13.10.2004

 

Dijital Yeniden �retim �a��nda �izgi Roman Hakk�nda Bir Yorum

Anne Elizabeth Moore

�nternet �a��nda �izgi roman�n nas�l kullan�lmas� gerekti�i hakk�nda �e�itli yorumlar yap�l�yor. Anne Elizabeth Moore, �izgi roman yay�mlayan kimi web sitelerini temel alarak, ayn� konuyu tart��anlardan biri. Yaz�s�n� Amerika �l�e�inde, yerel �zellikler ve T�rk okuruna yabanc� say�lacak detaylar ta��mas� nedeniyle �zetlemeyi uygun bulduk.

Moore, yorumunu Walter Benjamin’in “Tekni�in Olanaklar�yla Yeniden �retilebildi�i �a�da Sanat Yap�t�” adl� makalesini temel alarak olu�turmu�. Bir sonuca ula�t���n� s�ylemek pek m�mk�n de�il. Yapt��� daha �ok yeni sorular sormak ve cOINTEL.de adl�, �izgi roman yay�nlayan bir web sitesini �rnek olarak g�stermek. �izgi roman internette yay�nlanmal� m�, yay�nlan�rsa nas�l yay�nlanmal� gibi sorulara do�rudan cevap vermiyor. Benjamin’e ba�vurmas�n�n nedeni de bu asl�nda. Ge�en y�zy�l�n ilk yar�s�nda Benjamin, foto�raf�n/tekni�in sanat� nas�l etkiledi�ini tart��m��t�. Moore, bir benzerlik kurarak, �izgi roman�n internet gibi yeni bir yay�n mecras�yla nas�l bir birliktelik olu�turabilece�i hakk�nda, neredeyse “y�ksek sesle” d���n�yor.
Bilindi�i gibi, Benjamin’in teorileri, hem sanatsal �retim s�re�lerini, hem de genel anlamda sanat�n tan�m�n� etkileyerek, teknolojinin sanatsal teknikleri �nemli �l��de de�i�tirdi�i anlay���yla ba�l�yor. Kapitalizmin etkisinde geli�en teknoloji sanat eserinin mekanik olarak yeniden �retilmesine olanak vermi�tir ki bu da sanat eserinin ula��l�rl���n� artt�rm�� ve dola��m�n� h�zland�rm��t�r. Sanat�n yere daha az ba��ml� ve ki�inin her nas�l isterse �yle sunmas�na daha uygun hale gelmesi, toplumun sanata bak���n� de�i�tirmi� ve sanat eserinin yeniden �retiminin bir sanat bi�imi haline gelmesine olanak vermi�tir.
Bir sanat eserindeki anlat�m, tarihsel olarak kimde ve nerede olu�uyla da birle�erek, o eseri �zg�n, orijinal ve tekrar �retilemez k�lar. �zg�nl���n ve orijinalli�in tekrar �retilemeyece�i ve r�prod�ksiyonlar�n as�llar�ndan daha de�ersiz ve d���k oldu�u kay�ts�z �arts�z kabul edile gelmi�tir. Ancak, mekanik (ve �imdi de dijital) yeniden �retim, sanat eserlerinin daha �nceden g�r�lmeyen baz� �zelliklerini ortaya koyabilir. R�prod�ksiyon devingendir ve t�keticinin i�ine gelir. R�prod�ksiyonlar orijinale ait bir �eyleri yitirmi�lerdir ki Benjamin buna “aura” der. �izgi romanlar ise sanat tarihinde s�k�nt� yaratm��t�rlard�r ��nk� hem edebiyat hem de �izgi sanat�ndan do�an bir sanat t�r� olarak, belli teknolojik geli�melerin sonucu olarak ortaya ��km��lard�r. Gazetelerdeki bant karikat�rler sanatsal bir ifade arac� olarak �izgi roman�n ba�lang�c�n� olu�turur. Tekrar �retimi varolu�unun bir �art� olarak ortaya koyan �izgi roman, Benjamin’in bahsetti�i “aura”dan ve orijinalli�e verilen de�erden yoksun olarak do�mu�tur (ger�i nostalji ve koleksiyonculuk ekonomisi ona bu de�eri hep bah�etmi�tir) .
Moore’a g�re, sanat t�rleri de�i�meli. Benjamin’in de k�saca de�indi�i gibi, sanat temelinde rit�ellerde kullan�lacak nesne ihtiyac�ndan do�mu�tur. Sanat ve rit�el ayr�ld���nda, sanat eserleri dinsel ama�larla bulunduklar� �zg�n yerlerinden oynat�labilir hale gelmi�tir. B�ylece, izlenilebilirlik veya izleyiciye sunma durumu sanat�n do�as�n� tamamen de�i�tirmi�tir.Tarih �ncesi insan�n sanat nesnesinin dinsel y�n�ne verdi�i �nemin e� de�erini bu g�n biz sanat eserinin sergile(n)me y�n�ne veriyoruz. B�yle yaparak bir sanat eserini belirleyen kurallar� �yle de�i�tiriyoruz ki, bug�n biz sanatsal de�eri el �st�nde tutarken, ilerde sanat tamamen bamba�ka bir i�leve sahip olabilecek. Benjamin, sinema ve foto�raf��l��� sanat�n ilerde sahip olabilece�i yeni i�levin habercileri olarak g�r�yor ��nk� her ikisi de mekanik �retime dayal�d�r ve sanat��n�n elinden ��kma tek bir orijinal fikirden uzakt�rlar.
Foto�raf ve sinema izleyicilerinde yaratt�klar� devrimci etki sebebiyle �ok �nemlidir. �rne�in, bir film g�sterimine kat�lan biri, ister temel film diliyle, ister filme al�nan do�al nesnelerle ilgili ya da filmin yaratt��� fantezi d�nyas�na kat�lmaya dair, filmin konusuyla ilgili belirli bir d�zeyde bilgiye sahip olmal�d�r. Bu sebeple, film izleyicilerinin, bu alanda resim ya da opera konusunda asla olamayacaklar� bir uzmanl��a sahip olduklar� s�ylenebilir.
Moore, Benjamin’in, kitlenin tecr�besi bireyin tecr�besini belirler, arg�man�n� hat�rlat�yor. Ona g�re, kitle t�ketimi i�in �retilen sinema, resimden farkl� alg�lanmak durumundad�r. Web sitesi bu iki sanat dal�n�n aras�nda huzursuzca dolan�r. Bir yandan bireyin t�ketimi i�in yarat�lm��t�r, bireyin pek �ok �ekilde tepki verebilece�i �ekilde tasarlanm��t�r. �te yandan weble ilgili kulaktan kula�a dola�an malumat� edinenler, Benjamin’in anlay���nda, bir kitle olu�turur. Kat�l�mda bulunan insanlar�n say�s�n�n artmas�yla, kat�l�m ara�lar�n�n do�as� da de�i�mi�tir. Moore, sanat ve e�lence aras�ndaki fark�n, sanat tart��malar�nda hep s�k�nt� yaratt���n� belirterek, e�lence �e�idi olarak Hollywood filmlerini, reality showlar� ve �nterneti ele al�yor: “Muhtemelen hala en eski sanat t�r� olan mimari bile, e�lenceyle i�i�e ge�mi� sanat anlay���n� temsil eder: Mimari her zaman gereksinim duyuldu�undan, hep varolmu�tur. Mimari yap�lar iki �ekilde, g�rme ve dokunma duyular�yla alg�lan�r. Benjamin bir turistin me�hur bir binay� ziyaret etmesini irdelerken, mimariyle kurulan b�ylesi bir ili�kinin i�in �z�n� �skalad���n� s�yler. Bir yap� d�zenli ve istikrarl� kullan�mla, yani al��kanl�kla anla��labilir. Ancak, pop�ler bir e�lence t�r� olan film, topluma kendini e�lenceli bir �ekilde irdeleme olana��n� verirken bu s�re�ten habersiz izleyiciyi de yans�t�r. Bu yap�n�n internet �izgi roman� i�in de ge�erli oldu�u a�ikard�r”.
Moore, Benjamin’in duru�unu politik bularak, bir tercihte bulunuyor: “web s�z konusu oldu�unda daha fazla teoriye girelim istemiyorum. Tek anla��lmas�n� istedi�im internetin sanat m� yoksa e�lence mi oldu�u sorusunun �nemi. �ng�r�lemeyen, akl�m�zdan bile ge�meyen e�itim olanaklar� sundu�u i�in internetin sanat olmayabilece�idir. Teorisyenler, internet �izgi roman�n�n gelece�ini ve potansiyelini tart���rlarken kendilerini ka��n�lmaz olarak �u sorular�n i�inde bulurlar: �izgi roman internette yer almal� m�? Sadece m�mk�n diye animasyon kullan�lmal� m�? Bas�l� �izgi roman�n internette yay�nlanmas� teknolojinin verimli bir kullan�m� m�d�r? Benjamin’in makalesini k�saca irdelememden anla��labilir: Bu sorular�n cevab� “belki, evet, kesinlikle veya kimin umurunda olabilir” zira �izgi romanlardaki orjinallik sorunu zaten tart��ma g�t�r�r. Bu durumda Benjamin’in kastetti�i anlamda internet �izgi roman�n�n potansiyeli a��kl�k kazan�r: Dijital teknoloji �zelde �izgi roman�n, genelde sanat�n do�as�n�n �z�n� nas�l de�i�tirecek? Olas� cevaplar geni� bir yelpaze olu�turuyor ve do�as� gere�i soruyu cevaplayanlar�n ki�isel zevk ve tercihlerini yans�t�yor. Bana gelince, a��k�as� �izgi roman�n daha da pop�ler olmas�n� ve i� imkanlar�n�n artmas�n� tercih ederim. �izgi roman�n, demokrasinin nimetlerinden daha fazla faydalanmas�n� ve bir okurun �ans eseri kar��la�abilece�i bir yap�t�n �retim a�amas�na do�rudan katk�da bulunmas�n� sa�layacak y�ntemlerle, yeni okurlar kazan�lmas�n� istiyorum. �izgi romanlar�n en basit �izgilerle �izilmesini ama �retim s�recinin tamam�nda �ok daha geli�mi� teknolojilerin kullan�lmas�n� istiyorum. Ve �izgi roman sanat��lar�n�n kendi bireysel ilgileri ve becerileri d�zeyinde bu teknolojiyle ha��r ne�ir olmalar�n� diliyorum. K�saca, internet �izgi roman�n�n cO�NTEL.de’deki gibi olmas�n� istiyorum. Yani �izgi romanlar�n d�nyan�n herhangi bir yerinden, herhangi birisi taraf�ndan �izilen, �yk�lerin temel izle�inin izleyicilerin oyuyla belirlendi�i, izleyiciye ba��ml�, izleyiciyi teknoloji kullan�m� konusunda y�nlendiren bir websitesi. Sitenin yarat�c�lar�, bahsetti�im i�lemi “Beyinlerinizi sa�mak, fikirlerinizi online yapmak istiyoruz” diye aktar�yorlar. Kar��l�kl� etkile�im, siteyi a�t���n�zda ekranda beliren, teknoloji kullan�m� konusundaki �ok yal�n a��klamalarla ve yenilik�i oy verme y�ntemiyle sa�lan�yor. Ba�lar�n milliyet�ilikten uzak duygularla kuruldu�u bu sistemde her biri ba�ka bir anlat�ma y�nelen �al��malar yan yana yer al�yor. Ayn� boy ve �ekildeki kareler siyah-beyaz �izimleri birle�tirirken, geni� bir �slup ve yetenek �e�itlili�i, izleyici cezbetmek i�in g�rsel �e�itlili�i fazlas�yla sa�l�yor ve onu siteye katk�da bulunmaya te�vik ediyor. Size internet denen garip sanal alemde oldu�unuzu hat�rlatan MIDI format�nda seslerle kapl�, renkleri ve tasar�m�yla, cO�NTEL.de umar�z dijital �izgi roman�n�n gelece�inin ba�lang�c�n� temsil ediyordur. E�er yeni teknolojiyle sanata yeni bir i�lev se�iyorsak, cO�NTEL.de’nin bu yeni tan�m� olu�turmam�zda bize yard�mc� olmas�n� isterim.”
Derleyen: �enol Bezci



En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|