03.04.2005

 

Jean-Michel Charlier � Resimlerin Ardindaki D�� Kurgucusu

Mehmet Ar�duru

Charlier, belki de d�nyan�n en �nl� birka� �izgi roman senaristinden biriydi. Mehmet Ar�duru, Charlier�in �retkenlikle ge�en meslek hayat�n� anlat�yor.

Fransa-Bel�ika �izgi roman oku-lunda 1940�lar�n sonlar� ile 1950�lerin ba�-lar�nda g�ndeme ge-len ikinci b�y�k at�-l�m�n (birincisi 1930� larda Tenten ile Herg�in elinden ��km��t�) ate�leyicisi olarak bir avu� �izer ve onlardan daha az sa-y�da �izgi roman yazar� an�lmaktad�r. Bu tart���l-maz ustalar aras�nda en ba�ta gelenler Franquin, Jij�, Morris ve hi� ku�ku-suz yazar Jean-Michel Charlier�dir.

Charlier, 30 Ekim 1924� te Bel�ika�n�n Li�ge ken-tinde do�du. �lkesinin Nazi i�galinden kurtulu�unu (Eyl�l 1944) izleyen y�llarda Li�ge �niversi-tesi�nde hukuk okuyordu. �mzas�n� genellikle "Ces" diye atan Georges Troisfontaines de i�te tam o s�ralarda g�ndelik bas�na ve haftal�k �ocuk dergisi Spirou� ya yay�mlanacak malzeme sa�lamak �zere World Press ajans�n� kurmu�tu. Har�l���n� ��karma derdindeki �izgi roman tutkunu Jean-Michel, sonraki y�llarda �n�n� yazma yetene�iyle kazanacakt� ama �izgi roman d�nyas�ndaki ilk �al��mas�na i�te bu ajansta �ikinci b�y�k tutkusu� havac�l�kla ilgili resimlemeler yaparak "�izer" konumunda ba�lad�. Spirou i�in haftal�k yaz�lar yazmaya da y�neldi�i s�ralarda daha yirmili ya�lar�n�n ba��ndayd�.
Charlier 1945 y�l�nda �izer Victor Hubinon�la tan��t�. �kisinin de tutkular� ortakt�: U�mak ve �izgi romanlar. �kisi de amat�r pilottu (1949�da profesyonel u�u� br�vesini de alan Charlier, Bel�ika Havayollar� Sabena�n�n kargo u�aklar�nda kaptan pilot olarak bir y�l g�rev yapt� �ekmek paras�). Hubinon ile birlikte u�mad�klar� zamanlarda birlikte �izgi roman yaz�p �iziyorlard�. 1945�te konusunu ger�ek ya�amdan ald�klar� L�Agonie du Bismarck (Bismarck��n Ac� Sonu) adl� sava�la ilgili k�sa bir �izgi roman� Spirou�da yay�mlad�lar. Ayn� zamanda rakip dergi Bimbo i�in de Tornado Joe adl� bir kahraman yaratm��, ser�venlerini yay�mlamaya ba�lam��lard�.

Charlier iki y�l sonra Victor Hubinon�un resimledi�i Buck Danny dizisi i�in �yk�ler yazmaya ba�lad���nda u�aklara ve u�maya duydu�u sevgiyi daha �arp�c� bi�imde ortaya koyabilecekti. Charlier devreye girdi�inde, diziyi haz�rlayan World Press�in patronu Troisfontaines ilk ser�ven Les Japs Attaquent��n (Japonlar Sald�r�yor) ilk on bir sayfas�n� yazm��t�. Ba�lang��ta Charlier, gemi ve u�ak resimlerini yaparak �izimlerde de Hubinon�a yard�m etti ama birka� b�l�m�n ard�ndan yaln�zca �yk� �al��malar�na odakland�. Bir s�ylentiye g�re, Jij� ad�yla tan�d���m�z Joseph Gillain�in "�izim yapma sevdas�ndan vazge�me" ���d�n� do�ru y�nde de�erlendirmi�ti.

Buck Danny okuyucudan hemen ve �ok b�y�k bir ilgi g�rd�. Ger�ek�i �yk�ler anlatmada �a��lacak bir ustal��a sahip olan Charlier dizide daima ger�ek olaylardan yararlan�yordu. Bu y�zden de 1950�lerin Frans�z sans�r kuruluyla ba�� hep derde girdi. Kahraman�n �kinci D�nya Sava���nda Japonlar�a kar�� sava��m�yla ba�layan dizi, say�s� elliyi bulan alb�mleriyle Amerika�n�n 1980�lerin sonuna kadarki askeri ve siyasal tarihini ad�m ad�m izler. Victor Hubinon� un 1979�daki zamans�z �l�m�n�n ard�ndan Charlier, diziyi gen� �izer Francis Berg�se ile birlikte s�rd�rmeye karar verdi.

Charlier�nin dostu Hubinon ile Spirou i�in ger�ekle�tirdi�i �al��-malar aras�nda Kuzey Afrikal� korsan Surcouf�un (1949) ve kahraman ha-vac� Jean Mermoz�un (1955) ger�ek ya�amlar�ndan al�nma ser�venler ile Tarawa da yer al�r. Jean Doisy ile Jij� nin yaratt��� b��k�n sigorta m�fetti�i Jean Valhardi tipini 1951�de devralan Charlier, gen� �izer Eddy Paape�nin �izdi�i �� heyecanl� ser�ven kaleme ald�. 1958�de Jij� kahraman�n� geri isteyince, Charlier yepyeni bir soru�turma uzman� yaratmaktan geri durmad�: Gazeteci Marc Dacier�nin ser�venlerini yine Paape �iziyordu. Dacier�nin ser�venleri, Paape ba�ka �al��malara y�nelmeye karar verinceye kadar, 13 alb�m boyunca s�rd�. Yine 1951�de ve yine Paape ile �n� sonralar� "efsane" boyutlar�na ula�acak, bir�ok gen� �izere tan�nma kap�lar�n� a�an Belles Histoires de l�Oncle Paul (Paul Amca�n�n Ho� �yk�leri) dizisini ba�latt�. Bu tarihsel �yk�lerden bir�o�unu yazan Charlier 1954�te yazma g�revini Octave Joly�ye aktard�.

1953�te Frans�z �izer G�rald Forton i�in yaratt��� kay�p d�nyalar�n y�lmaz ara�t�rmac�s� Kim Devil�in Indiana Jones benzeri ser�venleri d�rt alb�m s�rd�. Amazonlar�da ge�en bu �yk�ler bir anlamda Mister No�yu �nceliyordu. Ertesi y�l yaratt��� La Patrouille des Castors ise Spirou okurlar�n�n y�llar boyunca en be�endikleri dizi oldu. �zci gen�lerin uzun soluklu ser�venleri 1960�lar ve 70�ler boyunca, MiTacq��n (Michel Tacq) resimledi�i 23 alb�m� doldurdu. Thierry le Chevalier�de (��valye Thierry) Carlos Laffond, Brice Bolt�ta Aldoma Puig ile �al��an Charlier�nin Spirou i�in yaratt��� en son dizi Simba Lee�nin Afrika Ser�venleri oldu (1960). Herbert�in �izdi�i bu ser�ven yaln�zca iki alb�m s�rd�.

Beri yanda da World Press ve International Press ajanslar�n�n ressamlar�na, g�nl�k Bel�ika gazetelerinin eklerinde yay�mlanan pek �ok dizi i�in senaryolar yeti�tiriyordu. Bir anlamda teknik bir �al��ma say�labilecek bu s�re�te Hubinon�un resimledi�i Tiger Joe (La Libre Junior, 1950), Albert Uderzo�nun elinden ��kan Belloy (La Wallonie, 1955), Dino Attanasio�nun �izdi�i Fanfan et Polo, Martial��n g�rselle�tirdi�i Alain et Christine (La Libre Junior) ad� an�lmas� gerekenlerden yaln�zca birka��d�r.

Bel�ika�da yay�mlanan der-gilerde yer alan ve �ok be�e-nilen kahramanlar� i�in yeni ser�venler yazmaktan hi�bir za-man geri durmad� ama Charlier 1953�te Paris�e ta��nd� ve k�sa s�re i�inde yepyeni bir yarat�c� at�l�m�n aras�na kar��t�. World Press�in �nde gelen �� yarat�c�s� �Charlier, Goscinny ve Uderzo (son ikisini Asteriks�ten tan�yor olmal�s�-n�z)� 1956�da ajanstan ayr�-larak Fransa�da kendi se-r�venlerini aramaya karar vermi�lerdi. �� yarat�c�, aralar�na yazar Jean H�brard�� da al�p �difrance ve �dipress ajanslar�n� kurarak g�ndelik bas�na y�nelik Le Suppl�ment Illustr�yi yay�mlamaya ba�lad�lar. Bu arada Radio-Luxembourg�un �bas�l�� yay�n organ� Radio-T�l� i�in de �al���yorlard�. Ayn� d�nemde (1955-1958) Charlier ile Goscinny, Chocolat Pupier�nin yay�mlad��� (dergiye ad�n� veren kahraman�n ser�venlerini de i�eren) Pistolin dergisinin yay�n y�netmenli�ini ortakla�a y�r�tt�ler. Bu s�recin Charlier�nin elinden ��kma dikkat �ekici �izgi romanlar�ndan biri de Martial��n resimledi�i Rosine dizisidir.

Ama art�k kendi dergilerini ��karman�n zaman� gelmemi� miydi?

Ekim 1959�da, Radio-Luxembourg�un b�y�k tan�t�m kampanyalar�yla, haftal�k Pilote dergisi ��kmaya ba�lad�. Derginin 300.000 bas�lan ilk say�s� bir g�nde t�kendi.
Charlier derginin iki yay�n y�netmeninden biri konumundayd� (�teki Goscinny). Pilote i�in yaratt��� yepyeni �� karakterin ve bu dergi �evresinde toplanm�� bulunan usta sanat��lar�n i�birli�iyle ger�ekle�tirdi�i dizilerin her biri ayr� ayr� b�y�k ba�ar� kazand�. Yetenekli �yk� anlat�c�n�n Pilote i�in yaratt��� diziler de en iyi bildi�i alandan, ger�ek�i ser�venlerden se�ilmi�ti.

Victor Hubinon ile birlikte Karayipler �eytan� Barbe-Rouge�un (K�z�l Sakal) ser�venlerini anlatt�. Say�s� yirmiye ula�an alb�mlerde toplanan bu ser�venleri, Hubinon�un �l�m�n�n ard�ndan Jij�, daha sonralar� ise o zamanlar�n gen� �izerleri Christian Gaty ve Patrice Pellerin resimledi.
Charlier�nin Albert Uderzo�yla birlikte yaratt��� dizi ise Frans�z Hava Kuvvetleri�nin kahraman pilotu Michel Tanguy ile "birazc�k �atlak" yard�mc�s� Laverdure��n ser�venlerini anlat�yordu. Asteriks�in g�rd��� ilgi nedeniyle Uderzo yaln�zca K���k Galyal��s�na yo�unla�maya karar verdi�inde (1965), Charlier�nin ikinci pilot dizisi Tanguy et Laverdure��n �izimlerini �nce Jij� ve onun �l�m�n�n ard�ndan Patrick Serres ile Coutelis �stlendi. Yay�mlanan 18 alb�m�n�n yan� s�ra Tanguy ile Laverdure, 1962�de sunulan bir dizi radyo program�n�n ve �� yay�n d�nemi boyunca ba�ar�dan ba�ar�ya ko�an Les Chevaliers du Ciel (G�ky�z� ��valyeleri, 1967) televizyon dizisinin kahramanlar� oluverdiler. Diziyi televizyona uyarlay�p senaryolar�n� yazan da Charlier�den ba�kas� de�ildi.

MiTacq ile birlikte yaratt�klar� alt� alb�ml�k Jacques Le Gall dizisinde Charlier kendini yeniden izci gen�ler temas� ile ba�ba�a buldu. 1961�de, ger�ek polisiye olaylar�n izlendi�i Allo, D. M. A. adl� radyo program�ndan yola ��karak yaratt��� dizide, gazeteci Guy Lebleu�n�n ser�venlerini anlatmaya ba�lad�. Bu ser�venler Raymond Po�vet�nin �izdi�i yedi alb�mde topland�. Ayn� y�l, 1948�de Uderzo�nun yaratt���, 1955�te kendisinin de birka� �yk�yle geli�tirdi�i Orta�a� kahraman�
Belloy�a yeniden can verdi.

Charlier�nin �al��ma ya�am�nda 1963 y�l� �nemli bir d�n�m noktas� say�lmal�d�r. O y�l Avrupa�n�n en iyi western �izgi roman� Blueberry�yi yaratt�: 1963�te yapt��� Amerika Birle�ik Devletleri gezisi Charlier�ye Pilote�ta yay�mlanacak bir kovboy dizisi i�in gereksinim duydu�u esini vermeye yetmi�ti. Fort Novajo ad�yla s�radan bir se-r�ven �izgi roman� gibi ba�layan dizinin �izeri, o zamanlar pek tan�nmayan Jean Giraud�ydu (Gir / Moe-bius). 1950�lerde, Jo-seph �Jij� Gillian��n �ok sevilen Jerry Sp-ring dizisinde ���rak� olarak �al��an Giraud, daha sonra �izgi romandan uzakla��p tan�t�m resimlemesine y�nelmi�ti. Fort Novajo, k�sa zamanda ve beklenmedik bi�imde, kahramanlar�ndan biri olan Lieutenant Blueberry�nin (Te�men Yabanmersini!) komik ad�yla an�lmaya ba�lad� ve Frans�z-Bel�ika �izgi roman okulunun ba�ta gelen kilometre ta�lar�ndan biri konumuna y�kseldi, ��nk� Charlier ile Giraud bu diziyle, �izgi roman�n �yk� anlatma olanaklar�n� ke�fedilmemi� topraklara s�r�kl�yorlard�.

T�rkiye�de �ok k�sa bir s�re Y�ld�r�m S�vari ad�yla gazetelerde yay�mlanan, bug�nlerde ise �nk�lap Kitabevi�nin ��karmakta oldu�u Blueberry ser�venlerinin 28�incisi Giraud�nun yaz�p �izdi�i �yk�yle 2003�te ��kt�. Dizi �ylesine b�y�k ba�ar� kazanm��t� ki kahraman�n�n ki�ili�ini derinle�tirmeye karar veren Charlier onun gen�lik y�llar�n� anlatt��� La Jeunesse de Blueberry (Blueberry�nin Gen�li�i) dizisini 1975�te ba�latt�. Say�s� 10�u a�an ve �nce Giraud�nun sonra Colin Wilson ve ard�ndan Michel White-Dumont�un resimledi�i alb�mlerin yay�mlanmas� g�n�m�zde Corteggiani�nin yazd��� �yk�lerle s�r�yor.

�lk kez 1979 y�l�nda M�tal Hurlant dergisinde yer alan Jim Cutlass ise Jean-Michel Charlier�nin yaratt��� son kahraman oldu. Bu kovboy dizisinde de �izimleri, yine Jean Giraud yap�yordu. (Giraud�nun yazmay� s�rd�rd��� ikinci kitapla birlikte �izimleri Christian Rossi �stlendi. Alb�mleri �lkemizde Remzi Kitabevi yay�ml�yor.)

Charlier Pilote�un y�netiminde 1972�ye dek kald�. Bu s�re i�inde �� kez d�nyay� dola�t�, Kuzey Kutbu dahil gitti�i her yerde yapt��� r�portajlar� yay�mlad�. Bu d�nemde, �a�da� Frans�z �izgi roman�n�n bi�imlenmesinde �ok �nemli bir rol �stlenmi�ti. Arkada�� Michel Greg�in �izgi dizisi Achille Talon�da Pilote krall���n�n tart��mas�z egemenleri olarak Uderzo ile birlikte karikat�rlerinin g�r�lmesi ba�ka hangi gerek�elerle a��klanabilir ki? Charlier daha sonra bu rol�n� Tintin-France��n yay�n y�netmenli�ini �stlenerek (1976-1978) s�rd�rd�.

1970�ler boyunca Charlier, Frans�z �izgi roman�n�n en �retken ve en ba�ar�l� yazarlar�ndan biri olarak u�ra��n� s�rd�rmekle kalmad�, bir yandan da Hachette yay�nevi i�in �ok say�da gen�lik roman� yazd�. Ayn� d�nemde, televizyon i�in hem yazd��� hem de yap�mc�l���n� �stlendi�i belgesellerle �d�ller de kazan�yordu.

�yk� anlatman�n bu yeni yolunu hemen benimseyen Charlier 1979�dan ba�layarak az bilinen tarihsel ger�ekleri ara�t�rmay�, televizyon dizilerine senaryolar yazarak s�rd�rd�. Les Dossiers Noirs (Kara Dosyalar, France 3 televizyonu) ad�n� ta��yan ilk dizisi, 31 saatlik bir ara�t�rmac� gazetecilik dersi olarak de�erlendirilebilir. Ele ald��� konular aras�nda ABD Ba�kan� Kennedy�nin �ld�r�lmesi, Howard Hughes, Al Capone, Martin Luther King�in yan� s�ra �kinci D�nya Sava���nda Japonlar�a kar�� �in� de kurulan Amerikan hava birli�i Flying Tigers (U-�an Kaplanlar) bile vard�. Charlier�nin bu �zenli ara�t�rma ve belgeleme yetene�inin �Soleille d�Or� (Alt�n G�ne�) televizyon �d�l� ile ta�land�r�lmamas� d���n�lemezdi.

Les Dossiers Noirs�� gizli petrol sava�lar�, mafya, uluslararas� casusluk gibi konular�n i�lendi�i, uzun s�ren ba�ka bir televizyon dizisi izledi: Grandes Enguetes (B�y�k Soru�turmalar, TF 1 televizyonu).

Bel�ika Kral��n�n �Krall�k ��valyesi,� Fransa h�k�metinin ise "Edebiyat ve Sanat ��valyesi" sanlar�yla onurland�rd��� Jean-Michel Charlier, 1980�lerde televizyon �al��malar�n� yo�un olarak s�rd�r�p bir�ok program�n, dizinin ve Blueberry�nin �ne yaz�k ki o d�nemlerde ger�ekle�tirilemeyen�sinema uyarlamas�n�n senaryolar�n� yazd�.

(...)

Yaz�n�n tamam� Ser�ven 3'tedir..



En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|