31.05.2005

 

T�rk Edebiyat�nda �izgi Roman De�inmelerine Birka� �rnek

www.seruven.org

T�rk edebiyat�nda �izgi roman de�inmeleri hakk�nda k�sa bir yaz� aktar�yoruz. Yaz� Ser�ven'in ikinci say�s�nda yer alan Edebiyat ve �izgi Roman dosyas�ndan...

T�rkiye�deki �izgi roman okurlar�n�n �nemli bir �o�unlu�u bir �izgi roman kahraman� hakk�nda yaz�lm�� ilk yerli �iiri Aksoy Yay�nc�l�k��n yay�nlad��� Tommiks�in birinci cildinde g�rd�ler. Dizi edit�r� Yalva� Ural, �izgi romana nostaljiyle bakan medya e�ilimlerine uygun bir giri� yaz�s� yazm��, Tommiks �iirini de yaz�ya katm��t�. �ocuk haf�zamda Yalva� Ural��n �izgi roman kar��t� oldu�una dair bir tortu yer etti�inden olacak, �iiri ticari bularak okuyamam��t�m. Nostalji hissiyat� ve �iire atfedilen duyarl�l�k, ticari nedenlerle bir araya gelmi�, eski dostlar� �zlemle arayan bir duygusall�k yarat�lm��t�. Yalva� Ural�� �air saymamak da gerek elbet. Sayarsak, kimi �izgi roman dergilerinin okuyucu sayfalar�nda yay�nlanan �iirleri de derlemek icap edecek. ��in uzman� olmamakla beraber �izgi roman kahramanlar�ndan bahseden bizim bildi�imiz en eski tarihli �iir �smet �zel�e ait. 1964 tarihli "Geceleyin Bir Korku" �iirinde Pekos Bill, �smet �zel�i korkutan, g�zeten bir mit olarak kullan�lm��. Her k�tan�n sonunda "tanr�m, Pekos Bill�im g�zet beni / ���t beni / u�ur beni" yaz�lm��. �smet �zel�den �nce, daha eski tarihli yaz�lm�� �iirler de olabilir. Ama bunlar�n �nemlice bir k�sm�, Hollywood�un seriyal kahramanlar�yla kar���yor. �rne�in, Cevat �apan Hayalet O�uz�dan bahsetti�i bir �iirinde "Sonra Hayalet O�uz belirirdi / Mandrake ve Maskeli S�vari�yle kolkola / Cebinde a��k sa��k resimler" diye yazm��. Gerek Mandrake, gerek Maskeli S�vari, �izgi romandan �ok sinemay� ve gazinolarda sergilenen sihirbazl�k g�sterilerini �a�r��t�r�yor. �te yandan, her ne kadar Hayalet O�uz gibi egzantrik bir ki�ili�i ifade etmek i�in kullan�lsa da "y�ksek edebiyat�" tersy�z arzusu da hissedilmiyor de�il. Y�llar sonra Vural Bahad�r Bayr�l, "�airin At�lyesinde Neler Olmal�?" diye sorup, i�in i�ine Mister No�yu katm��: "[O�nun] T�rkiye�de hi� yay�nlanmam�� maceralar dizisinden bir kitap olmal�" demi� ve nedenini de eklemi�, "yeni bir y�ld�z ya da g�kcismi ke�fetti�inde yerini saptay�p ad�n� sonsuza kadar ona verebilmek i�in." Ne �airlere ak�l vermek ne de bir at�lye �al��mas�ndaki ders kitaplar�na kar��mak istemem ama ki�isel tavsiyem �udur: Astronomik detaylar s�z konusuysa e�er, Gordon daha uygun bir se�im olacakt�r. Velakin, Mister No h�nz�rl���ndan besbelli, �air ehlini cezbetmi� g�r�n�yor. Suha Tu�tepe ondan s�z ederken: "Mister No: Kanatlar�m / g�c�m yetmeyen ser�venlere ta��yor g�vdemi / da��n�k odamda" diye yazm��. Tekmeleyerek �al��t�rd���, her an tekleyerek d��ecekmi� izlenimi veren Piperi, m�ptezel i�kicili�i, u�ar�l��� s�rad��� say�l�yor.
Mister No �airler i�in de bir istisna elbette, genelde �izgi roman kahramanlar� �ocuklu�u hat�rlatan bir imge olarak kullan�l�yor. Orhan Tuleylio�lu, "yasal olmam��t� hi� a�k�m�z / ders kitaplar� aras�nda / biriktirilen Tommiks sevinci" derken, T�rkiye�ye �zg� bir yasaklama kli�esine g�nderme yap�yor: Ders kitaplar�n�n aras�nda �izgi romanlar okuyarak, ebeveynlerini aldatan �ocuklar!.. �ocuklu�unun oyun g�nlerini y�d eden R�dvan Dansuk, "G�l�nce ne g�zel a�ar / Teksas�ta Rodi�nin �illeri" diye yazm��. Fikret Demira� ise hafta sonlar�n� rutinle�mi� ev i�i eylemleriyle hat�rl�yor: "Pazar g�nboyu gene �ama��rla u�ra�acak kar�m / Red Kit, Milliyet �ocuk okuyacak �ocuklar." Red Kit de hat�rlanan �nemli imgelerden. �izgi film olarak yay�nlanmas� bu yayg�nl���n sebebi olabilir. Ahmet Erhan, "bir ikindi ayaz�nda Red Kit yaln�zl���nda / �o�ul bir Dalton�dum" derken, onun i�erdi�i parodiyi dramatize ederek kullanm��. �airler bahsi bu kadar, gelelim romanc�lara.

�hsan Oktay Anar��n ger�ekten e�lenceli kitab� Efrasiyab��n Hik�yeleri�nin son �yk�s� bir �izgi roman kahraman�na, Supermen�e ayr�lm��t�r. Daha do�rusu, kitab�n metinleraras� yap�s� gere�i, ironik bir s�permen �yk�s� anlat�lm��. Bir Anadolu kasabas�nda ilerleyen ya�lar�nda halen �ocuk sahibi olamam�� ve bunun �z�nt�s�n� �eken bir �iftin �ki sonradan hi� cinsel ili�kiye girmediklerini ��reniriz� bah�esine, ta��d��� y�k� a��r geldi�inden bir leylek d��er. Leylek�in ta��d��� be� ya�lar�nda, �i�man, g�rb�z o�lan �ocu�u ya�l� �ifte bir arma�and�r asl�nda. Ancak g�kten inmi� mucize, bir k�z �ocu�u olsun isteyen ve erkeklerden nefret eden Anne ile g��l� bir erkek �ocu�u olsun isteyen Baba aras�nda kalacakt�r. Daha ismi konulurken bir uyu�mazl�k ��kar. Anne �ocu�a "G�ler", Baba "Erk, Erke" gibi isimler koymak isterler. Sonunda, Muhasebeci Muhittin Kent�in o�lunun ad� G�lerk olur. Anne-babas�n�n beklentileri aras�nda kalan G�lerk, �ift ki�ilikli bir hayat s�rd�rmek zorunda kal�r. Babas�, onun yel gibi ko�an, haysiyetli ve kahraman bir �ocuk olmas�n� istedi�inden, kendi �ocuklu�unda kulland���, g��s�nde babas� Sabri�nin ba� harfini ta��yan, k�rm�z� pelerinli, mavi bir elbiseyi giymesini ister. Ya�l� kar�s� ise papyon, g�mlek ve tak�m elbise giyen uslu bir �ocuk olmas�n� isteyerek, e�er �zerinde kir olursa annesi olmayaca�� tehdidini de savurur. �stelik bir de g�zl�k alm��t�r ona. Etraf� bulan�k g�rece�inden b�t�n uslu �ocuklar gibi, her g�rd���n� isteyemeyecektir. G�lerk, kasaban�n Seyyare adl� yerel gazetesinde �al���p, bir de Yelda adl� bir k�za g�nl�n� kapt�rmaz m�? Anar, S�permen temas�n� masals� bir havada ironiyle anlatmay� ba�arm��. �ocuksulu�u aktarmakta g�sterdi�i maharet, b�y�klerin ac�mas�z beklentileriyle bir arada anlat�l�yor.

Ahmet Altan��n Tehlikeli Masallar roman�nda, Newton North adl� bir �izgi roman kahraman�n�n hayat�n� yazan 12 ya��nda bir �ocukla kar��la��r�z. Roman�n kahraman�, �ocukla sohbet ederken, en �ok hangi �izgi roman� sevdi�ini sorar. �ocuk, hi� d���nmeden cevaplar: "Mr. No�yu seviyorum, �st�n zekal� ��nk�" (S�rf huysuzlu�umdan kitab�n yay�n tarihinin 1996 oldu�unu hat�rlatay�m). Roman boyunca iki yazar aral�klarla konu�urlar, yazd�klar� hakk�nda felsefi yorumlar yaparlar. Haz�r cevaplar� olan bilmi� bir �ocu�un, iddial� ama naif g�r��leri, yazar�n sorunlar�yla �eli�erek anlat�l�r.

Sinema ele�tirmeni Mehmet A�ar, Hayalet Gemi dergisinde yay�mlanan �yk�lerinden derledi�i Anar�ik Rehavet kitab�nda, �izgi romana y�nelik epey bir g�nderme yapar. Asl�na bak�l�rsa Hayalet Gemi, metinleraras� g�ndermeleri feti�le�tiren, sinemaya ve edebiyata yo�un olarak at�fta bulunan anlat�lardan olu�uyordu. A�ar da Martin Mystere ve Red Kit gibi kahramanlara metin i�erisinde a��rl�kl� bir yeri olmasa da, g�ndermeler yapar. Benzer bir yorumu Hikmet Temel Akarsu romanlar� i�in de yapabiliriz. (L.C.)

Doksanlarda, "Bir kitap okudum, hayat�m de�i�ti!" slogan�yla lanse edilen Yeni Hayat, Orhan Pamuk�un �izgi roman tutkusunu ustal�kla �yk�s�ne katt��� bir roman ayn� zamanda. �ocuklukta, abisinin �izgi romanlar�na dadanarak kazand��� �izgi roman okuma zevkini, romanda, kahraman�n kom�usu R�fk� Amca�ya �izdirdi�i hayali karelerin, hayali tasvirini yaparak okura yans�t�r. Bu karelerde R�fk� Amca, �izgi roman arac�l���yla, T�rk �ocuklar�na Bat�l� de�erleri ve ahlak anlay���n� empoze eden yabanc� �izgi romanlara alternatif yaratmay� hedefler. Atat�rk��, laik ve ayd�nlanmac� T�rk �ocu�una d�nyada yer be�enirken, bir yandan da onun ahlaki de�erlerini "yozla�m��" Bat� kar��s�nda y�celtmeye giri�ir.

Yeni Hayat��n kahraman�, tutkuyla ba�l� oldu�u Canan��n pe�inden, Mehmet Nahit�in �ocukluk evine s�r�klenir. Onun odas�nda �izgi romanlar ve �ocuk dergileri ile kar��la��r: "...raflara d�zenle dizilmi� dergilerin s�rtlar�, solmu� olsalar da fazla fazla tan�d�k gelen renkleri ve bir i�g�d�yle kendili�inden uzan�veren elimin al�p ok�ad��� kapak resmi bendeki direni�i k�rd�." R�fk� Amca�n�n eserleri olan Nebi Nebraska�da, Mari ile Ali ve Demiryolu Kahramanlar�, Tom Miks ve Bill Kid gibi yabanc� kaynakl� �izgi romanlara m�ptela olan T�rk �ocuklar�na yerli bir alternatif sunar. En az Bat�l� �rnekleri kadar macera ve heyecan dolu bu eserler, ayn� zamanda ahlak dersi verirler ve T�rk��n g�c�n� d�nyaya g�sterirler. Bu naif �yk�ler kahraman�n �ocuklu�unun capcanl� resimleridirler: "B�y�k balonlar� dolduran iri harflerin ard�ndan gelen o kocaman �nlemleri ne kadar da severdim! �Dikkat!� diye ba��r�rd� Pertev Peter�e ve kalle�in tekinin arkadan att��� b��ak s�rt�na saplanmadan o kendini yere atard�. �Arkanda!� diye ba��r�rd� Peter Pertev�e ve Pertev hi� o y�ne bakmadan arkas�na do�ru bir yumruk savurur, demiryol d��man�n�n �enesini bulurdu. Bazen da R�fk� Amca araya girer, resimler aras�na att��� k���k kutucuklar i�erisine ANSIZIN diye yazard� kendi gibi ince bacakl� harfleriyle, FAKAT O DA NES� diye yazard�, AMA B�RDENB�RE diye yazard� ve kocaman bir �nlem koyar ve beni ve anl�yordum ki bir zamanlar ad� Nahit olan Mehmet�i hik�yenin i�ine �ekerdi".

Sevin Okyay, �ocuklu�unun h�nz�r ve ne�eli hik�yesini anlatt��� �lk Roman�m�da, �izgi roman kahramanlar�yla hemhal oldu�u d�nemlere s�k s�k g�nderme yapar. Pekos Bill, bu "erkek gibi", g�z� pek k�z�n rol modelidir mesela. Ama Tom Miks�i hi� sevmez. "T�f�l biri"dir o. Kad�nlardan Kalamiti Ceyn�e imrenir, tabiat� gere�i. Haliyle Suzi "aptal bir k�z"d�r (�lgin� not: Buket Uzuner de Suzi�yi "pasif ve sakar bir k�z" olarak g�r�rm��). Hayran� oldu�u �izgi roman kahramanlar� gibi davranmak, onlar�n jest ve mimiklerini taklit etmek, o ve mahalle arkada�lar�n�n en sevdikleri oyunlard�r: "Ben de Pekos Bill olmak isterdim. Arkada�lar�m bana k�saca Pekos desin. Bill �ok �ocuk ad� gibiydi. O zaman kim korkar senden? Bana Pekos desinler, �erif olmayay�m. ��nk� �erif, memur gibi bir �ey. Me�hul kahraman olay�m, kasaba kasaba dola�ay�m. B�t�n k�t�ler ad�m� duyunca titresin. At�m beni �ok sevsin. Ben de onu severim, yem verir, ka�a��lar, terini silerim. Kendi karn�mdan �nce onunkini doyururum."

�nl� yazarlar�n an�lar�nda pek �ok kez �izgi romanlarla ilgili ayr�nt�larla kar��la��yoruz. Tar�k Dursun K, Giovanni Scognamillo, Nedim G�rsel, Altan �ymen, Attil� �lhan, Selim �leri, Adalet A�ao�lu, Buket Uzuner, Enis Batur, Murat G�lsoy, Hasan Ali Topta� bunlardan baz�lar�. (F.�.)

(Kaynak: �smi ge�en yazar ve �airlerin kitaplar�, �d�n� ald���m�z �kayna��n� bilmedi�imiz- baz� �iirler i�in bkz. Sunay Ak�n��n Cumhuriyet Dergi, 11/7/1993�te yay�nlanan bir yaz�s�)



En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|