01.08.2005

 

Kahramanl�k Hik�yelerindeki Kad�nlarla �lgili Bir Deneme

Orhan Berent

�izgi romanlardaki kad�n tiplemelerin konumunu, kahramanlarla ili�kilerini ve a�k� inceliyor Orhan Berent.

Giri� ve metot
�lk bak��ta kolay gibi g�r�nse de �izgi romanda a�k temas�n� incelemenin ya da bir �ok �izgi roman kahraman�n�n maceralar�n� g�zden ge�irip belli sonu�lara varman�n �e�itli zorluklar� vard�r. Her �eyden �nce konuya hakk�n� vermenin biricik yolunun �rnekleri s�ralay�p �zerinde yorum yapmak oldu�unu sanm�yorum. Dar bir alanda inceleme yapan ara�t�rmac�ya var olan �rnekleri irdelemek belli kolayl�klar sa�lasa da �rneklerin �o�almas� sonucunda analiz gittik�e daha �ok geni�ler ve yaz�n �r�n� uzad�k�a uzar. Hele kar��la�t�rmalar�n sonucunda ara�t�rmac� i�in sarpa sard���n� g�r�p bir an �nce sonuca gitmek isterse incelemenin bir anda b��ak gibi kesilmesi tehdidi belirir. �ncelemenin gereksiz yere �i�mesi tehlikesini �nlemek i�in daha az denenen bir metot tercih edece�im, a��klama yapmaktansa sorular soraca��m. Umar�m hem rahat okunan, hem de tart��maya yol a�acak nitelikte bir yaz� ortaya ��kar.

Yukarda ipu�lar�n� verdi�im metot �nce ana fikirleri belirleyip sonra �rnekleri incelemektir. Bu sayede b�t�nl�kl� bir yap� olu�turabilece�imi savunuyorum. �rnekleri se�erken bilindik olmalar�na gayret ettim.

Kahramanl�k hik�yelerinde kad�n�n rol�n� ara�t�ran ve bu konuda yaz� yazan bir �ok ki�i bu olguyu incelemi� ve ilgin� sonu�lara varm��t�r. Bu tip hik�yelerde kad�nlar�n ikinci planda olmas�, yeri geldi�inde a�k�ndan vazge�mek zorunda kalan kahramanlar�n varl���, kavga i�inde ya�amay� tercih etmi� kahraman i�in a�ka ayr�lacak vaktin olmamas� gibi sonu�lara var�lm�� ve ilgin� bir soru sorulmu�tur. Kahraman�n�n maceralar�nda kar��la�t��� kad�nlar (sevgili, anne, e�, d��man) giderek kartonla�an, ki�iliksiz karakterler haline gelir mi ?

Gereksinimler
Ebed� bek�r ve hi�bir kad�nla beraber olmayaca��na nerdeyse yemin etmi� Teks i�in her �ey kolayd�r. Ancak bir macera s�ren evlili�inde bizlere Lilith�in varl���n� m�mk�n oldu�unca az hissettirse de sonraki y�llarda onu s�rekli anm�� ve biz okuyucular�n akl�na h�nz�rca sorular sokmu�tur. Acaba h�l� gizliden gizliye d�n���n� bekleyen bir kad�n�n �zlemini �ekiyor mu? Maceralarda b�yle bir �zleme ait zerre kadar i�aret yok. San�yorum hik�ye yazarlar� da giderek sadece bir siluetten ibaret kalacak bir e�i tercih etmemi� ve Teks�i ebed� yaln�zl���na mahkum etmi�tir.

Peki �u kartonla�ma tehlikesi sadece bir siluet ya da g�lgeden ibaret kalmak m� oluyor? Kahraman�n mek�n�n� payla�an, yemek yapmasa bile, Mandrake �rne�inde oldu�u gibi, yap�lan yemeklere nezaret eden bir ki�inin olmas�, eve d�nen kahraman� rahatlat�p ona s�cak bir ortam sunmaz m�yd�? San�yorum burada gereksinimler devreye giriyor. Cinselli�i hi� katmasak bile kahraman�n d�n�p dola��p geldi�i yer olan evinde bir kad�n�n varl��� onun ya�am�n� konforlu bir hale getirmez mi? Getirir elbet. �stelik soyunu s�rd�r�p bilmem ka��nc� Fantom�u bir an �nce d�nyaya getirmek i�in K�z�lmaske�nin de acilen bir e�e ihtiyac� vard�r. S�lale boyu kahramanl�k yetileri olan bu se�ilmi� insanlar�n ya�ant�s�nda bir kad�n�n olmamas� d���n�lemez. �stelik son derece g�venli ve d��manlar taraf�ndan ula��lmaz olan Kafatas� Ma�aras�nda onu bekleyecek, etraftaki tehlikelerden de uzak olacakt�r. Birle�mi� Milletler�de aktif bir diplomatik g�revi de olan Diana Parker bu tan�ma pek uygun olmasa da sonu�ta Kafatas� Ma�aras� gibi bir yerde ya�amay� kabul etmi�tir. Peki kainat g�zelli�inden emekli Narda ve beyaz bikinisi ile havuz ba�� sahnelerinin olmazsa olmaz ��esi siyahi Karma siluet olmay� hak edenlerin en ba��nda m� geliyor. S�z buraya geldi�inde �bir siluetten ibaret olmay�� ya da �karton bir tip haline gelmeyi� kesinlikle yap�sal anlamda ele�tirmiyorum. Narda ve Diana Parker kimi zaman maceralar�n i�inde aktif rollerde de bulunmu�tur. Siluetlik/kartonla�ma asla bir mek�n sorunu de�ildir. �ster evinde yemek pi�irip erke�inin d�nmesini beklesin, isterse kimi zaman sevgili e�iyle birlikte k�zg�n ��llerde su diye inlesin. Siluet/karton olmama ayn� yap� ta��ndan meydana gelmekle e� anlaml�d�r belki de.

Ortak ��z�mlere katk�
�izgi romanda kad�n olma olgusunu erke�in ihtiya�lar�n� kar��lamak olarak alg�lad���m�zda ona e� vasf�n� y�kleriz. E� olma vasf� kahraman�n yapt��� i�ten t�m�yle ba��ms�zd�r ve bir niteli�i yoktur. E�, kimi zaman kahraman�n kotard��� i�lerde yard�mc� olsa bile bu ona macera arkada�� olma kimli�ini vermez. Diana Parker ve Narda �rneklerinin kar��s�na bence mutlaka Dale konulmal�. Zarkof ve Gordon ile birlikte sac aya��n� olu�turan Dale maceralar�n temel ta��d�r ��nk�. Hem mesleki bilgi ve becerileriyle, hem de e� vasf�n�n olma �tesinde maceralara kat�l�m�yla Narda ve Karma�dan farkl�la��r. Teknik becerisi ve mesleki bilgisi onu zaten ekibin vazge�ilmez eleman� yapar. Ba�lang��ta Flash Gordon�un tasar�m�nda Dale�nin de aktif bir bi�imde mutlaka d���n�l�p ona g�re davran�ld���n� iddia etmiyorum. Zaten b�yle bir iddiaya da gerek yok. �nce gelen, sonra gelen diye mekanik bir ay�r�m da yapm�yorum. Sadece ortak ��z�mlerde maceraya olan katk�n�n �nemini anlat�yorum. Ki bu ortak ��z�mlere katk�, Suzi�nin ka��r�l�p Tommiks�in onu haydutlar�n elinden kurtarmas� ya da Betty�nin onu ka��ran �ngilizleri atlat�p Swing ile birlikte onlara kar�� tabanca kullanmas�ndan daha �nemlidir ve elbette bu t�rden bildik arg�manlardan farkl�d�r. �Mary Jane ve Peter Parker�� nas�l yorumlars�n peki?� diye sorabileceklere, ayn� �ekilde Gambit-Rogue ili�kisini �ekipte do�an a�k� kategorisinde mi inceleyecek acaba diye d���nenlere de rahat olmalar�n� sal�k veriyor, yaz�n�n bir t�r antoloji olmad���n� hat�rlat�yorum.

Yukar�daki Gordon �rne�ine yakla�an kahramanlardan biri de Karao�lan�d�r. Bay�rg�l� her macerada yer almasa bile ekipten biridir. Yankesicilik ve h�rs�zl�k marifetiyle hayat�n� kazanan Bay�rg�l� i�in Karao�lan maceralar� korkulacak bir �ey de�ildir. Bizzat Dale gibi maceran�n tam merkezinde yer al�r. Karao�lan�la aralar�nda resmi bir evlilik and� olmamas�na ra�men birinci kad�n O�dur. Di�er kad�nlar ise Bay�rg�l� y�z�nden ge�icidir belki. Ayn� �rne�in daha da a��r�s� Nathan Never maceralar�nda g�r�l�r. Aralar�nda duygusal bir ilgi oldu�unu s�ylemek zor elbet ama Legs Weaver g�sterdi�i a��r� beceri nedeniyle kendisinin ba� kahraman oldu�u bir seriye neden olur. Ayr�ks� bir �rnektir, bir t�r ba� kahramanl��a terfi s�z konusudur.

Korunma ve kollanma i� g�d�s�
Kolayc� bir bak�� a��s�, baz� �izgi romanlarda kad�nlar�n ikinci planda kalmas�n� koru(n)ma i�g�d�s� olarak alg�lar. �tiraf ediyorum, ben de �imdiye kadar kahraman� kad�n olan birka� �izgi roman okumama ra�men, erkeklerin durumunu akl�ma getiremiyorum. Acaba Kedi Kad�n erkek arkada�lar� i�in bu t�r bir duygu hissetmi� midir, bilemiyorum. Ancak ileri ya�� nedeniyle Kinowa�n�n yol arkada�� Annie D�rt Tabanca gibileri san�r�m korunma ve kollanma i� g�d�s�n� biraz hafifletiyor. Hi� olmazsa cinsel bir sald�r�ya kar�� cayd�r�c� bir etkisi var. Rahatl�kla esas o�lan�n yan�nda at s�rebilir, tehlikelere at�labilir.

�Ben i�imi rahatl�kla g�reyim de ayak ba�� olan bir kad�n yan�mda bulunmas�n� diyen bir kahraman (ya da �yle d���nen bir senarist) bu koruma ve kollama �abas�ndan kendisini kurtarm�� say�labilir mi? Kaprisleri ve her zaman korunmaya muhta� yap�s� nedeniyle �iko�yu bir kad�ndan ay�ran fark nedir ki? Acaba bunun i�in midir ki ba��na ba�ka bir bela almak istemez Zagor? Benzer bir olay ��phesiz �elik Blek�te g�r�l�r. Bir kad�n�n varl���n� ayak ba�� olarak g�r�r Blek ve ona hayranl�k duyan kad�nlar� �evresinden uzakla�t�r�r. Ancak ayn� maceralarda on ya��ndan biraz b�y�k bir �ocu�un ne arad��� da sorulabilir. En tehlikeli maceralarda bile Rodi yer al�r. Nerede kald� koruma ve kollama duygusu? Rodi�nin yeri avc�lar�n karargah� de�il mi? Yoksa Rodi�yi kurtaran cinsiyetinin erkek olmas� m�? Ba�ka bir kahramanla kar��la�t�ral�m hemen, Teks�in en az kendisi kadar becerikli dostlar� Carson ve Tiger ile maceradan maceraya ko�arken son derece rahat olmas� ve kimi zaman da hepimizi yad�rgat�c� bir cesaretle olaylar�n �zerine gitmesi bu sebepten midir? Ya da Kit Willer, �bak�n bu �ocuk da babas� gibi korkusuz� denerek, ayn� endi�eyle mi �harika �ocuk� kimli�iyle �ne s�r�l�r. Kollanmaya ve korunmaya ihtiyac� olmak s�rf kad�nlar i�in mi ge�erlidir.

Koruma endi�esinden dolay� kad�nlardan uzak duran bir kahraman da Zembla�d�r. Ancak onun kaderi biraz gariptir. Benzeri olan Tarzan ve Akim neredeyse ormanda a�iret kurma yoluna giderken Zembla�n�n kad�nlardan uzak duru�u ilgin�tir. Her f�rsatta kendisine kur yapan Gombarlar krali�esi Takuba�dan fellik fellik ka�mas� belki Takuba�n�n kaprisleriyle a��klanabilir. Ya da �zg�rl���ne d��k�n Zembla�n�n Gombarlar��n ba��na ge�mesi kendisi i�in baz� sorunlar yaratabilir. Velakin bir maceras�nda ormanda kendisi gibi ilkel ko�ullarda ya�ayan gen� bir k�za neden ilgi duydu�unu ise anlamak g��t�r. Bu macerada Zembla kendisinden umulmayacak bir ba�l�l�kla �Orman�n K�z��na a��k olur. Zaten ne bir eksik ne bir fazla. �elik Blek�in Rodi�si gibi �iddet dolu maceralarda boy g�steren Yeye�nin (8-9 ya�lar�nda bir �ocuktur) varl���n� d���n�rsek Zembla�n�n da benzerleri gibi bir aile kurmas�n�n kime ne zarar� vard�r o da ayr� bir konu. Beceriksiz Rasmus ile beraber korunacak ki�i say�s� ��e y�kselir o kadar.

Ortak An�lara Sayg� Sendromu
Bir zamanlar �izgi romanlar yaz�l�rken �nce �ocuklar�n d���n�ld���n� s�yleyenler, kad�n ve a�k gibi temalar�n bu y�zden g�z ard� edildi�ini savunur. Onlara g�re en b�y�k etken budur. Ben buna tercih sorununu da eklemek istiyorum. Sonu�ta cinsellikten uzak durmak erdem olarak tan�mlanm��sa da zaman i�inde bu d���nce de a��lm��t�r.

Ge� bulup �abuk kaybettim �ark�s�n� hat�rlat�rcas�na sevgili e�i Lilith�le ancak bir macera beraber olan Teks�in kar��s�na belli bir d�nemde hep kad�nlar ��kar. Evlenmeden �nce de, evlendikten sonra da b�y�k �o�unlu�u k�t� olan kad�nlarla didi�ir Teks. �lk d�nem maceralar�nda bu bir Teks klasi�idir. �stelik k�t� kad�nlar�n yan� s�ra iyilerin taraf�nda olanlar da �oktur. Matbaac��n�n k�z�, �iftlik sahibinin dul e�i, b�y�c�lerin elinden kurtard��� di�ili�i �n planda K�z�lderili kad�nlar hep Teks�in kar��s�na ��kar. Onlardan faydalanmay� akl�ndan bile ge�irmeyen Teks�in �n�ne her f�rsatta bir kad�n atmak ise senaristlerin ince bir alay� olsa gerek. Uzun zaman kad�nlara kar�� kay�ts�z kalan bir ba�ka kahraman Zagor�un ise bekarl���ndan dolay� aral�klarla yelkenleri suya indirmesi ho� g�r�l�r. Teks�in eski e�ine olan sayg�s� y�z�nden sonsuza kadar cinsellikten habersiz davranmas� ba���lan�r ve Zagor�un ufak tefek ka�amaklar� okuyucuyu �enlendirir, i�in i�in Zagor ad�na sevinilir.

Fakat eski hat�ralara olan sayg� her zaman cinsel perhizi gerektirmeyebilir. Judas da Teks gibi vaktiyle sevdi�i kad�n� kaybetmi�tir. Ancak gitti�i salon-genelev k�rmas� olan yerlerde hayat�n zevklerinden bolca yararlan�r. Fahi�eler yerine stat�s� daha y�ksek kad�nlarla ili�ki kurunca da bir zamanlar kaybetti�i kad�n�n� hat�rlar. Hatta �z�nt�s� o kadar derindedir ki, ili�kisi olmasa bile macera i�inde yer alan herhangi bir kad�n�n ki�ili�inde onu canland�r�r. U�ursuzlu�u senarist Missaglia taraf�ndan tasdik edilmi�tir ki macera i�inde yer alan kad�nlardan bir �o�u �l�r.
Ge�mi�le her zaman bir ba�� olan Dylan Dog�un maceralar�nda ise i�ler iyice ����r�ndan ��kar. Ken Parker�in kimi zaman kar��s�na ��kan kad�nlara dayanamad��� g�z �n�ne al�n�rsa Dylan Dog cinsel �ekicili�ini astral g��ler sayesinde doru�a ula�t�rm��t�r. �ster iyiler, ister k�t�ler taraf�nda olsun, her maceras�nda bir kad�nla ili�kisi vard�r. Judas�� misliyle a�t���n� s�ylemeye gerek var m�? Kar�s�yla ilgili ba�ka t�r an�lar�n her zaman rahats�z etti�i Nathan Never ise b�yle zorlama ili�kilere gerek duymaz. �Bir Ba�kas�n�n G�zleri� adl� macerada bir an i�in kad�n m��terisine kendini olduk�a yak�n hisseder. Kendisini onun evine davet ettirmeye �al���p red cevab� al�r, ancak fazla umursamaz. Anl�k iste�in reddedili�i de anl�kt�r. Ne Dylan Dog gibi �srarc� olur, ne de Martin gibi hayalini kurar.

Kartonla�ma tehlikesi
Kulver Kalesindeki Suzi�ye hi�bir zaman alerji duymad�m. Vah�i bat�da g�rev yapan bir Albay�n k�z� olmas� ve ya�lar� birbirine yak�n Tommiks ile beraber duygusal bir yak�nla�ma ya�amalar� bana hi�bir zaman garip gelmedi. Ancak Betty�nin neden Swing ile beraber ad� konulmam�� bir birliktelik ya�ad��� her zaman soru i�areti olmu�tur benim i�in. Betty�yi Ontario kalesine Swing�e olan a�k� d���nda ba�layan bir �ey yoktur. Ya da vard�r da biz okuyucu olarak fark�na varmay�z. Nedense hep es ge�ilen Betty�nin milliyet�i duygular� da bir netlik kazand�rmaz olaya. S�rf milliyet�ilik y�z�nden erkeklerle dolu olan kalede ya�amay� kabul etmesi de pek akla yatk�n gelmiyor. ��phesiz ba�rolde Swing�e duydu�u sevgi var ama resmi bir nitelik ta��mayan sevgililik-fl�rt kar���m� bu durum Betty�yi hi�bir zaman rahats�z etmez. Turta pi�irmekten ve kaleye gelen yabanc� kad�nlar� Swing�ten k�skanmaktan ba�ka bir etkinli�i/rol� yoktur.

Ayn� olay�n bir ad�m �tesi Martin Mystere�in uzatmal� ni�anl�s� Diana�da g�r�l�r. Maceralarda Diana�n�n bir zamanlar onun asistan� ve sekreteri oldu�undan s�z edilir. �stelik evleri de ayr�d�r. Diana bizdeki Sosyal Hizmetler kurumuna benzer bir ofis i�in �al���r. Sokak �ocuklar�yla, sorunlu gen�lerle ilgilenir. Art�k Martin�in asistan� de�ildir onun ni�anl�s�d�r. Ancak akla hemen iki soru gelir. Birincisi i�leri g�rece �ok artan Martin�in neden sekreteri yoktur art�k. �kinci soru Martin�le evlenmeyecek kadar onun ya�ant�s�na alerji duyan Diana neden baz� maceralara kar��acak kadar onun pe�ini b�rakmaz. �stelik ortada garip bir de durum vard�r. �lk maceralarda Diana karakteri sadece k�skan�l�k g�sterileri i�in var g�r�n�r. Ayn� evi payla�mad�klar� halde Martin�in ya�ant�s�na kar���r, onu kendi istekleri do�rultusunda ya�amaya zorlar. �evresindeki kad�nlara i�tahl� g�zlerle bakan Martin�i s�rekli k�skan�r ve macera arkada�� e�er bayansa Martin�i takip edecek kadar i�i ileri g�t�r�r. Diana�n�n bu silikli�i Martin�in d��manlar�n�n da ilgisini �ekmez. Martin�e zarar vermek ya da Martin�i bir �eylere zorlamak i�in Diana�y� ka��rmak pek ak�llar�na gelmez. Sonraki d�nemlerde ise Diana karakteri biraz daha olgunla��r. Kat�ld��� maceralar�n say�s� artar, Martin�in davran��lar�na ve ev ya�ant�s�na daha az sinirlenir. Betty ve Kaptan Swing �rne�inde oldu�u gibi garip bir ili�ki vard�r aralar�nda. Modernle�en zamanlar�n etkisiyle Martin�le aralar�nda cinsel bir ili�ki oldu�u okura hissettirilse de sonu�ta Diana�n�n t�pk� Betty gibi karizma bir kahraman� elinden ka��rmak istemeyen bir kad�n durumuna d��mesini engelleyemez hik�ye yazarlar�.

Yaz�n�n tamam� Ser�ven 4'te...


En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|