16.05.2005

 

�a�lar Boyu Amerikan �izgi Roman� 3

Kutlukhan Kutlu

Amerikan �izgi roman�n�n tarihi ile ilgili yaz�n�n ���nc� ve son b�l�m�n� aktar�yoruz..

YEN� Y�NEL�MLER
Reagan d�neminin �afa��nda, "sert ve ger�ek�i" denen tarz�n ilk izleri g�r�ld�. 158. say�dan itibaren G�z�pek ("Daredevil") �zerinde �al��maya ba�layan Frank Miller'�n �yk� anlatma �slubundaki ger�ek�ilik ilgi g�r�nce, bu tarz y�kseli�e ge�ti. 80'lerin ba��nda Atlanti�in �te yan�nda, �zellikle Alan Moore'un �ahs�nda �nemli geli�meler oluyordu. �izgi roman tarihi konusunda son derece bilgili ve mecran�n s�n�rlar�n� geni�letmek konusunda kararl� olan �ngiliz yazar, ger�ek�i ve sars�c� s�per kahraman �izgi roman� "Miracleman" ve bask�c� bir sisteme kar�� bir anar�istin tek ba��na m�cadelesini anlatan bilimkurgu �izgi roman� �V for Vendeta� ile Amerikan yay�nevlerinin dikkatini �ekmi�ti. Ama �nce s�per kahraman aleminde g�rebilece�iniz en b�y�k temizlik i�i i�in bir mola...

KR�Z VE TEM�ZL�K
Di�er yay�nevlerini sat�n alarak b�nyesine ge�irdi�i s�per kahramanlar�n ya�ad��� d�nyalar� da bir mant��a oturtmak amac�yla paralel evren �zerine paralel evren yaratan DC, "Crisis on Infinite Earths" (Sonsuz D�nyalarda Kriz) serisiyle - baz� kahramanlar�n�n �l�m� pahas�na -her �eyi tekrar tek bir d�nyaya s��d�rmaya, kar��an kafalar i�in yeniden basit, anla��lmas� kolay bir evren yaratmaya soyundu. Her �ey dinip toz bulutu kalkt���nda DC okumak art�k eskisine k�yasla epey kolayla�m��t�. Ancak eski bir DC okuruysan�z, bildi�iniz her �eyi unutman�z gerekiyordu �imdi de. ��nk� bu temizlikle b�t�n DC evreni "silba�tan" yap�lm��t� ve eski say�lardaki her �ey art�k ge�ersizdi - hi� "olmam��t�" o olaylar.

SERT VE GER�EK��
1986'da Frank Miller "Daredevil' ba�lad��� i�i Batman �yk�s� "Dark Knight Returns" (Kara ��valye D�n�yor) ile yeni bir d�zeye ta��d�. Kendi 30. ya��nda art�k �ocukluk kahraman� Batman'den daha ya�l� olma fikrini kald�ramayan Miller, bunun sonucunda Batman'i ya�l� ve s�per kahramanl�ktan emekli bir Bruce Wayne olarak resmediyor, �izgi romanda ger�e�e ve karanl�k yeni bir d�nemin d�rtnala geli�ini haber veriyordu. 70'lerle birlik Clint Eastwood'un Dirty Harry'si gibi yasalar� iplemeyen sert ve intikamc� anti kahramanlar pop�lerle�meye ba�lam�� (Nitekim Marvel'�n tam da b�yle bir tip olan Punisher karakteri de 70'lerde ortaya ��km��t�). Miller'�n "Batman Returns"� ba�ta olmak �zere kimi �izgi romanlar, ABD ile Sovyetler Birli�i aras�nda gerginli�in t�rmand���, Hollywood'd; "hayatta kalma" �zerine kurulu bol silahl� bilimkurgular�n ve Charles Bronson'�n "Death Wish" filmlerinin hi� sonu gelmeyecekmi� gibi g�r�nd��� muhafazakar Reagan y�netimi d�neminin karanl�k ve bir o kadar da karamsar ruh halini yans�t�yordu. Ama hi�biri so�uk sava� geriliminin nabz�n� Alan Moore'un "Watchmen"i gibi tutam�yordu.

Daha �nce "Swamp Thing" serisiyle Amerikan s�per kahraman �izgi romanc�l���na g�r�lmemi� bir tematik olgunluk getiren Moore'un yazd��� ve Dave Gibbons'�n eski �izgi roman gelene�ini yadedercesine �izdi�i Watchmen, son derece sofistike bir yap�tt�. �lk bak��ta "s�per kahramanlar� ger�ek�ile�tirme" �eklindeki yeni y�nelimin d�z bir �rne�i gibi g�r�nen Watchmen, bir taraftan �izgi roman�n tarihi ve do�as� �zerine bir soru�turma y�r�t�rken, bir taraftan Nixon'�n h�l� ABD Ba�kan� oldu�u alternatif bir 80'lerdeki korku ve g�vensizlik hissini mercek alt�na yat�r�yor, bir taraftan da kemikle�mi� tak�nt�lar�, de�i�tirilemeyen kusurlar�, kurtulunamayan ku�kular� ve bunlara e�lik eden kapkara beyhudelik duygusunu inceliyordu. Kaz�d�k�a alt�ndan yeni zenginlikler ��kan, defalarca okunup her seferinde yeni bir y�n� ke�fedilebilecek olan "Watchmen, Hugo bilimkurgu �d�l�n� alan ilk ve tek �izgi roman olarak (Watchmen'den sonra �izgi romanlar bu �d�l�n kapsam� d���nda tutuldu), �izgi romana bak���n de�i�meye ba�lamas�nda �ok �nemli bir rol oynad�. (T�pk� eski "yeralt� �izgi romanc�s�" Art Spiegelman'�n karakter olarak fareleri kullanarak Yahudi Soyk�r�m�'n� anlatt��� Pulitzer �d�ll� �ok etkileyici "Maus"u gibi.)

KARANLIK �EMALAR
Frank Miller ve Alan Moore'un a�t��� yoldan bir�ok yazar devam etti. ilk ba�ta ana ak�m upuzun bir s�ylev i�levi g�ren bu hareketten sadece "karanl�k ve sert" s�zc�klerini �ekip alarak, bu �sluba gayet y�zeysel bir �ekilde yakla�t�. B�ylece 90'larda �iddete ba�vurmaktan �ekinmeyen sert anti-kahramanlar ve karanl�k mekanlar giderek yayg�nla�t�. Ama pek �o�unun anlaml� bir tematik ba�lam� yoktu; yeni y�nelimi estetik bir mesele olarak g�r�yorlard� besbelli. B�ylece, 80'lerin 50'leri and�ran tuhaf paranoya atmosferini takiben, Berlin Duvar�'n�n y�k�ld��� ve Sovyetler Birli�i'nin ��k�p ABD'yi d�nyan�n tek s�per g�c� olarak b�rakt��� 90'larda ana ak�m s�per kahraman �izgi roman� "yeni trend" olan karanl�k y�nelime ra�men daha �ok estetikle ilgili ticari bir e�lencelik haline geldi. Ama art�k �ok �nemli bir de�i�iklik vuku bulmu�tu. Art�k hem DC'nin yeti�kinlere y�nelik, Neil Gaiman'�n ba�yap�t� "Sandman" �nc�l���nde s�per kahraman janr�n�n d���nda y���nla se�enek sunan prestijli Vertigo serisi vard�... Hem de say�lar� giderek artan yeni ba��ms�z yay�nevleri ve ba��ms�z �izgi roman yarat�c�lar�.

89'da Tim Burton'�n "Batman" filmi, �izgi romana olan ilgiyi yeniden canland�rm��t�. Yeti�kinlere y�nelik �izgi romanlar�n say�s� artmaya ba�lad���ndan, b�yle bir canlanman�n tam da zaman�yd�. 91'de, daha sonra 90'lara damgas�n� vuran Spawn karakterini yaratacak olan Todd McFarlane, kendi yazaca�� ve �izece�i ayr� bir �r�mcek Adam serisine sahip oldu. Ad� sadece "Spiderman" (klasik serinin ad�n�n ba��nda "The Amazing" s�zc�kleri vard�) olan bu yeni dizinin ilk kitab�, �ok say�da farkl� kapakla yay�nlanmas�n�n da etkisiyle, sat�� rekorlar� k�rd�. Farkl� kapaklar ve Rob Liefeld'in yaz�p �izdi�i "X-Force" adl� X-Men serisinin ilk say�s�ndaki farkl� karakter kartlar� gibi sat�� numaralar�na 90'larda s�k�a ba�vuruldu. 90'lar�n di�er bir �nemli olay�ysa, 1992'de ger�ekle�ti. Todd McFarlane, Rob Liefeld, Jim Lee, Marc S�vestri, Jim Valentino ve Erik Larsen Marvel'dan ayr�larak Image Comics'i kurdular. Ba��ms�z �izgi roman yay�nc�lar�ndan biri olarak kabul edilen Image, m�thi� bir hitle ba�lad� i�e: McFarlane'in "Spawn" serisi. Ba��ms�z �izgi romanlar�n tarihinde g�r�lmemi� �l��de �ok satan Spawn, di�er k���k firmalar�n �n�n� a�t�. Ve 1993'te Dark Horse ile Malibu adl� �izgi roman yay�nevleri kuruldu.

F�LM FURYASI
Bug�n Amerikan �izgi roman� ana ak�mda yine geleneksel s�per kahraman dizileriyle ayakta dursa da, sadece �ocuklara y�nelik olmayan, d�nyayla al��veri�te bulunabilen (�zellikle manga'n�n etkileri hayli a�ik�r), s�rekli ba��ms�z �r�n ��karabilen, olgunla�m�� bir mecra. Marvel'�n iki "�r�mcek Adam", "Hulk", "Daredevil" gibi karakterlerle yapt��� sinema ��karmas�n�n ba�ar�s� e�er s�per kahraman janr� d���nda kalan �izgi romanlar, �rne�in Vertigo serisine dahil �izgi romanlar taraf�ndan tekrar edilebilirse, Amerikan �izgi roman� ger�ekten de "�ocuk i�i" yaftas�ndan iyice kurtulup, herkese hitap eden, b�y�k ve f�rsatlarla dolu bir mecra olarak kabul g�rebilir. Hatta belki, Avrupa'da oldu�u gibi, bir "sanat" olarak da.

Not: Bu yazının tamamı daha �nce Sinema dergisinin Aralık 2004 sayısında yer almıştır.


En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|