05.04.2005

 

T�rkiye�de Yayimlanan Disney �izgi Romanlar�n�n Tarih�esi

Kaya �zkaracalar

Disney �izgi romanlar� T�rkiye�ye �ocuk Sesi ve Afacan dergilerinin yay�nc�s� �lk� Yay�nevi taraf�ndan 1930�lu y�llar�n hemen ba�lar�nda takdim edilmi�lerdi. Kaya �zkaracalar, Disney �izgi romanlar�n�n T�rkiye ser�venini �zetliyor.

Disney �izgi romanlar� T�rkiye�ye �ocuk Sesi ve Afacan dergilerinin yay�nc�s� �lk� Yay�nevi taraf�ndan 1930�lu y�llar�n hemen ba�lar�nda takdim edilmi�lerdi. �lk��n�n 1932�de yay�mlamaya ba�lad��� Afacan�da ilk say�dan itibaren, kesintilerle olsa da uzunca bir s�re Miki bantlar� yay�mlanacakt�. �lk d�nem logosunda bile Miki fig�r�ne yer veren Afacan��n ilk say�s�ndaki Miki band� Amerika�daki ilk Miki band�d�r. Ancak Afacan�daki Miki bantlar� hem baz� kareler atlanarak k�salt�lm�� hem de konu�ma balonlar� silinip kareler alt�na metinler eklenerek sunuluyordu. �lk d�nemlerinde Afacan� da ayr�ca Cemal (Bildi�im Cemal Nadir imzas�ndan farkl� g�r�n�yor) ve Ramiz imzal� tek karelik yerli �retim Miki karikat�rleri de yay�mlanm��t�r.
�lk� Yay�nevi 1935�te, resimli Miki hik�ye kitaplar�n�n yan� s�ra �ocuk Sesi�nin Miki Fare Alb�m� ad�n� ta��yan �izgi roman yay�nlar� ��kard�. Yedi say� s�ren Miki Fare alb�mleri, muhtemelen telifsiz ama �rne�in 1950�li y�llardaki yay�nlardan farkl� olarak kopya edilmeden orjinal �izimlerle yay�mlan�yordu. Bu alb�mlerin kayna�� �talya�da Nerbini Yay�nevi taraf�ndan yay�mlanan alb�mlerdir (Nerbini�nin kayna��n�n da do�rudan ABD de�il, Britanya oldu�u anla��l�yor) ve i�indeki �izgi romanlar Amerika�n�n efsanevi Miki �izeri Floyd Gotfredson�un uzun maceralar i�eren g�nl�k bantlar�d�r. Afacan dergisinde 1937�den sonra ise Britanya k�kenli (Britanya�da yay�mlanan Mickey Mouse Weekly i�in bizzat �ngiliz yazar-�izerlerin �retti�i) Disney �izgi romanlar�na yer verilmeye ba�lanacakt�: �omar (Gufi) ve Tospa�a Detektif ser�venleri ile �rdek Karde��in (Donald) ser�venleri. Ayr�ca bu y�llarda zaman zaman �ocuk Sesi�nde de Disney �izgi romanlar�na yer verildi�ini, �te yandan Muzaffer K�z�ltan adl� bir yay�nc�n�n da 1937-38 y�llar� aras�nda en az 10 say� yay�mlanan bir Miki Fare dergisi ��kard���n� da kaydetmek gerek. �kinci D�nya Sava�� y�llar�nda, Tahsin Demiray��n yay�nlad��� Yavrut�rk ve �ocuk Haftas� dergilerinde de Disney �r�nleri yer ald�.

K�t� kopyalar
1939�da �ocuk Sesi ve Afacan birle�ecek ve bu ortak dergi, yay�n hayat�na 1942�de son verecekti. �kinci D�nya Sava�� sonras�nda Disney �izgi romanlar�n�n T�rkiye�de yeniden g�r�lmeye ba�lanmas� Hamid �endur ve Nihat �zcan gibi d���k b�t�eli yay�nc�lar taraf�ndan tamamen telifsiz ve kopya �izimler �zerinden (bu d�nemde art�k yurtd���nda yay�mlanan Disney �izgi roman dergilerinin renkli olarak haz�rland���n� da ak�lda tutmak gerek) olacakt�. Bu iki ad�n yay�nlar�ndan �nce Bekir ve G�kalp Ark�n��n 1945�te ��karmaya ba�lad��� �en �ocuk adl� dergide Pinokyo �izgi roman�n�n kopya �izimlerle yay�mland���n� g�r�yoruz. �endur�un yay�mlad��� �ocuk Alemi dergisinde takriben 1950�de olduk�a d���k kalitede kopyalarla (Gotfredson��n klasik bantlar�n�nkiler dahil olmak �zere) Disney bantlar� yay�mlanm��t�. Ayn� yay�nc�n�n Arma�an dergisinde de 1950-52�de Vak Vaka bantlar� g�r�lm��t�. �endur 1953�te ise �ocuklara Arma�an ad�yla s�rf Disney �izgi romanlar�ndan olu�an bir dergi yay�mlamaya ba�lad�. En az 48 say� s�ren bu dergideki kopyalar �ocuk Alemi�ndekilere oranla daha �zenliydi ve ilk bak��ta, kaynak olarak Amerikan Walt Disney Comics & Stories�deki (WDC&S;) �izgi romanlar al�nm��a benzemektedir. Ancak �ocuklara Arma�an�da �talyan k�kenli, yani �talya�da yay�mlanan Disney dergileri i�in bizzat �talyan yazar-�izerlerin �retti�i Disney �izgi romanlar�na da (�rne�in no. 17�den itibaren yay�mlanan Esrarl� Ada adl� uzun, fantastik macera) tek t�k rastlanmas� bu dergideki malzemelerin kayna��n�n �talyan Topolino oldu�unu ortaya koyuyor. O tarihlerde �talya�da �talyan yap�m� macera �retimi hen�z daha ba�lang�� d�neminde oldu�undan Topolino da hen�z a��rl�kl� olarak WDC&S; ��k��l� �al��malardan olu�uyordu. �endur, 1959�da ise Tom ve Miki ile Bop Hop Top adl� iki ayr� dergi yay�mlamaya ba�lad�. �lki Gufi ve Miki�nin, ikincisi ise Donald, ye�enleri ve Varyemez�in olduk�a uzun ser�venlerine yer veriyordu. Bob Hop Top�u hen�z kapsaml� bi�imde inceleme olana��n� bulamad�k ama Tom ve Miki�nin kayna�� Topolino�dur ve art�k buradan al�nan ser�venlerin tamam�na yak�n� yazar Guido Martina, �izer Giovan Battista Carpi ve yazar-�izer Romana Scarpa gibi ustalardan olu�an �talyan Disney ekol�n�n �r�nleridir (iyi say�labilecek kopyalar� �zerinden).

Nihat �zcan ise takriben 1956-57�lerde Pinokyo, Miki Maus, Pamuk Prenses ve Vak Vak Karde� gibi k�sa �m�rl� dergiler ve alb�mler yay�mlad�. Bunlardan Vak Vak Karde�, �o�unlukla WDC&S; k�kenli ve Varyemez�in ba�d��manlar� Maskeliler �etesi�nin (Beagle Boys) ilk g�r�nd�kleri macera dahil olmak �zere Amerikan Disney �izgi romanlar�n�n k�lt ismi Carl Barks��n haz�rlad��� k�sa �izgi romanlara (tabii kopya �izimlerle) yer veriyordu. �zcan��n dergilerinin �o�unun kapaklar� "Y�lmaz" imzas�n� kullanan yerli bir �izer (Y�lmaz Bora? Fuat Y�lmaz?) taraf�ndan haz�rlan�yordu. Y�lmaz, Vak Vak Karde��te WDC&S; kapaklar�n� kopya ederek �al���rken, Pinokyo�da �zg�n kapak resimleri yaratm��a benzemektedir. �zcan, 1966- 67�de Pinokyo�yu tekrar yay�mlayacak, ayr�ca bir Bambi alb�m� piyasaya s�recekti. Mehmet Da�laro�lu adl� bir yay�nc�n�n 1956-57�de ��kard��� Bambi ve Kemal Uzcan��n 1957�de ��kard��� Yavrut�rk adl� �ocuk dergilerinde de �ok k�t� kopyalarla Disney �izgi romanlar� yay�mlanm��t�r. �te yandan telifsiz ve kopya �izimli �izgi romanlar�n yaln�zca �endur, �zcan, vb gibi yay�nc�lara �zg� olmad���n�, �rne�in 1950�lerin sonlar�nda Do�an Karde��te �o�u WDC&S; men�eili ve kopya �izgilerle �retilen k�sa Disney �izgi romanlar�n�n s�k s�k yay�mland��� kaydetmek gerek. Bu d�nemde saptayabildi�imiz kadar�yla yaln�zca Zuhuri Dan��man adl� yay�nc�n�n 1956�da ��kard��� �en �ocuk adl� dergide kopya olmayan Miki bantlar�, yine 1956�dan sonra Pazar dergisinde ise telifli olarak Vak Vaka bantlar� yay�mlanm��t�r ki bunlar 30 k�sur y�l boyunca Donald gazete bantlar�na damgas�n� vuran usta yazar-�izer Al Taliaferro�nun �al��malar�d�r.

Pulhan��n Miki dergisi
T�rkiye�deki Disney �izgi roman yay�nc�l���n�n d�n�m noktas� olarak 1962�de Pulhan Yay�nlar��n�n Disney lisans�yla yay�mlamaya ba�lad��� Miki dergisini g�sterebiliriz. Asl�nda Miki, gerek (belki son say�lar� hari�) kopya olmayan �izimleriyle, gerekse �zellikle ilk say�lar�ndaki y�ksek kalite bask�s�yla T�rkiye�deki �izgi roman yay�nc�l���n�n d�nemine g�re olduk�a ileri bir noktas�na denk d��er. Miki�nin konumuz a��s�ndan bir di�er �nemli �zelli�i de �talyan k�kenli (yukar�da belirtti�imiz gibi �talya�da yay�mlanan Disney dergileri i�in bizzat �talyan yazar-�izerlerin �retti�i) Disney �izgi romanlar�n�n kopya olmayan �izimlerle T�rk okurlara sunulmas�d�r. Miki�deki �izgi romanlar�n�n �zellikle ilk aylarda �o�unun (ama tamam�n�n de�il) kayna��n�n, ayl�k Almanacco Topolino alb�mleriyle ayn� havuz oldu�una ku�ku yok. Ne yaz�k ki Miki�nin sat��lar� d�nemin T�rkiye �artlar�na g�re bu kadar kaliteli bir yay�n�n maliyetlerini kar��layacak kadar y�ksek de�ildi ve Pulhan bir s�re sonra masraf k�sma y�ntemlerine ba�vurmak durumunda kald�. �nce sayfa say�s� azalt�ld�, sonra sayfa say�s� eski d�zeyine getirilse de renkli sayfalardan vazge�ildi. Derginin b�t�n sayfalar�n�n tamamen siyah-beyaz yay�mland��� d�nemlerde dahi temiz bir bask� kalitesi muhafaza edildiyse de, son d�nemde bask� kalitesini d���rme pahas�na renkli sayfalara yeniden ba�vurulunca dergi b�t�n �ekicili�ini yitirdi. Nihayet 1965�teki son say�larda, kopya olduklar� izlenimi veren �izgi romanlara bile rastlan�r oldu.

Pulhan��n Miki�si uzun y�llar boyunca T�rkiye�de yay�mlanan ve yay�mlanacak en uzun �m�rl� Disney �izgi roman� olacakt�. 1966�da Disney lisans�n� devralan Ark�n Kitabevi�nin ��kard��� Renkli Miki�nin yay�n hayat� bir y�ldan az s�recek, Ankara�dan Hakk� Bige�in ��kard��� Miki Maus ise ondan yaln�zca biraz daha uzun �m�rl� olabilecekti -her iki dergi de yine Miki gibi �talyan k�kenli �izgi romanlara yer veriyordu. Bu arada B�c�r, Red Kit ve �zellikle Fato� gibi dergilerde 1960�l� y�llar�n sonlar�ndan 80�li y�llar�n ba�lar�na kadar dolgu malzemesi olarak kopya �izimlerle Disney �izgi romanlar�na yer verildi�ini eklemek gerek (Fato� da y�llar boyu tekrar tekrar yay�mlanan baz� Donald/Varyemez maceralar� Barks��n �r�nlerinin kopyalar�d�r). 1979-81�de Tay Yay�nlar� taraf�ndan yay�mlanan Miki ise Disney lisans�n� ta��sa da baz� �izgi romanlardaki �izimlerin �zensizli�i, yer yer kopyaya ba�vurulmu� olabilece�i ku�kusunu yaratmaktad�r. �o�unlukla k�sa �izgi romanlara yer veren Miki�de seyrek olarak yay�mlanan uzun ser�venler �talyan k�kenlidir ancak derginin ana malzemesinin kayna��n� tespit ve teyit etmek bu yaz� haz�rland��� a�amada m�mk�n olamad�.

1980�li y�llarda T�rkiye�de yay�mlanan �ok az say�daki Disney �izgi roman� aras�nda Bora Yay�nlar��n�n alb�mlerini sayabiliriz. Bunlardan Pamuk Prenses ve 7 C�celer daha �nce Pulhan��n Miki�sinde yay�mlanm�� �talyan k�kenli bir maceray�, Peter Pan ise �zcan��n Pinokyo�sunda dolgu malzemesi olarak kullan�lm�� maceralar� i�eriyordu.

Son d�nemler
Telifli Disney �izgi romanlar� T�rkiye piyasas�na 1993�te Ana Yay�nc�l�k��n, Disney�in �talya d���ndaki Avrupa ta�eronu konumundaki Danimarka merkezli Egmont�tan al�nan telifle yay�mlamaya ba�lad��� Disney D�nyas� ile geri d�necekti. Ku�e k���da tamamen renkli olarak bas�lan Disney D�nyas��ndaki her �izgi roman�n ilk karesindeki kodlar�n ba��ndaki harfler, o �izgi roman�n kayna��n� belirtir, FJM: Fransa (Journal de Mickey), D: Danimarka, H: Hollanda, B: Brezilya. Bu arada, son y�llar�n esas olarak Egmont i�in �al��an en pop�ler Disney yazar-�izeri Don Rosa�n�n kimi �al��malar�n�n (�rne�in Wendigo Sava��) Disney D�nyas� ile T�rk okuyucuya ula�t���n� kaydedelim.

�ki y�l sonra ise Disney lisans�n� Do�an Yay�nc�l�k devralacak ve Donald Amca ile Mickey Mouse adl� iki dergi yay�mlamaya ba�layacakt�. Mickey Mouse, esas olarak �talyan Topolino�daki �izgi romanlara, Donald Amca ise Danimarka vb ��k��l� �al��malara yer veriyordu. Ancak bir piyasa ara�t�rmas�n�n sonu�lar�ndan hareketle Do�an Yay�nc�l�k, bir s�re sonra hedef kitlesi olarak ilkokul �a��ndaki k���k okuyucular� hedeflemeye karar verdi ve bir yandan uzun maceralara yer veren Mickey Mouse�un yay�n� durdurulurken di�er yandan Donald Amca�daki �izgi roman oran�, oyun vb sayfalar lehine azalt�ld� ve bu dergi tam anlam�yla bir �izgi roman dergisi olmaktan ��karak �izgi romana da yer veren bir �ocuk dergisine d�n��t�. Do�an-Egmont�un bu d�nemde uzun maceralar i�eren Disney �izgi romanlar� �talyan k�kenli �yi ki Do�dun - Mickey Mouse Do�um G�n� �zel Alb�m� (1998) ve iki ayda bir yay�mlanaca�� a��klanan ama ilk say�dan sonra devam�n�n gelip gelmedi�ini saptayamad���m�z Disney Manga (1999) adl� yay�ndan ibarettir. Ancak son aylarda Donald Amca�da yeniden bir yay�n politikas� de�i�ikli�i g�zlemlenmektedir ve dergideki �izgi roman oran� artm��t�r.

(*) Bu inceleme, �izgili Hayat K�lavuzu: Kahramanlar, Dergiler ve T�rler (ed. Levent Cantek, �leti�im Yay�nlar�, 2002: Istanbul) i�inde yer alan Walt Disney �izgi Romanlar� ba�l�kl� �al��man�n (sf. 414-417) T�rkiye�de Disney �izgi Romanlar� altba�l��� (sf. 416-417) alt�ndaki k�sm�n�n son iki y�l boyunca bir hayli geli�tirilmesiyle (ve yer yer d�zeltilmesiyle) olu�turulmu�tur. �ngilizce olarak www.geocities.com/rick40s2002 adresinde de mevcuttur. ABD�deki Disney �izgi romanlar�n�n tarih�esi i�inse yukar�da an�lan metnin ilk k�sm�na (sf. 414-416) bak�labilir.



En Son Eklenen 5 İnceleme

James Bond �izgili Romanları
07.12.2009
James Bond, son y�zyılın pop�ler mitlerinden biri. T�rkiye�de polisiye romanın en �nl� araştırmacısı sayılan Erol �yepazarcı, Bond�u �izgi romanlarına da değinerek irdeliyor. ...

Rh+ ve Yayınlanan �izgi Romanların Listesi
22.01.2009
1993 yılında �ıkmış, kısa �m�rl� �zigi roman dergilerimizden biri olan RH+ ile ilgili bir d�k�m yayınlıyoruz....

Hakkım Sana Haram Olsun
16.12.2008
Mizah dergilerimizde tefrika �izgi roman geleneği neredeyse unutuldu. Hakkım Sana Haram Olsun, bu geleneğin son �rneklerinden başarılı bir siyasi �izgi roman....

Fevkal Beşer
06.12.2008
Memo Tembel�izer�in Penguen dergisinde �Ge�miş Zaman� adıyla yayınlanan k�şesinde �nceleri g�n�m�z�n d�nyasının bundan yaklaşık 100 yıl �nceki Osmanlı İmparatorluğuna taşı...

Persepolis: Kederli Kahkaha
25.11.2008
Persepolis, İranlı Marjane Satrapi�nin Fransızca yayımlanmış otobiyografik �izgi romanı. Yakın zamanda �izgi film uyarlaması �lkemizde de g�sterime giren Persepolis, yayımlandığ...



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|