22.05.2005

 

Julia, Freud ve Di�erleri

Simge K�rcan

Julia, insan davran��lar�, d���nceleri, duygular� ve d�rt�lerini psikolojinin dilini kullanarak anlatan bir �izgi roman. Simge K�rcan, Julia�y� psikolojiden hareket ederek irdeliyor.

Psikoloji, bilim olarak ortaya ��kt���ndan bu yana bir�ok farkl� alana esin kayna�� olmu�tur. Sinema, edebiyat, resim, m�zik gibi pek �ok duyuya hitap eden sanat dallar� i�inde psikolojik ��z�mlemeler �ok�a yer alm��t�r. Sonu�ta b�t�n bu sanat dallar� "insan"� ele al�r, insan� ele alan herhangi bir eserde bireyin yaln�zca fiziksel g�r�n�m� ya da biyolojik i�leyi�i de�il, zihinsel s�re�leri, ruhsal �alkalanmalar�, ki�isel �zellikleri (mizac� ve karakteri) de �ok �nemli bir yer tutar. Ge�mi�le k�yasland���nda son d�nemlerde �ne ��kan eserlerde, �zellikle polisiye t�r�nde, bu �zellikler bir ad�m �ne ��k�yor. Art�k parmak izi s�rmek, sa� teli aramak ya da su�lunun nas�l g�r�nd���ne odaklanmak yerine nas�l d���nd���ne, ne t�rden ki�ilik �zelliklerine sahip oldu�una, nas�l bir geli�im s�reci ge�irdi�ine ve ge�mi�ine yo�unla��l�yor. Bu de�i�imi �izgi roman evreninde g�rmemek �a��rt�c� olurdu. Kahraman ya da anti-kahraman�n, k�t� ya da iyi olsun, kararlar�n� etkileyen ge�mi� ya�ant�lar�, ge�mi� ��renmeleri oldu�unu g�r�yoruz. Kahramanlar�n korkular�, y�zle�mekten korktuklar� an�lar�, fobileri ve zay�fl�klar� var art�k. Ayr�ca kahramanlar etraf�nda d�nmeyen ama psikolojik ��z�mlemeler yuma�� olan maceralar da dikkatimizi �ekiyor.

T�rkiye�de yay�nlanan �izgi romanlar i�inde psikolojik terimlerin en �ok kullan�ld��� �izgi roman hi� ku�kusuz Julia�d�r. Gerek meslek jargonu, gerekse kimi tan�mlamalar a��s�ndan �ok fazla terimle kar��la��r�z. Merakl� bir okuyucu olarak yapmak istedi�im, serideki birtak�m yanl�� kullan�mlar� ya da anla��lmas� zor jargonu a��klamaktan ibaret. Julia Kendall, psikolojinin su�bilimi (kriminoloji) alan�nda �al���yor. Maceralar�, yukar�da bahsetti�im zihinsel ve psikolojik s�re�ler, ��z�mlemeler ve �alkant�lar �zerine kurulu. Dizinin ana karakterleri olan Julia, Emily, Alan Webb, Leo ve Ben ile s�rekli kar��la�sak da bu karakterlerin profilleri �zerinde �ok da yo�unla��lm�yor, elbette Julia hari�, onun korkular�n�, i� �at��malar�n�, melankolisini, g�vensizliklerini s�k s�k g�r�yoruz olay �rg�s�n�n i�inde. �te yandan daha �ok olay �rg�s� takip ediliyor, su�lular ve su�luyu bulmaya y�nelik ipu�lar� �zerinde yo�unla��l�yor. Aran�lan ki�ilerin ayr�nt�l� analizlerini takip ederken, bazen psikolojinin mesleki jargonuna yabanc� olan, alan� bilmeyen ki�ilere uzak gelen s�zc�kler s�k�a kullan�l�yor. Bu da, okuyucuda bir kafa kar���kl��� olu�turuyor ��phesiz. Julia�n�n maceralar�nda ama� su�luyu yakalay�p olay� ��zmek, katilin kim oldu�unu bulmak, en az�ndan Alan Webb�e g�re "i� tan�m�" b�yle. Ancak, Julia daha �ok bu olaylar�n nedenleri ile ilgileniyor ��nk� o insan zihninin yap�s�n�, i�leyi�ini merak ediyor, hangi sebeplerle su� i�lendi�ini, su�lunun ne kadar su�lu oldu�unu ara�t�r�yor. Bir yandan da dizinin dramatik etkisini besleyerek kendini anlama �abas�n� da sergiliyor.

Julia�n�n maceralar�nda su�lunun psikolojik profilinin en ayr�nt�l� incelendi�i ilk �� say� (U�urumun G�zleri, Sevgi Nesnesi ve Canavar�n Zihninde), ��z�mleme i�in en ideal olanlar�. Bu �� say�, birbirinin devam� olan, birbirini takip eden, ki�ilik bozuklu�u ya�ayan ve inan�lmaz su�lar i�leyen ve neredeyse Julia ile Julia�nin k�zkarde�i Norma�y� �ld�recek olan Myrna�n�n etraf�nda d�n�yor. Myrna Harrod, anti-sosyal ki�ilik bozuklu�u olarak tan�mlanabilir. Bu ki�ilik bozuklu�unda herhangi bir toplumsal kural� umursamama, neyin do�ru neyin yanl�� oldu�una karar verememe ve a��r� d�rt�sellik ile hareket etme vard�r. �rne�in Myrna�n�n planlayarak ya da planlamadan i�ledi�i, kendini korumaya y�nelik cinayetleri, su�a e�ilimi, sald�rganl�k, su� i�leme ve herhangi bir vicdan azab� duymamas� bu �zelliklerdendir. �rne�in Myrna, ma�aza m�d�r�n� �ld�rd�kten sonra pi�manl�k duymad��� gibi olay� incelemeye gelen polisi (ilerleyen b�l�mlerde de Julia�y� �ld�rme) hayalleri kuruyor. Di�er insanlara hatta varl�klara olan kay�ts�zl���n�, kedisi ve oyuncak bebekleriyle ilgili an�lar�ndan anl�yoruz: "... Kedim bir araban�n alt�nda kalm��, ben de orada durup can �eki�mesini seyretmi�tim. Sonra ba�ka kedilerim oldu... Can �eki�meleri garip bir bi�imde i�imi rahatlat�yordu." Bu, Myrna�n�n �ld�rmeden duramad���n�, eylemden zevk ald���n� da g�steriyor. Di�er insanlara kar�� kay�ts�zl�k, yalan s�yleme gibi baz� karakteristik �zellikleri Myrna�da g�r�yoruz, kendine sahte kimlik olu�turmas�, insanlar� kendi ��karlar�na g�re kullanmas� da Myrna�n�n ki�ilik �zellikleri hakk�nda ipucu veriyor.

Julia�n�n maceralar�nda genel olarak, Sigmund Freud�un kurucusu oldu�u psikanaliz ak�m�ndan olduk�a yararlan�l�yor. Su�lar, su�a e�ilimli ki�iler genellikle ge�mi� ya�ant�lar�ndaki eksiklikler ile bulunuyor. Myrna Harrod, k���k ya�ta annesinden bir kopma ya�am�� ve ya�ayamad��� Oedipus d�nemi (�dipal), �u anki ki�ilik sorunuyla �zde�le�mi� durumda. Psikanaliz ekol�ne g�re �dipal d�nem her �ocu�un ya�ad���, sa�l�kl� ��z�mleme sayesinde atlat�lan bir d�nem. Bu d�nemi atlatman�n, bu kompleksi ��zmenin yolu ise ayn� cinsteki ebeveyn ile �zde�im kurmakla olu�uyor. Ama Myrna bu d�nemi ya�ayamad��� i�in annesine kar�� �ift tarafl� bir duygu ta��yor, hem onu bulmak istiyor, onu �zl�yor hem de nefret ediyor olmal� ki onu kendi elleriyle �ld�rmek istiyor, (bunu da hem�ire k�l���nda gitti�i hastanede ger�ekle�tirmek �zereydi). Annesinin bulundu�u �ehre geldi�inde, y�z�n�n ifadesinden ona olan �zlemini anl�yoruz: "Bug�n benim i�in de �zel bir g�n, bu kentte ya�am�m�n bir par�as� var" dedi�inde �ift tarafl� duygusunun �zlem ve kavu�ma iste�ini g�r�yoruz. Onu buldu�unda ise yaln�zca �ld�rmek amac�yla ya�amaya ba�l�yor, b�ylece hem �ocuklu�undan beri duydu�u yalan ger�ekle�mi�, annesi ger�ekten "�lm�� olacak" hem de ba�kas�yla ka�an, ba�ka �ocu�u olan annesi yaln�zca kendisine kalacakt�r. �te yandan, onu �ld�remedi�i i�in ili�kide oldu�u kad�nlar� �ld�rmeyi s�rd�r�yor. Julia ile evde kar��la�t�klar�ndaki �fkesi bir itiraf say�labilir: "Evet nefret ediyorum! Nefret... �lmeye devam edecek, y�z kez, bin kez, damar�nda kan kalmayana dek." Kad�nlar� genelde i�kence ederek �ld�r�yor, annesine olan intikam�n� di�erlerinden al�yor. Ama Myrna erkekleri, ani ve umursamaz bi�imde �ld�r�yor (polis memurlar�, Igor, Chris, gazeteci Graham, ma�aza m�d�r�, Johnny), intikam�n�ysa onu terk eden annesinin yerine koydu�u kad�nlardan, yani sevgililerinden al�yor. Onlar� �ld�r�� bi�imi �fkesini yans�t�yor. Bedenlerini par�alara ay�rarak, rahim b�lgesini b��aklayarak ve i�kenceye maruz b�rakarak i�inden ��kt��� bedene olan �fkesini dindirmeye �al���yor ama yetmiyor elbette.

Serinin ikinci b�l�m�nde Ruby adl� k�zla kurdu�u yak�nl�k da Myrna�ya asl�nda �ok uzak. K�z� korumaya y�nelik davran��lar� uzun s�rm�yor, ge�mi�inde onu koruyan biri yoktur, bu duygusal yak�nla�malara al���k de�ildir ve bu, onun ki�ilik d�zeninin tam z�tt� olan bir ili�ki bi�imidir. Myrna�n�n annesiyse �izofreni tan�s�yla hastanede yat�yor, bu, en karma��k psikolojik/psikiyatrik rahats�zl�kt�r. Tan�s� olduk�a zor olmakla birlikte hastal�k �ncesi i�levselli�e d�nmek de neredeyse imk�ns�zd�r. Buradan anla��ld��� gibi psikolojik bir rahats�zl�k, asl�nda Myrna�n�n annesinde de var. Ancak bu, �izofreninin k�z�na ge�ti�i anlam�na gelmiyor, evet, �izofreni kal�tsal ��kabiliyor ama Myrna i�in herhangi bir �izofreni tan�mlanmas� ile kar��la�m�yoruz. Psikanaliz, insanlardaki psikolojik ya da psikiyatrik hastal�klar� anne ile, bak�c� ile �zde�le�tiriyor. Myrna�n�n ki�ilik yap�s�nda ise ki�iler aras� i�levsellik yok denecek kadar az. Myrna�n�n arkada�� olmad���n� g�r�yoruz, �i�� ve �e�lence� olarak tan�ml�yor eylemlerini/hayat�. "��"i mi, yoksa "e�lence"si mi �ld�rmek, burada i�ler kar���yor. ��i e�lendi�i �ey haline geliyor, e�lendi�i, zevk ald��� ise i�i oluyor. Ayr�ca davran��lar�nda esneklik yok, belli bir amaca saplanm�� ve o amaca ula�mak i�in "ya��yor", kendisiyle biraz yak�nl�k kurmu� olan Ruby�yi, ona evini a�an kad�n� bile �ld�rebiliyor.

Son b�l�mde ise evinde ya�ad��� Gloria ile olan ili�kisinde de onun artan gerilimini g�rebiliyoruz. Annesinin yerine koydu�u Gloria da kendi kocas� i�in Myrna�y� yaln�z b�rak�yor. Burada Myrna�n�n yatarken artan gerilimini, annesinden Gloria�ya y�nelen �fkesini �ok �arp�c� bi�imde izliyoruz, yat���, duru�u, �ar�af� tutu�uyla kendini terk eden kad�na olan h�nc�n� bir kez daha aktar�yor. Okurken, onun artan gerilimini biz de hissedebiliyoruz. Anti-sosyal ki�ilik bozuklu�unun sebepleri �zerinde duracak olursak, bu tip davran�� ve ki�ilik bozukluklar� erken ya�larda ortaya ��kabiliyor ve yaln�zca ki�iyi de�il, ki�inin ili�kide oldu�u hemen herkesi etkiliyor. �� ayr� y�nden bu ki�ilik bozuklu�unu ele almak m�mk�n. Bunlardan ilki biyolojik bak�� a��s�. Bu, beyin zar�m�z�n (cerebral cortex) �n lobundaki, gelece�i planlayan ve ahlaki de�erleri belirleyen alanda bir bozukluk olabilece�i fikrine dayan�yor. Bu g�r���n yans�mas�na ser�vende rastlam�yoruz ya da herhangi bir sinirsel bozukluktan s�z edildi�ini g�rm�yoruz. Bir di�er yakla��m psikolojik bak�� a��s�. Buna g�re, anti-sosyal ki�ilikler ya da psikopat ki�iler, korku ya da endi�e hissetmiyorlar, ama�lar�na y�neldikleri zaman herhangi bir olumsuz sonucu �nceden d���nm�yorlar. Myrna, sahte belgeleri haz�rlarken bunun ortaya ��kabilecek olmas� ihtimalini de�erlendirmek yerine, bunu Garden City�de kalabilme, Julia�ya yak�n olabilme amac� ile yap�yor. Anti-sosyaller, di�er insanlar�n ihtiya�lar�, duygu ve d���ncelerini �nemsemiyorlar ve empati kurma yetenekleri yok. �rne�in Myrna, kendisi hakk�ndaki dosyay� alabilmek i�in polis memuru ile ili�kiye girebiliyor, burada amac� herhangi bir a�k ili�kisi de�il elbette, yaln�z ve yaln�zca dosyay� almak istiyor. Son bak�� a��s� da sosyal-k�lt�rel perspektif, yani aile ortam�, sosyalle�me deneyimleri gibi daha �evresel fakt�rler. Burada ailenin tutars�z disiplin anlay��� temel al�n�yor. Myrna�n�n babas�n�n ona bask�c� bir bi�imde yakla�t���n� anl�yoruz. Ancak babas�n�n tek bi�imli olmayan davran��lar�n� da Myrna�n�n a�z�ndan duyuyoruz: "Asla tatl� veya oyuncak almadan ma�azadan ayr�lmazd�k. �efkatli bile olurdu. G�nahlar�m ve k�t� g��lerin �zerimdeki etkisi i�in daha az endi�elenirdi. Ama tabii ki �ok s�rmezdi. �ok ge�meden, ya�am�m�n ritmi kemer darbeleri arac�l���yla yeniden d�zenlenirdi.� Myrna�n�n b�y�rkenki engellenmi�li�ini, yeti�tirilmesi ve geli�im s�recinde babas�n�n yapt��� ve onu etkileyen �eyleri g�rebiliyoruz. "Her �ey" baban�n davran��lar� ve ya�anamayan �dipal d�nem ile a��klan�yor.

Myrna�n�n ya�ayamad���, sa�l�kl� atlatamad��� �dipal d�nemin onun cinsel geli�imini de etkiledi�ini eklemek gerekir. 3-6 ya�lar�n� kapsayan ve psikanaliz ekol�nde �fallik (phallic) d�nem� olarak adland�r�lan d�nemde, ki�inin cinsel y�nelimi, se�imleri ve cinsel fark�ndal��� ger�ekle�iyor. Ancak Myrna, sa�l�kl� cinsel geli�imini annesi olmad��� i�in ger�ekle�tiremiyor ve �fkesi de gitgide b�y�yor. Peki ya tedavi? Bu ki�ilik y�nelimine sahip olan insanlar de�i�im i�in herhangi bir sebep g�rmediklerinden, olumlu geli�me olduk�a zordur. Belki yapt�klar�ndan dolay� su�luluk hissedebilirler ya da di�er insanlara kar�� kay�ts�zl�klar� azalabilir ama bu olduk�a zor ve uzun bir s�re�tir. Myrna, san�r�m ileriki maceralarda, (biz g�rebilecek miyiz?) tekrar kar��m�za ��kacak. Olduk�a g��l� ve sa�lam i�lenmi� bir karakteri var. Ayr�ca �nesne ili�kileri� (object relations) dedi�imiz bir ba�lanma da ya�anmad��� i�in (bu nesne genellikle annedir, ikinci macera Sevgi Nesnesi) bu kayba y�nelik kayg� da Myrna�da olduk�a g�r�lmekte. Myrna su�lu, evet ama ne kadar su�lu, ne kadar kurban? Bu da ucu a��k kalacak bir soru.

Julia�n�n �lkemizde Milliyet gazetesi taraf�ndan ek olarak verilen Ge�mi�in G�lgesi maceras� daha farkl� bir olay �rg�s�ne sahip. Hik�yede sekiz ya��ndayken b�y�k bir travma ya�am�� Melanie�nin "�ocuk beyni", bu b�y�k travmay� bast�rarak unutmu� durumda. Bast�rma, savunma mekanizmalar�n�n ilk �rne�idir. Kendimizi korumak i�in d��ar�dan gelen herhangi bir tehlike kayna��n� kendimizden uzakla�t�rmak isteriz. E�er tehlike i�imizdeyse, onu da uzakla�t�rmak isteriz, i�imizde en uza�a atmak isteriz, bunu ba�ar�rsak da art�k tehlike olmad��� duygusunu yakalamak i�in hepsini unutuveririz. ��te bu bast�rmad�r. Melanie arkada��n� �ld�rd�kten sonra, bir �ocuk olarak beyni su�luluk duygusunu/travmay� unutmak i�in bir �e�it kalkan yaratm�� durumda. Tekrar ortaya ��kmas�n� da, o�lunun o ya�larda olmas�na ba�layabiliriz. Zaten bir olay bast�r�lsa bile, bu tamamen yok oldu anlam�na gelmez, yaln�zca bilincimizin en derin k��elerinde saklanm��t�r. Bu tip bast�r�lm�� duygular dil s�r�meleri, r�yalar, hayaller olarak kar��m�za ��kabilir. Melanie�de bu daha �ok hayal olarak ortaya ��k�yor. �Geri-d�n��� (flashback) dedi�imiz hat�rlamalar ya�ayabiliriz, ki Melanie bunu ya��yor. Ayr�ca beynimiz yanl�� bellekler yaratabiliyor. Yanl�� bellekler yaratmak m�mk�n, olmam�� �eyleri olmu� gibi hat�rlamak ya da olanlar� �arp�t�lm�� bi�imde hat�rlamak da m�mk�n (Loftus, Hyman & Billings�in bu konuda ayr�nt�l� ara�t�rmalar� var). Melanie�nin durumunda, (Melanie) kendi i�ledi�i cinayeti babas� i�lemi� gibi hat�rl�yor, burada yanl�� belle�i d��ar�dan bir m�dahale de�il, bilincin kendi yap�yor (ya da bilin�alt�), kendini korumak i�in su�u ba�kas�na yans�t�yor. Melanie bu olay� tamamen unut(a)mad��� i�in psikolojik olarak i� gerilimi art�yor ve bu da hayaller g�rmesine sebep oluyor. Ego (Benlik), kendini korumak i�in pek �ok yol dener, savunmalar sa�l�kl� olsa da ��z�mlenmedi�i zaman bu tarz patlamalara yol a�abilir, bu da depresyona, kayg� bozukluklar�na sebep olabilir. Melanie�nin de anksiyete n�betleri ve bay�lmalar ge�irdi�ini g�r�yoruz.

Bu ser�vende ge�en mesleki jargon ise ��yle: Anomali (normalden belirgin �l��de sapma olsa da hastal�k-patoloji haline gelmeme), hezeyan (ger�e�e uymayan d���nceler, hezeyanlar� olan ki�iler bu d���ncelerine inanmaya devam eder, �rne�in biri beni takip ediyor, beni zehirleyecekler gibi), amnezi (eski olaylar� hat�rlamakta ve yeni olaylar� ��renmekte/bellekte tutmakta zorlanma), mnemonik (hat�rlamaya yard�mc� strateji kullan�m�d�r. Bu terim Eski Yunan�da �Bellek Tanr��as�� olarak bilinen "Mnemosyne"den gelmektedir. Sayfa 18�de Thomas (Julia�n�n psikolog arkada��, Melanie�yi Julia ile g�r��t�ren ki�i) mnemonik bir rahats�zl�k derken, hat�rlamakla, bellekle ilgili bir sorundan bahsediyor. Burada benlik kendini �yle bir korumaya al�yor ki "su�" seneler sonra ortaya ��k�yor.

Julia�y� polisiye �izgi roman t�r�nde farkl� k�lan su�lunun kim oldu�undan �ok nas�l oldu�u ile ilgilenilmesi. Julia�y� okuduk�a su�lu/katil denilen insanlar�n hayatlar�na bir g�z atma f�rsat�m�z oluyor. Ba�kalar�n� anlayamayan ki�ileri anlamam�za f�rsat sunuluyor. B�ylece tek bir a��dan bakt���m�z i�in kal�pla�m�� olan �nyarg�lar�m�z ile de�il, daha geni� bir �er�eveden izliyoruz olaylar� ve ki�ileri. Julia, su�lular� anlamam�z�, onlar ile empati kurmam�z� sa�l�yor bir �l��de. Kendimizi bir anda bamba�ka hayatlar�n i�inde buluyoruz. Derinlemesine incelenen psikolojik yap�lar da bu bamba�ka hayatlar� anlamam�za daha da yard�mc� oluyor. �Neden onlar su�lu, neden ben de�ilim?� sorusu da canlan�yor ister istemez.



En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|