14.03.2005

 

Frankofon �izgi Romanin Yeni Y�zleri

Jean-Pierre Mercier

Jean-Pierre Mercier, Ankara�da ger�ekle�en �izgi Roman�n Etraf�nda Bulu�malar etkinli�inde, Fransa�daki �izgi roman hakk�nda olduk�a ayr�nt�l� bir konu�ma yapt�. Bu kapsaml� konu�man�n bir �zetini veriyoruz.

Bayanlar Baylar merhaba. Bug�n sizlerle birlikte olmak benim i�in ger�ekten bir �eref. Ad�m Jean-Pierre Mercier, Angoul�me�deki �izgi Roman M�zesi�nde �izgi roman dan��man� olarak �al���yorum. �a�da� Frans�z �izgi roman� �zerine bir sunum yapmam istendi. Bu olanaks�z diyebilirim! Kendimi biraz, romanlar�ndan birinde 10 Bu�uk B�l�mde D�nya Tarihi�ni anlatmaya niyetlenen �ngiliz yazar Julian Barnes��n konumunda hissediyorum. Yine de bu iste�i yerine getirmeye �al��aca��m.

Pazar�n durumu
2001 y�l�na kadar aral�ks�z dokuz y�l boyunca, Fransa�da yay�nlanan �izgi roman say�s� artmaktad�r. 90�l� y�llar�n ba��nda yeni ��kan kitap say�s� y�lda 700-800 civar�ndayken (80�lerden beri a�a�� yukar� sabit bir rakam), 2003�te 2400 yeni alb�m ��km��t�r, rekor bir say�, bu y�l ise bu rakam�n artmas� beklenebilir. Fransa�da yay�nc�lar i� hacimleri konusunda geleneksel olarak hayli ihtiyatl�d�rlar fakat dolayl� g�stergeler sat��lar�n da artmakta oldu�unu d���nmemizi sa�l�yor, b�y�k ihtimalle %15 ile 25 aras� bir dilimin i�inde, ki bu da tarihi bir rekor olurdu. Dolay�s�yla �izgi roman�n, Frans�z yay�nc�l���n�n toplam i� hacminde tuttu�u yeri ��u anda %1 civar�nda� art�raca�� d���n�lebilir...

En iyi sat��lar�n listesini dikkatle inceledi�imizde, bestseller�lar�n, �o�u 25 ya��n �st�nde (�o�u zaman da neredeyse yar�m as�rl�k) olan serilerden (Ast�rix, Blake ve Mortimer, Red Kit, Spirou, Boule ve Bill, Thorgal vb) olu�tu�u ve Fransa-Bel�ika (Franco-Belge) gelene�inin kabul g�rm�� klasikleri oldu�u ortaya ��k�yor. Burada araya k�sa bir tarihi hat�rlatma s�k��t�raca��m: 40�l� y�llar�n sonlar�nda, Bel�ikal� yay�nc�lar Casterman ve Dupuis, Fransa�da muazzam bir ba�ar� elde eden ve art�k �izgi roman tarihinin �nemli bir ��esi olarak kabul edilen dergi ve alb�mler yay�nlam��lard�r. Bu durumda "Fransa-Bel�ika gelene�i"nden s�z ederiz). Bestseller�lar�n seviyesine ula�an yeni seriler enderdir. On kadar alb�mde dokuz milyon satan Titeuf�� sayabiliriz. En �ok satan elbette ge�en y�l 3 milyon bas�p t�kenen Ast�rix, ama o bir istisna, en iyi sat�� rakamlar�, toplam 66 milyonluk Frans�z n�fusu i�in 300 / 500 000 aras�nda yer al�yor. Ayr�ca �unu da ekleyelim ki, s�radan bir alb�m�n �ok d���k bir bask� say�s�yla da ��kt��� oluyor. 1500 basan kitaplara s�kl�kla rastlan�yor.

�u s�ralar her �ey yolunda gibi, baz� meslek adamlar� ve (benim de dahil oldu�um) bir�ok g�zlemci, a��r� �retime gidip okurun so�umas� riskini ta��yan pazar�n gidi�at�ndan endi�e duysalar da, 80�lerin sonunda bu t�r bir durum s�z konusu oldu, ard�ndan da durgunluk ya�and�. �izgi roman�n geli�imi onlarca y�l boyunca dergilerin arac�l���yla ger�ekle�tiyse de, on be� kadar y�ld�r okur bu s�reli yay�nlardan uzakla�t� ve �u anda �ok az say�da dergi pazarda kalm�� durumda. �ocuklar i�in iki dergi sayabiliriz (Journal de Mickey, Spirou), iki de yeti�kinlere y�nelik (Fluide glacial, L�Echo des savanes), bunlardan biri ise sat��lar�n� kolayl�kla "erotik" bir niteli�e kaymaya e�ilimli bir yay�n anlay��� �zerinden sa�l�yor. L�Echo des savanes haricinde bu dergilerden hi�biri 100,000�den fazla basm�yor.

Yay�nevleri
�izgi roman konusunda uzmanla�m��, yani d�zenli olarak �izgi roman yay�nlayan yay�nevi say�s� 150�nin �zerinde (2000�de 140). Ne var ki, sadece 25�i �retimin _��n� yay�nl�yor, bu da olas�l�kla sat�� rakamlar�n�n %90��na tekab�l ediyor. Daha b�y�k olan bu 25 yay�nevi aras�ndan on kadar� (Albert Ren�, Albin Michel, Audie, Casterman, Dargaud, Delcourt, Dupuis, Gl�nat, Les Humano�des Associ�s) 15 y�l� a�k�n bir s�redir Frans�z pazar�ndalar (baz�lar�ysa 50 y�l� a�k�n bir s�redir!), yay�nlar�n ve bestseller�lar�n �o�unlu�u onlar�n tekelinde. Bu eski yay�nevlerinin hepsinin de bu son yirmi y�ll�k d�nemde yay�n gruplar�na ya da mali gruplara dahil edildiklerini / sat�n al�nd�klar�n� belirtmeli. �u ana kadar ki son �rnek Casterman�d�r, Frans�z yay�nc� Flammarion taraf�ndan al�nd�, ki o da �talyan grubu Rizzoli�ye entegre olmu�tur.

Da��t�m a�lar�
En y�ksek �izgi roman sat��lar�, s�n�rl� bir ba�l�k say�s�yla hipermarketler a��nda yap�l�yor. Bu da �u anlama geliyor: Geni� kitle, haftal�k ve ayl�k al��veri�ine ��kt��� zaman, genelge�er t�ketim �r�nleri aras�nda �izgi roman almaktan da ka��nm�yor. Bu olgu yeterince eskiye dayan�r ve al��kanl�klar aras�na �yle yerlemi� durumdad�r ki Angoul�me �izgi Roman Festivali�nin (Avrupa�n�n en �nemli �izgi roman festivali) �zel sponsoru bu b�y�k da��t�m markalar�ndan biridir... K�lt�r �r�nleri da��t�mc�s� olan baz� zincirler de (FNAC, Virgin M�gastore) i� hacimlerinin �nemli bir b�l�m�n� �izgi roman sat��� �zerinden elde ediyorlar. �izgi roman reyonlar� o kadar �ok ziyaret ediliyor ki Fransa�n�n en �nemli okuma salonlar� olduklar�n� [ironiyle] s�yler olduk. Bunun d���nda, olduk�a az say�da �izgi roman satan klasik kitap��lar�n bildik a�lar� d���nda, Fransa�n�n orta b�y�kl�kte her �ehrinde, yaln�zca �izgi roman satan en az bir kitap�� bulunmaktad�r, bunlar g�ncel �retimleri, ithal �izgi romanlar� ve yan �r�nleri satarlar. Bu a� a�a�� yukar� 300 sat�� noktas�na tekab�l ediyor, bunlar�n ��te biri, i�lerini tan�tan ve yay�nc�larla pazarl�k eden bir dernekte toplanm�� durumda (Canal BD). Bu vesileyle, �izgi romanla ilgili bilgi ve ele�tiri kurumlar�ndan bahsedelim. �ncelikle BoDo�i sayal�m, ba�ar�l� serilerin, g�ncel dosyalar�n, r�portajlar�n ve son zamanlarda yeni yay�nlar�n �n tan�t�m�n� / takdimini yap�yor. �izgi Roman M�zesi ve �ditions de l�an 2 taraf�ndan ortakla�a yay�nlanan 9e Art, on y�la yak�n bir s�redir var olan bir tarih ve estetik dergisidir. Bu vesileyle de �izgi Roman M�zesi�ni tan�tay�m. 1990�dan beri a��k olan m�ze, y�l boyunca faaliyettedir, kal�c� ve ge�ici sergiler sunuyor, e�itim sa�l�yor vs. M�zenin kendisi d���nda bir k�t�phane, bir de bilgi merkezi i�eriyor, 7000�in �st�nde orijinal, 50.000 alb�m ve 100.000�in �zerinde fasik�le / say�ya tekab�l eden 2000 ayr� s�reli yay�n bar�nd�r�yor.

Okur kitlesi
On y�llar boyunca Avrupa�da, dolay�s�yla da Fransa�da �izgi roman�n okur kitlesi yaln�zca �ocuklardan olu�urken, 30 y�ld�r geni�lemi� ve daha �nemlisi ya�lanm��t�r. K�lt�rel bir fenomen olarak �izgi romana g�sterilen ilginin kan�t� olan d�zenli anketler, suni bir �ekilde, a�a��daki bilgileri ortaya ��kar�yor:

�izgi roman n�fusun ��te birinden fazlas� taraf�ndan d�zenli olarak okunuyor (bu, �rne�in romanlar�n / edebiyat�n �ok �zerinde bir rakam). Daha ziyade erkekleri ve 25 ya��na kadar gen�leri ilgilendiriyor ama uzun vadede kad�n okurun artt��� ve okur kitlesinin giderek ya�land��� g�zlemleniyor. E�itim d�zeyi ne kadar y�ksekse, �izgi roman o kadar okunuyor. Ayn� �ekilde, ne kadar �ehirliyse, okur say�s� o kadar art�yor. Bir �nceki nesil i�in tahayy�l edilemeyecek bir durum, �izgi roman�n ke�fi art�k aile i�inde yap�l�yor, okur ebeveynler, kendi gen�liklerinde keyif ald�klar� klasiklerin okunmas�nda �ocuklar�na �nayak oluyor. Di�er bir ke�if yolu ise �o�u zaman kaliteli bir se�ki sunan halk k�t�phaneleri. Okurlar�n �o�unlu�u i�in �izgi roman �ncelikle rahatlama, dinlenme ve keyif ile e� anlaml� bir bo� vakit de�erlendirme etkinli�i. Ayr�ca sosyal olman�n �nemli bir unsuru: Kitap��lardaki al�mlar�n ��te biri okurun kendi t�ketimi i�in de�il, hediye vermek i�in yap�l�yor.

Auteur�ler (Yazar-�izerler)
Yak�n zamanlarda yap�lm�� bir say�m 1200 �izgi roman auteur��nden, yani ge�imini az �ok �izgi romandan sa�layabilen sanat��lardan bahsediyor. Bu say�n�n %10�undan az� yazar (sc�naristes) ve ancak 80 kad�n say�lmakta (ama oran d�zenli olarak art�yor). Birka� d�zine yabanc� auteur (Bel�ikal�, �svi�reli, �talyan), Bat� Avrupa�n�n lider pazar� olan Frans�z pazar� i�in �ncelikle yay�n yap�yor.

Son e�ilimler
D�rt-be� y�ld�r, ola�an�st� bir heroic fantasy ve bilim-kurgu modas�yla, genre �izgi roman�na b�y�k bir d�n�� kaydedilmekte (Arleston & Tarquin, Jodorowsky & Beltran, Gibelin & Wendling, Sfar & Trondheim vd). Korsan hik�yeleri son zamanlarda kayda de�er bir d�n�� yapt� (lain). Keza westernler de �yle (Le Tendre & Taduc, Lewis Trondheim vd). Bir yandan da polisiye �yk�ler sevilmeye devam ediliyor (Al Coutelis & Boll�e vd). Ezoterizm ise yak�n zamanda bir geli�me g�stermi� durumda (Giroud & de Vita vd). Tarihi �yk�ler ise, on kadar y�ldan fazla bir s�redir �ok moda iken, g�rece bir yava�lama ya��yor (Hermann vd). B�t�n zamanlar boyunca en �ok sevilen t�r olan ve her �e�idi bulunan mizah�n h�kimiyeti ise tescilli (Vuillemin, Bret�cher, Philippe Geluck ve Goossens gibi �izerler pop�ler). Bu arada, birka� d�zine auteur belli bir t�rde �al��mamakla birlikte halk�n ilgisini �ekecek kadar ��hret sahibi (Bilal, Moebius, Loisel, Tardi, Juillard, Yslaire, Baru vd). Ayr�ca, geleneksel �yk�ler yerini bug�n�n �ocuklar�n�n g�ndelik ya�am�na daha yak�n hik�yelerine b�rak�rken, �ocuklara y�nelik �izgi roman�n yenilendi�i de g�r�l�yor (Bailly, Mathy & Lapi�re, Midam vd ). Dikkate de�er di�er bir olgu: Auteur�ler, daha okumay� bile tam ��renmemi� �ok k���k �ocuklara hitap etmekten ka��nm�yorlar. Wilsdorf, C�cile Chicault ve Omond & Yoann onlardan birka��. �ocuklara sunulan grafi�in zenginli�i ve �e�itlili�i de kayda de�er, bu da yine Fransa-Bel�ika gelene�inden son derece uzak bir bi�emi olu�turuyor.

Halka etkisi a��s�ndan, 90�lar�n en g�ze �arpan olgusu ise Fransa�da Japon �izgi romanlar�n�n ortaya ��kmas�. �ncelikle �unu belirtmek gerekir ki, manga dalgas�ndan en son etkilenen �lkelerden biri Fransa�d�r. Di�er Avrupa �lkelerinde oldu�u gibi, mangalar �ncelikle televizyon arac�l���yla Frans�z �ocuk okurlar�na ula�m��t�r. 80�li y�llarda, son derece pop�ler bir program �ok say�da Japon �izgi filmi yay�mlam��t�r. Ergenlik �a��na geldiklerinde �ocukluklar�n�n kahramanlar�na tekrar kavu�mak istediler. Manga fenomeni patlamas�, Katsuhiro Otomo�nun Akira�s� ve Akira Toriyama�n�n Dragonball��n�n ba�ar�lar�yla 1996�da ger�ekle�ti. Bir�ok yay�nc� ak�nt�ya kap�ld�. Bug�n, d�rt yay�nevi d�zenli olarak her y�l 500 yeni eser yay�nl�yor. Yerle�ik bir okur kitlesi olu�tu. Yay�nc�lar klasikleri ve daha ki�isel auteur�leri yay�nlamaya �al���yor. B�ylelikle, Osamu Tezuka�n�n en �nemli eserleri s�rayla Frans�zca�ya �evriliyor, Matsumoto, Tsuge veya Taniguchi gibi auteur�ler de yeti�kin okurlara sunuluyor. �nceleri kayg� ve polemik yaratan manga fenomeni, art�k Fransa�ya iyice yerle�mi� durumda. Japonca, �evrilen birinci dil, bunu �ngilizce takip ediyor. Japonca son senelerde �ok az say�da yeni eseri �evrilen �talyanca ya da �spanyolca�n�n ise kat kat �n�nde gidiyor.

Yeni bir nesil
L�Association, Amok, Corn�lius, Atrabile gibi gen� yay�nevleri, yurtd���ndaki benzerleriyle temas kurup auteur ve deneyim de�i� toku�u yap�yorlar. �nan�lmaz dayan�kl� olan bu yap�lar, birka� yeni �yk� tipi ve derin bir estetik yenilenme kabul ettirmeyi ba�ard�lar: �al��malarda siyah-beyaza d�n��, resimsel ya da foto�raf esteti�inin dahil edilmesi g�r�ld�.

Otobiyografi ve r�portaj ba�ar�yla denendi ve �imdilerde geleneksel yay�nlarda ba�ka auteur�ler taraf�ndan da kullan�l�yor (Baudoin, Dupuy & Berb�rian�Monsieur Jean, Jean-Christophe Menu, Mathieu Blanchin, Fabrice Neaud, Poincelet, Anne Herbauts, Boilet, Marjane Satrapi, Guibert, Sfar vd).

�izgi roman�n yenilenmesi ayr�ca �izgi roman�n kendi anlat�m bi�imleri ve s�n�rlamalar� �zerine d���nmekten de ge�iyor. Bu sorgulama en �ok g�l�n� bir bi�im ve �ok�a mizah kullan�larak yap�l�yor. Marc-Antoine Mathieu ve Beno�t Jacques bunu deneyenlerden. Yeni nesilden �ok say�da auteur esinlerini ve temalar�n�n yenilenmesini edebiyat alan�nda ar�yor. Bunlara aras�nda Pascal Rabat�, Davodeau & Prudhomme ve Deprez say�labilir. Ba�ka auteur�ler de estetik bir yenilenmenin izleri pe�inde, bu da s�kl�kla resim sanat�na yak�n bir uygulamadan ya da foto�raf�� yakla��mdan uzak, siyah-beyaz� yapman�n yeni bir yolundan ge�iyor. De Cr�cy & Chomet, Olivier Bramanti ve Thomas Ott birka� isim olarak hat�rlanabilir. Bu yeni auteur�lerden bir�o�u �ocuklara hitap etmek istiyor ve bunu yapmaktan da �zel bir keyif al�yorlar. Joann Sfar, �ocuklar i�in yapt��� �al��malar�n�n onun g�z�nde en de�erlileri olduklar�n� s�kl�kla beyan ediyor.

(...)

Yaz�n�n tamam� Ser�ven say�:2'de..(�eviri Linda Stark)


En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|