g�rmezli�e gelir; �rne�in Mars�da beyaz �����n dokuz ana renkden meydana geldi�ini savunur (!). Flash Gordon bantlar� i�in de ayn� �ey s�ylenebilir. Bu a��dan Alex Raymond �izimli Flash Gordon asl�nda bilim-kurgu g�r�n��l� bir fanteziden ba�ka bir�ey de�ildir.

Carter ile Gordon�un bir di�er ortak y�n� ise ikisinin de sava� komutan� olmalar�d�r. Gordon, Ming ile ilk kar��la�mas�n�n ard�ndan �ok ge�meden diktat�r, kahraman�m�za Mongo gezegeninde bir krall�k verir ve bu b�lgeye yerle�tirir. Bu maceralardan itibaren Burroughs etkisi de azal�r ve konular daha �ok orta�a� derebeylik hikayelerine d�n��meye ba�lar. Gordon her macerada kom�u �lkeleri fetheder ya da yanda�lar kazan�r. Sonunda istedi�i g�ce ula�t���nda Ming�e kar�� sava�maya ba�lar. Bu k�s�mlar i�in de bir prototip aranacaksa hi� ku�kusuz bu Hal Foster�in �izimlerini yapt��� �nl� Prince Valiant�dan ba�kas� olmayacakt�r.

Alex Raymond�un ilk macera i�in yapt��� �izimler acemicedir ama her hafta kendisini a�may� becerebilmi� ve sonunda kendine �zg� bir �sl�p geli�tirebilmi�tir. �izimleri genelde detayl� olup tarama ile �ok g�zel ve �l��l� �ekilde g�lgelendirilmi�tir. Renklendirme de ilk ba�larda �ok a��r� iken sonralar� daha pastel bir tona b�r�nm��t�r. Ne var ki, Alex Raymond�un konu a��s�ndan ayn� �zeni g�sterdi�i pek s�ylenemez. �rne�in Gordon�un Mongo�ya ayak basmas� ile birlikte gezegenin d�nya ile �arp��ma tehlikesi bir daha g�ndeme gelmez (Daha sonralar� Ming�in bilim adamlar�n�n bu sorunu kendi y�ksek teknolojileri ile halletti�i belirtilir). Olay ak�� h�z� ile resimlerin ak�� h�z� bir t�rl� ayn� h�zda olmaz. Bu nedenle her resim karesi i�inde uzun a��klamalarla aksiyonlar�n anlat�lma gere�i bulunur. Ama karelerin seyirlik nitelikte olmas�, bu kusuru ve hatta konular�n yavanl���n� bile unutturabilmektedir.

Gordon karelerini seyredilir k�lan bir ba�ka unsur da kad�nlard�r. �ster prenses, ister cariye, isterse Gordon�un sevgilisi olsun, narin, y�ksek topuklu �izmeler, bacaklar�n� t�m�yle a���a ��kartacak �ekilde y�rtma�l� etekler (ve hatta kimi zaman direkt k�sa pantalon), omuzlar� a��kta b�rakan giysiler, Gordon �izgi romanlar�ndaki kad�nlar�n vazge�ilmez aksesuarlar�d�r. 1935 y�l�na ait �Witch Queen of Mongo� b�l�m�, bu a��dan en zengin macerad�r. Ortal�kta yukar�da anlat�lan �ekilde bir s�r� kad�n gezinir. Bunun d���nda krali�enin kad�nlar� k�rba�lamas� gibi sado-mazohist sahneler de bulunmaktad�r.

Buck Rogers�da iki yan karakter daha vard�r: Wilma Deering ve bilim adam� Doktor Huer. Flash Gordon�un da ayn� �ekilde iki yanda�� bulunmaktad�r: sevgilisi Dale Arden ve bilim adam� Hans Zarkov. Zarkov ilk ba�ta ��lg�n ve zay�f bir ki�ilik olarak verilirken sonradan oturakl�, sakin bir ki�ili�e d�n���r. Bu de�i�im b�y�k bir olas�l�kla �izgi romanlar�n konusunun d�zenli bir �ekilde haz�rlanmamas�ndan kaynaklanmaktad�r. Buna benzer bir d�n���m, Arboria ormanlar�n�n hakimi Prens Barin karakterinde de g�zlenir. �lk iki macera i�erisinde Gordon�a kar�� d��man konumunda olan Barin, �Tournaments of Mongo� maceras�ndan itibaren kahraman�m�z�n en b�y�k destek�ilerinden biri olur. Bu ana kadar Barin kel kafal�, �irkin, irice biridir. Okuyucuyu bu karaktere kar�� �s�nd�rmak iste�inden olsa gerek, Gordon�un yanda�� olarak Barin, art�k asker tra�l�, yak���kl� birine d�n���r.

Gordon�un g�r�n��� de zamanla de�i�mi�tir. Ming ad�n�n �a�r��t�rd��� gibi, alt-metin olarak �izgi roman do�u-bat� �at��mas�n� vermektedir. Ming�in �inli g�r�n���ne kar��l�k Gordon�un bir bat�l� olarak sar���n, mavi g�zl�, uzun boylu biri olmas� hi� �a��rt�c� de�ildir. Bu �ekliyle Gordon ayn� zamanda Aryan �rk�n� temsil etmektedir. �lk �izgilerde y�z� �ok fazla belirgin olamayan Gordon�un daha sonraki ayr�nt�l� �izimlerinde ise Gary Cooper�u an�msattt��� s�ylenebilir.

�kinci D�nya Sava��n�n ��kmas� ve ard�ndan Amerika�n�n da sava�a girmesi, �izgi roman i�eriklerini de dolayl� olarak etkilemi�tir. Art�k yava� yava� ortal��a ��kmaya ba�layan �izgi roman dergilerinde yer alan s�per kahramanlar, Amerika�n�n ger�ek d��manlar�yla sava�maya ba�larlar. Ama �izgi roman kahramanlar�ndan biri eksiktir daha do�rusu d�nyaya daha gelememi�tir; ��nk� kendisi h�l� Mongo gezegeninde bulunmaktad�r. B�ylesi ciddi bir zamanda art�k Gordon�un da gelmesi gerekiyordu. Bu �ekilde 1941�de nihayet Gordon-Ming sava��n�n Gordon lehine sonu�lanmas�yla birlikte d�nyal�lar�m�z kendi gezegenlerine d�nebildiler. Ne var ki, d�nyada kendilerine uygun bir g�rev verilemeyince (!) kahramanlar�m�z tekrar Mongo�ya d�nerek, gezegendeki d�zeni korumaya �al���rlar.

Bu arada 1940�da King Features Syndicate, �izgi roman�n ba�ar�s�ndan daha �ok kazanma amac� g�derek, g�nl�k olarak ba�ka Gordon maceralar�n�n da yay�mlanmas� karar�n� alm��t�r. Fakat Alex Raymond, g�nl�k maceralar�n�n �izim i�ine pek s�cak bakmad���ndan, �izme i�i Raymond�un yard�mc� �izeri Austin Briggs�e verilir. Bu �ekilde art�k Gordon, biri g�nl�k, biri de haftal�k olmak �zere iki ayr� macera dizisine d�n��m�� oluyordu.

1944�de ise Alex Raymond�un askere �a�r�lmas� sonucu Gordon �izgi romanlar� �zerinde de�i�im r�zgarlar� esmeye ba�lad�. Maceralar�n yaz�m i�leri Don Moore�a ve haftal�k �izimler de yine Austin Briggs�e verildi. Briggs k�sa s�re sonra g�nl�k �izimleri tamam�yla b�rak�nca Gordon maceralar� tekrar haftal�k maceralara d�n��t�.

Briggs�in �izgileri Raymond�un �izgileriyle kar��la�t�r�ld���nda a��r� g�lgeli ve hafif sert g�r�n�ml�d�r. Bir sene sonra sava� bitip de as�l ressam�m�z d�nd���nde, belki Gordon tekrar eski yumu�akl���na kavu�abilirdi. Ne var ki King Features�un Briggs ile yapt��� s�zle�menin uzun vadeli olmas� bunu imk�ns�z k�lmaktayd�. Ajans bu b�y�k ressam� ba�ka ajanslara kapt�rmamak i�in ondan ba�ka bir �izgi roman karakteri yaratmas�n� istedi. Raymond da bunu kabul ederek d�rd�nc� �nl� �izgi roman karakteri Rip Kirby�yi yaratm�� oldu. Bizde Dedektif Nik olarak bilinen bu karaktere �s�nan Raymond, di�er eski karakterleriyle asla ilgilenmedi ve 1956�da ge�irdi�i bir araba kazas�nda gen� ya�ta �lmesiyle birlikte, Flash Gordon�un tekrar eski ellerden �izilmesi olas�l��� tamamiyle imk�ns�z hale gelmi� oldu.

1948�de Gordon�un pazar maceralar�n�n �izim i�i Mac Raboy�a ge�ti. Daha �nceleri Captain Marvel, Jr. ile Green Lama�y� �izmi� bulunan Raboy�un �izimleri belki de t�m Gordon �izimleri aras�nda en so�uk g�r�n��l� ama bir o kadar da etkileyicidir. A��r� taramalar, kemiksi y�zler, Raboy�un �izimlerinde hemen farkedilen unsurlard�r. Bu arada Gordon yava� yava� Mongo gezegenine gidip gelmekten kurtulur ve daha �ok kendisini uzay ara�t�rmalar�na verir. Bu ara�t�rmalarda genellikle deneme pilotu olarak g�rev al�r. Kimi zaman da �zel ki�iler taraf�ndan pilot olarak kiralan�r. Ayr�ca Raboy�un maceralar�nda Gordon�un pipo i�ti�ini, ortal�kta bir �entel� gibi dola�t���n� da g�rmekteyiz. Yukar�da da belirtildi�i gibi ilk macerada zaten onun bir Yale mezunu oldu�u, s�radan bir ki�i olmad��� �izgi romanda �srarla belirtilmi�tir. Maceralarda yava� yava� bilim-kurguya do�ru bir kay�� g�zlenir. Bu arada Raymond karelerinde g�ze �arpan olay ak�� h�z�/resim ak�� h�z� farkl�l���n�n yeni Gordon maceralar�nda dengeli bir �ekle girdi�ini de ekleyelim.

Pazar maceralar� s�rmekte iken 1951�de Gordon�un g�nl�k maceralar�na yeniden el at�l�r. Bu sefer �izme i�i Dan Barry�ye verilir. �izimleri Raymond�un klasik anlay���na uygun ve yumu�ak bir tarzda olan Barry, di�er �izerler aras�nda en uzun s�re Gordon �izen �izer �nvan�n� ta��maktad�r. Bu �ekildeki iki farkl� �izim tekni�iyle Gordon tekrar iki ayr� macerada �rol� almaya ba�lar. 1967�de Raboy�un �lmesiyle Barry pazar �izimlerini �stlenir fakat g�nl�k k��esini de b�rakmaz. Tabii b�yle bir durumda ajans Barry�nin yan�na bir s�r� yard�mc� �izer katmay� ihmal etmemi�tir. Bu �izerler aras�nda Fred Kida, Bob Fujitanim Harry Harrison gibi isimlerin yan� s�ra Al Williamson, Frank Frazetta gibi �nl� isimlere de rastlar�z. Yine �izim a��s�ndan Alex Raymond�un takip�isi kabul edebilece�imiz Al Williamson da sonradan 1980�de, Dino de Laurentis�in yap�mc�l���n� �stlendi�i Flash Gordon�un film senaryosuna ba�l� kal�narak bir Gordon maceras� haz�rlam��t�r.

Dan Barry �izimli maceralarda Gordon ve Dale aras�ndaki ili�kiler daha duygusald�r. Hatta 1959�da g�nl�k olarak yay�nlanm�� �Flash without Dale� maceras�nda Dale, Gordon�u terkeder ve kahraman�m�z uzun bir s�re kendi ayaklar� �zerinde durmaya �al���r. Elbette birka� macera sonunda ikisi tekrar bir araya geleceklerdi.

Raboy zaman�ndan kalma pipo al��kanl���n�n yava� yava� kayboldu�u Barry �izimlerinde ayr�ca Gordon�un y�z� genelde hep g�le�tir. Zaten maceralar i�erisinde yava� yava� mizah duygusu da yerle�meye ba�lam��t�r. Bu ama�la �e�itli yan karakterler eklenmi�tir. Willie, Run, Bum Bum ve Mikrop adl� d�rt afacan �ocuk ya da topluca, bunlara verilen isimle �uzay izcileri� bir�ok macerada rol al�rlar ve afacanl�klar�yla ortal��� birbirine katarlar. Tabii ortal��� d�zeltme i�i hep Gordon�a kalmaktad�r. Buradan da g�r�lece�i �zere �izgi bantlarda art�k yeti�kinlerden ziyade �ocuk okurlara do�ru bir kay�� s�z konusudur. Hatta Raymond�daki ekzotizm tamamiyle kaybolmu� ve bilim-kurgusal unsurlar daha �n plana ��kmaya ba�lam��, gerekti�inde bunlar� inand�r�c� k�labilmek amac�yla bantlar aras�na ara� gere�lerin �al��ma prensiplerini g�steren diyagramlar yerle�tirilmi�tir.

Ancak 1970�den itibaren g�ne� sistemimiz �zerindeki esrar perdesinin ortadan yava� yava� kalkmas�yla birlikte, Gordon maceralar� da ayn� h�zda inan�l�rl���n� kaybediyordu. �zellikle Gordon evrenindeki Ven�s ve Mars��n ya�an�l�r y�zeylerinde yerle�mi� insan kolonileri ile kat� ger�e�e ait Ven�s ve Mars g�r�nt�leri, birbirleriyle tamamiyle �eli�en ger�eklerdi. Genelde her pop�ler k�lt�r �r�n�nde oldu�u gibi Flash Gordon da bu ger�ekleri g�z ard� ederek, maceralar�n� devam ettirmeye s�rd�rd�. T�pk� Mike Hammer TV dizisinde dedektifin 80�li y�llarda h�l� f�tr �apkayla dola�mas� gibi. Ne var ki, okurlar Gordon�un bu yapay ger�ekli�ini kolay kolay kabul edemediler ve sonunda 80�l� y�llardan itibaren Gordon maceralar� g�ne� sisteminin ger�ekleriyle �eli�meyecek tek bir yerde, Mongo gezegeni i�inde ge�meye ba�lad�.

Dan Barry bu zaman i�inde kesintisiz olarak hem pazar hem de g�nl�k maceralar� s�rd�rmeyi ba�ard� fakat 80�li y�llardan itibaren Bob Fujitami ile birlikte �izdikleri maceralardaki �izimlerin de�i�imi art�k Barry�nin bantlara pek katk�da bulunmad���n� g�stermektedir. 1990�da Ajans ile Barry aras�nda s�zle�me konusunda bir anla�mazl�k ��kmas� sonucu �izer, hem ajans� hem de Flash Gordon�u terk etmi� oldu.

Barry�nin ard�ndan �izim i�i Ralph Reese�e verildi. ��ler s�k��t���nda arada bir Gray Morrow�a ve Buenos Aires st�dyosu artistlerine de i� d��mekteydi. Fakat t�m bu �izerlerin �r�nleri kesinlikle klasik tarzdan uzak �izgilerden olu�makta, Flash Gordon�un o eski havas�n� asla verememekteydi.

King Features Syndicate sonu�lardan memnun kalmayarak Gordon�un g�nl�k maceralar�na son verilmesi karar�n� ald� ve 3 Temmuz 1993�de yay�mlanan �The Bean Men of Mumbo� maceras�n�n son karesinde Gordon �Her halde bal�k avlamaya gidece�im� diyerek veda etti. Pazar maceralar� ise �u ana kadar Jim Keefe taraf�ndan devam ettirilmektedir. Keefe�nin �izimleri eskiye d�n�� �eklinde gibi g�z�kse de, yer yer g�n�m�z�n �izim tarzlar�n� da ta��maktad�r.

Bunun d���nda Avrupa�da �kinci D�nya sava�� y�z�nden Amerika ile ba�lant�s� kesilen �lkelerin kendi ba��na �izdikleri Gordon maceralar� da mevcuttur. �rne�in �talya�da Federico Fellini�nin kopyalad���/�izdi�i K�z�lmaske ve Mandrake maceralar� d���nda Gordon maceralar� da bulunmaktad�r.

Bizdeki Gordon ser�venine gelince:

Gordon �lkemize Amerika�daki ��k���ndan �ok fazla zaman ge�meden, 13 May�s 1935�de �ocuk Sesi dergisinde Baytekin ad�yla yay�mlanmaya ba�lad�. Kahramanlar�n isimlerinin t�rk�ele�tirilmesi o d�nemler yayg�n bir al��kanl�kt� ve ayn� �ekilde Dale Arden�in ad� Y�ld�z, Zarkov�un ad� da �etinel olmu�tu. Bunun d���nda yine o zamanlar�n bir ba�ka al��kanl���yla bu �izgi romanlar�n alt�na ayr�ca a��klama yaz�lar� konmu�tur. �izgi roman�n etkisi ger�ekten de beklenenden b�y�k oldu. 1936�da �ekilen Flash Gordon seriyal filmleri T�rkiye�de oynat�l�rken, karakterlerin isimlerinin T�rk�e isimli �izgi romana uygun olmas�na �zen g�sterilmi�tir.

Gerek �izgi roman olarak gerekse seriyal filmler olarak Baytekin o d�nemin gen� neslini olduk�a etkilemi�tir. Bu tutkunun bir sebebi de belki T�rkiye�de bu tarz bir kahraman�n� ilk kez g�z�kmesi olsa gerek. Baytekin�in bu b�y�k etkisi y�z�nden, ba�rol� yine ayn� ki�inin, yani Buster Crabbe�nin, oynamas�ndan faydalanarak, film i�letmecileri, Buck Rogers seriyallerini de T�rk seyircisine bir ba�ka Baytekin olarak yutturmu�tur.

�ocuk Sesi dergisinin Afacan ile birle�mesi ile Baytekin maceralar� �ocuk Sesi-Afacan�da devam etmeyi s�rd�rm�� ama derginin kapan���yla birlikte 1940�da sona ermi�tir.

Ne var ki, Baytekin�e kar�� olan ilgi, daha sonralar� T�rk �izgi roman okurlar�n�n Superman�in �st�n g��leriyle, Mandrake�nin sihirleriyle, K�z�lmaske�nin yumru�uyla, Zagor�un baltas�yla ve hele 80�li y�llarda Conan��n k�l�c�yla kar��la�mas� sonucu asla ilk seviyesini bulamam��t�r.

1955�den itibaren ba�ta H�rriyet olmak �zere �e�itli gazetelerde �izgi bant olarak ve art�k �zg�n ad�yla (daha do�rusu Flash �n eki at�lm�� haliyle) yay�mlanan Gordon, daha sonralar� 1971�de Uzay Yay�nlar� taraf�ndan S�per Gordon ad�yla haftal�k olarak ��kmaya ba�lam��t�r. Yay�nevinin Gordon okurlar�na bak�� a��s� ilgin�tir. Sanki onlara gelece�in pilotlar� ve belki de astronotlar� g�z�yle bakmaktad�r. Sayfalar�n alt�nda hep ��stikbal G�klerdedir�, �Kendi U�a��n� Kendin Yap�, �T�rk Hava Kuvvetlerini G��lendirme Vakf�na Yard�m Ediniz�, �Hava Kuvvetlerini G��lendirelim� gibi yaz�lar yer almakta, bunun yan� s�ra, uzay ile ilgili bilgiler, Okat yay�nlar�n�n o s�ralar ��kartmakta oldu�u bilim-kurgu serisine ait kitaplar�n reklamlar� bulunmaktad�r. 1972 tarihinde Uzay Yay�nlar� diziye son verir.

1974�den itibaren Gordon dizisinin haftal�k olarak ��kart�lmas� Tay yay�nlar�na ge�er ve o da bir sene sonra diziyi keser fakat biri 70�lerin sonlar�nda, di�eri de 80�li y�llar olmak �zere iki giri�imde daha bulunur. Ama her ikisinin de �m�rleri asla iki seneyi ge�mez.

Alex Raymond imzal� Baytekin dizisi d���nda �lkemizde yay�mlanan Gordon�lar Mac Raboy ve Dan Barry imzal� maceralar olmu�tur. Bir ara Tay Yay�nlar� son denemesinde Dan Barry�nin Fujitami ile birlikte �izdikleri yeni maceralar� yay�mlamaya ba�lam��sa da birka� say� sonra tekrar 50�li ve 60�l� y�llara ait maceralara d�nm��t�r.

S�z� T�rkiye�ye getirmi�ken, sahte Gordon �izgi romanlar�m�zdan da bahsetmeden ge�meyelim: Uzay Yay�nlar�, 30 A�ustos 1971 tarihli 28 numaral� say�s�ndan itibaren ��fkeli Tessie� ad�nda bir macera yay�mlam��t�r. Gerek �izgi a��s�ndan gerekse konu a��s�ndan her haliyle sahteli�i s�r�tan bir �izgi romand�r bu. �mzas�z bu �izgi roman�n baz� kareleri bize Y�zba�� Volkan��n �izgilerini an�msatmaktad�r*. 20 Eyl�l 1971 tarihli 31 numaral� say�dan itibaren �455 Ka��yor� ad�yla yay�mlanan bir ba�ka sahte Gordon maceras� ise �ngiliz kaynakl� olmas� muhtemel bir �izgi roman �zerinde oynama suretiyle meydana getirilmi�tir. Orjinal �izimdeki kafalar�n yerine Gordon�un ve T�rk �izerimizin olu�turdu�u di�er suratlar yerle�tirilmi�tir. Beden ile kafa aras�ndaki orant� tutturulamad��� i�in �izgi roman komik bir g�r�n�me b�r�nm��t�r.

Not: Metnin tamam� daha �nce �izgili Hayat K�lavuzu (�leti�im Yay�nlar�, 2002) kitab�nda yeralm��t�r.



En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|