16.05.2005

 

�yi Giyinen K�t� Adam: Torpedo

Tanyel Ali Mutlu

Edebiyat tarih�ileri polisiye roman�n k�keninde "soylu haydut" hik�yelerinin oldu�una dair varsay�mlar ortaya atarlar. Torpedo, bu gelene�e �ok uymayan farkl� bir haydut hik�yesi.

1982 y�l�nda Creepy dergisinin �spanyol versiyonu, �o�unlukla korku hik�yeleri yay�nlanan sayfalar�nda, anti-kahraman kelimesinin s�n�rlar�n� zorlayacak bir karakterin maceralar�n� anlatan yeni bir seriye ba�lar: Torpedo 1936. Serinin ba�karakteri Luca Torelli, New York�un karanl�k �evrelerinde Torpedo lakab�yla tan�nan bir kiral�k katildir. Haval� Stetson �apkas�, beyaz kravat�, d�k�ml� tak�m elbisesi, a�z�ndan d���rmedi�i Camel sigaras�, her zaman boyal� siyah ayakkaplar� ve ayakkaplar�ndan daha parlak, briyantinli sa�lar�yla tepeden t�rna�a ��k giyimli Torpedo, uzun, kemikli, ince surat�, s�r�ngenlerinkine benzer ifadesiz, so�uk g�zleri, �at�lm�� ka�lar� ve �izgi gibi duda��yla ac�mas�z ve alabildi�ine sert g�r�n�ml�d�r. �nsanlar� d�� g�r�n��lerine g�re de�erlendirmek �o�u kez yan�lt�c� olabilir ama Torpedo, kinci, sinsi, adam �ld�rmekten, tecav�z etmekten �ekinmeyen karakteriyle, en hafif ifadeyle, al�a��n tekidir. Serinin ba�karakterinin ta��d��� b�t�n bu negatif �zelliklerine ra�men �ya da bu nedenle- Torpedo 1936�n�n �n� �spanya s�n�rlar�n� k�sa s�rede a�ar ve Luca "Torpedo" Torelli 1980�li y�llar�n en ak�lda kalan �izgi roman karakterlerinden biri olur.

Torpedo�nun maceralar�n�n yer ald��� Creepy dergisi, farkl� yazar-�izerler taraf�ndan haz�rlanan ve ortalama uzunluklar� 8-16 sayfa aras�nda de�i�en k�sa �izgi romanlardan olu�maktad�r. Yay�nland��� derginin sayfa s�n�rlamalar�na uymak zorunda kalan Torpedo�nun maceralar� da genellikle bu formata uygun k�sa hik�yelerden olu�ur1. Poe, Nathaniel Hawthorn�un �ki Kez Okunan �yk�ler kitab�n�n tan�t�m yaz�s�nda, k�sa hik�yesi, �iirden sonra gelen ve yazar�n dehas�n� en iyi sergileyebilece�i yaz� t�r� olarak ilan ediyor2. Yap�t�n hacmi (bulk of the work) nedeniyle roman bir oturu�ta okunup bitirilemeyece�i i�in okura b�t�nl�k duygusunun sa�lad��� hazz� veremeyecektir. Oysa k�sa hik�yede okurla metin, yazarla okur aras�na kimse giremez. Okuma s�recinde okurun ruhu yazara aittir. Poe�nun k�sa hik�ye hakk�ndaki g�r��leri, okuma s�reci �ok daha k�sa olan �izgi hik�yeler i�in de do�ru tespitlerdir. Ancak hik�yenin k�sal���, �izgi roman s�z konusu olunca, "yazar�n dehas�n�" sergileyebilmesi i�in daha s�n�rl� bir hareket alan� tan�r. ��nk� �izgi roman yazar�n�n �n�nde, kelimelerini s�ralamak i�in bo� bir sayfa de�il, yaln�zca minik kutucuklar ve baloncuklar vard�r. �al��ma alan�ndaki bu s�n�rlar �izerin yetene�iyle ve daha da �nemlisi yazar�n konu se�mede, dili ekonomik kullanmada, hik�yenin gerektirdi�i atmosferi yaratmada ve hik�yeyi tatmink�r bir sonuca ba�lamada sahip olmas� gereken bir dizi yetenekle a��lmaya �al���l�r. Torpedo 1936�n�n ba�ar�s�n�n ard�nda yatan, �izer Jordi Bernet�in ola�an�st� g�zellikteki siyah-beyaz karelerinin �tesinde, yazar Sanchez Abuli�nin k�sa hik�yenin yazar�n kar��s�na ��kard��� bu engelleri a�mas� i�in gereken yeteneklerin hepsine sahip olmas�d�r3.

Abuli, hik�yelerini anlat�rken, fazladan bir yazar sesi kullanmak yerine, do�rudan Torpedo�nun a�z�ndan seslenir okura. Polisiye roman ve filmseverlerin Sam Spade, Mike Hammer romanlar�ndan ve Holywood i�i �zel detektif tiplemelerinden tan�d��� bu ses, ayn� zamanda Torpedo gibi sert adamlar�n de�i�mez ses tonudur. Bu ses bir yandan okurla Torpedo aras�nda kesintisiz bir ileti�im kurarak okurun hik�yenin i�ine girmesini kolayla�t�r�rken bir yandan da olaylar�n Torpedo�nun g�z�nden anlat�lmas�, kar��la��lan her olay hakk�nda kahraman�n tepkilerinin, d���ncelerinin belirtilmesi sayesinde, kahraman�n karakterine derinlik kazand�r�lmas�na yard�mc� olur. Di�er anlat�larda oldu�u gibi k�sa hik�yede de iyi kurgulanm�� karakterler anlat�n�n ba�ar�s� i�in vazge�ilmez unsurlard�r. K�sa hik�yede karakterlerin �nemini Rust Hills ��yle form�le eder, k�sa hik�ye yaln�zca bir olay� anlatmaz, birinin ba��ndan ge�en bir olay� anlat�r4. K�sa hik�yenin ba�ar�s� yaln�zca etkileyici, �zg�n bir olay� anlatmakla de�il, yazar�n hik�yeyi anlat�rken yaratt��� karakterlerle ve bu karakterlerin birbirleriyle olan ili�kilerini ortaya koymadaki ustal���yla da ilgilidir.

Abuli, Torpedo�nun monologlar� sayesinde hem ana karaktere ayr�lan replikleri �o�altarak Torpedo karakterini b�t�n ��plakl���yla ortaya koyar hem de k�sa hik�yenin s�n�rl� olan anlat�m alan�n�, ki�ileri ve mek�nlar� okura tan�tmak/a��klamak i�in en ekonomik bi�imde kullanarak, seriye pek �ok yan karakter eklemeyi ba�ar�r. Torpedo hik�yelerindeki tipler Hollywood filmlerinden a�ina oldu�umuz mafya babalar�, gangsterler, k�t� polisler ve al�ml� kad�nlard�r. Torpedo�nun d�nyas�nda iyi adamlar yoktur, yaln�zca k�t�ler ve g��s�zler vard�r. Abuli, hik�yelerindeki k�t� adamlar�n her birine bir enteresanl�k, orijinallik ekleyerek, onlar� s�radan, tek tip olmaktan kurtar�r. Genellikle fiziki g�r�n�mlerinden ya da ki�iliklerinden hareketle birer lakap yak��t�r�lan karakterler (pinocchio, speedy, deaf, dumbo vs), Torpedo�nun a�z�ndan, Torpedo�nun �nceden sahip oldu�u bilginin okurla payla��lmas� gibi takdim edilir. B�ylece yaln�zca birka� kelime ile hik�yenin ak���n� bozacak, atmosferi zay�flatacak parantezler a��lmadan, s�radan tipler hik�yeyi zenginle�tiren karakterlere d�n���r.

Seride en kapsaml� sunulan karakter elbette serinin ba�karakteri Luca "Torpedo" Torelli�dir. Bir kiral�k katil olan Torpedo ald��� i�lerde tam bir profesyoneldir, soru sormaz, kimin hakl� oldu�unu sorgulamaz, yaln�zca k�t�leri �ld�rmek gibi bir kayg�s�, kad�nlar�, ya�l�lar� ve hatta �ocuklar� �ld�rmemek gibi prensipleri yoktur5. Ayn� ahlaki d��k�nl�k Torpedo�nun �zel hayat�nda ve �zellikle kad�nlara kar�� tavr�nda da g�ze �arpar. Cinsellik konusunda yaln�zca i�g�d�lerine g�re hareket eden Torpedo, eline ge�en f�rsatlar�, tecav�z dahil, kullanmaktan ka��nmaz. Torpedo�ya g�re bir kad�nla bir erkek aras�nda var olabilecek tek ili�ki sekstir. A�k, sevgi gibi kelimeler anlams�zd�r6. Arkada�l�k ve dostluk gibi kavramlara da y�z vermez Torpedo. Arkada�lar�n� �ld�rmekten �ekinmez, beceriksiz ama kendine sonuna kadar sad�k orta�� Rascal�� g�z�n� k�rpmadan satar. Silah�n ve kaba kuvvetin yetersiz kald��� yerde Torpedo�nun kinci, sinsi ki�ili�ine tan�k oluruz. Sonuca ula�mak i�in en ak�l almaz planlar� kurabilir ama pek de zeki biri olmad��� i�in her zaman ba�ar�ya ula�maz. Yaln�zca kanunlara kar�� gelen Diabolik ya da Arsen L�pen tarz�nda bir anti-kahraman de�ildir Torpedo, onun as�l �zelli�i hi�bir ahlaki de�ere y�z vermemesidir.

Torpedo�nun okur taraf�ndan yad�rganmayan bu sert ve ahlaks�z karakteri, seri ilerledik�e daha tutarl� bir hale gelir. �lk Torpedo hik�yesi, "E�er onu �ld�rm�� olsayd�m, dudaklar�n�n ve v�cudunun tad�n� bilemeyecektim" c�mlesiyle ba�lar. Bir kad�n� �ld�rmek i�in yola ��kan Torpedo, kad�n�n g�zelli�inden etkilenmi� ve onu �ld�rmek yerine onunla birlikte olmay� se�mi�tir. Kendisini kiralayan mafya babas�n� (Burgo) kad�n� �ld�rd���ne inand�rmak i�in, Pamuk Prenses�i �ld�rmeye k�yamayan askerin yapt���n� yapar: Kad�na ait ve �zerinde kur�un deli�i olan bir ya�murlu�u delil g�sterir. Daha sonra kad�n taraf�ndan terk edilen Torpedo, onu beceriksiz orta�� Rascal�a �ld�rtmek isteyecek ama Rascal, Torpedo�yu kad�n� �ld�rd���ne inand�rmak i�in kad�na ait ve �zerinde kur�un deli�i olan bir elbiseyle Torpedo�nun kar��s�na dikilecektir. Bu ilk hik�ye, Torpedo�nun b�t�n seri boyunca ald��� i�te zaafa d��t��� tek durumdur. Tic-Toc adl� hik�yede, yine bir kad�n� �ld�rmek i�in yola ��kan Torpedo, i�ini hakk�yla yapacak ve kad�n� �ld�recektir7. Tabii Torpedo�dan beklenen bi�imde �nce kad�nla birlikte olacakt�r. Good Bookkeeping Makes Good Enemies adl� hik�yede de Torpedo ki�ili�ine pek yak��mayan bir davran��ta bulunur. Torpedo�nun arkada�� olan Nic�in sevgilisi Wendy, Chikonaze adl� gangster taraf�ndan �ld�r�lmesinden endi�e etti�i Nic�i kollamas� i�in Torpedo�dan yard�m ister. Bu yard�m kar��l���nda verebilece�i tek �ey kusursuz bedenidir. Normalde hi� teredd�t etmeden kabul etmesi gereken bu teklife Torpedo�nun cevab� sert bir tokat olur. Sonra da a�z�ndan, Torpedo�ya pek yak��mayan �u s�zler d�k�l�r: "Arkada�lar�m�n sevgilileriyle yatmam." Ancak bu soylu davran��tan pi�man olmas� uzun s�rmeyecektir. Nic�e yard�m etmek i�in gitti�i barda uyuya kalan Torpedo uyand���nda, Nic�in Chikonaze�nin adamlar�n�n �stesinden tek ba��na geldi�ini g�recek ve ard�ndan Torpedo�nun kendisine yard�m etmeyi kabul etmesi i�in Wendy�le birlikte oldu�unu d���nen Nic�ten s�k� bir yumruk yiyecektir. Zaten hik�yenin ad� da bu sonu daha ba�tan okura f�s�ldamaktad�r. Bu istisnalar d���nda, Torpedo hastal�kl� ki�ili�inden �d�n vermez, psikopatl���, sosyopatl��� hakk�n� vererek ta��r �st�nde.

Seri ilerledik�e Abuli, Torpedo�nun �ocukluk ve gen�lik y�llar�n� anlatan hik�yeler de yazar ama bu hik�yelerde Torpedo�nun hastal�kl� karakterinin olu�umuna ili�kin ipu�lar�, mazeretler, a��klamalar bulunmaz. Once Upon America hik�yesinde, k�sa pantolonlu bir ilkokul �ocu�u olarak ��kar okurun kar��s�na Torpedo. Hen�z �talya�dad�r, s�rekli i�ip kar�s�n�, �ocuklar�n� d�ven bir babas�, Tanr��ya s���nm�� bir annesi ve annesini babas�ndan korumaya �al��an bir abisi vard�r. Sarho� baba, bir gece o�lunu (Torpedo�nun a�abeyini) ac�mas�zca d�ver ve �l�m�ne sebep olur. K���k Torpedo i�in a�abeyini kaybetmek, hayran oldu�u kad�n ve ayn� zamanda ��retmeni olan Giulietta yana�mak i�in bir f�rsatt�r yaln�zca. A�abeyinin �l�m�nden sonra teselli i�in ba��n� ok�ayan g�zel Giulietta�ya "zavall�" Torpedo, dudaklar�ndan �perek kar��l�k verir. Babas�ndan nefret eden Torpedo, k���k ve g��s�z oldu�u i�in onun kar��s�na do�rudan ��kamaz ama onun �l�m�ne sebep olacak bir plan yapar: K�y�n mafya babas� Don Francesco�nun o�lunu d�ver. O�luna yap�lan hakareti ��renen Don Francesco da bir gece Torpedo�nun babas�n�n yolunu kesip, elindeki b��akla o�lunun �c�n� al�r. Ailedeki her �l�mden sonra teselliye ihtiyac� olan k���k Torpedo, ��retmenine biraz daha yak�nla��r ve annesinin �l�m�nden sonra g�zel ��retmenin bu k���k �ocu�u teselli etmesinin bir tek yolu kalm��t�r, onunla birlikte olmak. Y�llar sonra, b�t�n bu felaketlerden Torpedo�nun akl�nda kalan en �nemli �ey ��retmeniyle sevi�mesi olacakt�r.

Those Were The Days adl� hik�yede �ks�z ve yetim Torpedo�yu Amerika�da bir g��men olarak g�r�r�z. Ayakkab� boyac�l��� yapan Torpedo�nun yolu Macdonald adl� bir polisle kesi�ir. Polis ona ayakkaplar�n� boyat�p para vermemeyi ve her f�rsatta onu itip kakmay� adet edinmi�tir. H�l� k���k ve g��s�z olan kahraman�m�z Macdonald�dan �ok korkmaktad�r. Torpedo�nun kaderi, Macdonald��n bile�ine kelep�eledi�i Sleazy ad�nda bir su�luyu karakola g�t�r�rken ayakkaplar�n� boyatmas�yla de�i�ir. Sleazy, Macdonald�dan korkmamakta, bile�inde kelep�e olmas�na ra�men onunla dalga ge�mektedir. Torpedo hemen sinsi plan�n� yapar, Sleazy�inin ka�mas�na yard�m eder ve bu arada Macdonald��n silah�n� al�r. Bir sonraki kar��la�malar�nda silah� vermek ve �z�r dilemek i�in Macdonald�� �ss�z bir yere �eken Torpedo, ilk cinayetini i�lemek i�in silah� do�rultur. "Bir kar�m ve iki �ocu�um var" diyerek kendisini �ld�rmemesi i�in yalvaran Macdonald�a Torpedo alt� el ate� eder: Kar�s� i�in iki ve �ocuklar� i�in iki�er tane. Zor bir �ocukluk ve gen�lik ge�irmi�tir Torpedo ama ac�mas�z ve ahlaks�z ki�ili�inin nedeni ya�ad�klar� de�ildir. Hik�yeleri boyunca kar��la�t��� s�radan, g��s�z insanlarla kendi ge�mi�i aras�nda manevi bir ba� kurup onlara farkl� davranmaz. Her zaman agresif, silaha sar�lmaya haz�r, ahlaks�z, kinci ve ac�mas�zd�r. O ba�tan beri b�yledir.

Abuli, Torpedo hik�yelerini 1930�lu y�llar�n Amerika�s�na ve genellikle New York�una yerle�tirir. Serinin ad�nda yer alan 1936 tarihi, hik�yelerin ge�ti�i atmosferin belirleyicisi olmas�n�n �tesinde Torpedo ile birlikte ba�roldedir. 1920�lerin ortalar�ndan beri Amerikan Borsas��nda devam eden spek�latif yat�r�mlar 1929 y�l�nda s�rd�r�lemez bir duruma gelmi� ve ileride "Kara Per�embe" olarak an�lacak olan 24 Ekim 1929�da borsa ��km��t�r (Crash). Amerikan finans sisteminin engellenemez ��k��� yakla��k 11.000 bankan�n iflas�, 12 milyon insan�n i�ten at�lmas�yla sonu�lanm�� ve 1939�a kadar devam edecek B�y�k Bunal�m�� (The Great Depression) ba�latm��t�r. Avrupa�ya da s��rayacak B�y�k Bunal�m��n s�radan Amerikal�lar �zerindeki etkisi y�k�c� olmu�tur. �al��acak i�leri oldu�u s�rece yiyecek yemekleri olan bu insanlar�n a�l��a kar�� verdikleri ayakta kalma m�cadelesi, John Steinbeck�in destans� roman� Gazap �z�mleri ile �l�ms�zle�mi�tir. Ayn� d�nem, i�ki yasa�� sayesinde yeni ve verimli bir para kayna�� elde eden gangsterler i�in ise alt�n y�llard�r. Bu iyi giyimli, sert, abart�l� insanlar�n ���lt�l� ve ac�mas�z d�nyalar� Holywood taraf�ndan s�kl�kla �ok sevilen bir t�re d�n��t�r�l�r. Abuli, Torpedo�yu yarat�rken, tarihi ger�eklerden �ok, g�r�l�yor ki Holywood�un gangster k�lliyat�ndan beslenmi�. Ancak Holywood�dan �d�n� al�nan yaln�zca d�nemin atmosferini yakalamak i�in kullan�lan g�rsel malzemelerdir. Torpedo 1936 serisinin, Godfather�la doru�a ��kan Hollywood i�i epik gangster hik�yeleriyle ba�kaca bir benzerli�i olmad��� gibi, seri asl�nda gangster efsanelerinin ala�a�� edilmesidir. ��nk� Abuli�nin hik�yelerinde yer alan karakterlerin ve hik�yelerin en belirgin �zelli�i epik de�il, komik olmalar�d�r.
(...)

Yaz�n�n devam� Ser�ven 3'te..


En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|