19.10.2004

 

�izgi Roman�n �yk�s� 1

Maurice Horn

�izgi roman nedir? Bu soruya bir�ok bi�imde yan�t verilebilir. �izgi roman i�in k�saca, �a�da� k�lt�r� olu�turan unsurlardan biridir diyebiliriz. Yepyeni bir sanat t�r�d�r, bir�ok �lkede �nemli bir sanat koludur. Sinema ve televizyon gibi bir kitle ileti�im arac�d�r da denilebilir. Ancak, daha a��k ve yeterli bir tan�mlama yapmak i�in �unu s�ylemek gerekir: �izgi roman birbirinden t�m�yle farkl� iki unsurun, yaz� ve �izginin birlikteli�iyle ger�ekle�tirilen bir anlat�m sanat�d�r (narrative art).

BA�LAMA NOKTASI
1734'de �ngiliz ressam William Hogarth, A Harlot's Progress (Fahi�enin Y�kseli�i) adl� resim dizisini yay�nlad���nda bildi�imiz �izgi roman�n temelini att���n�n fark�nda de�ildi. Hogarth'�n yaz� e�li�indeki resimleri �a��n�n resimleme (illustration) anlay���ndan o kadar farkl�yd� ki, bunlara karikat�r (cartoon) denildi.

19. y�zy�l, bu yeni anlat�m tarz�n�n bir�ok yeni teknik geli�tirerek ilerleyi�ine tan�k oldu. Ancak yeni t�r�n, yap�s�ndan gelen bir zorunluluk olan sistemli bi�imde konu�ma balonu kullan�m� hen�z ger�ekle�memi�ti. Bu d�nemin en �nemli sanat��s� Alman ressam Wilhelm Busch'tur denilebilir. Max und Moritz�in yarat�c�s�, fark�nda olmadan b�y�k bir sanayinin, bug�nk� Amerikan �izgi roman�n�n temeline ilk harc� atan ki�i oldu. Bir ba�ka �nc� olan Frans�z George Colomb da de�i�ik a��lardan bakarak resimlenmi� hareketler, h�zland�r�lm�� anlat�m gibi stilistik yenilikleri geli�tirip tan�tt�. B�ylece y�zy�l�n sonuna gelindi�inde, t�m Avrupa k�tas� yeni bir bi�imin ��k�s� i�in haz�rd�. Ama o, t�m�yle beklenmedik bir y�nden ��k�p gelecekti.

B���M�N DO�U�U
Asl�nda Amerikal� sanat��lar resimle �yk� anlatma sanat�nda, bu yeni bi�imi yarat�p geli�tiren Avrupal� meslekta�lar�ndan olduk�a gerideydiler. Zaten ilk giri�im de onlardan de�il, yay�nc�lardan geldi. Her �ey, Joseph Pulitzer'in World adl� g�nl�k gazetesinin tiraj�n� art�rmak amac�yla yay�nlad��� karikat�rlerle bezenmi� renkli pazar ekleriyle ba�lad�. Bu eklerde, yeni bi�imin olu�umu i�in gerekli t�m unsurlar (zincirleme anlat�m, s�rekli karakterler, resimle ba�lant�l� diyaloglar) haz�r bulunuyordu. Ancak, sentezi yapan Pulitzer'in gen� rakibi William Randolph Hearst oldu. Hearst, pazar ekinin parlak gelece�i hakk�nda Pulitzer ile ayn� d���nceleri payla�man�n yan� s�ra, bu eklerin temel dire�ini olu�turan unsurun, i�indeki karikat�rler oldu�unun da fark�ndayd�. Gelecek karikat�r�nd�...

Hearst'�n 1897 y�l�nda yay�nlamaya ba�lad��� The American Humorist�in sanat�� kadrosunda �� ana dayanak vard�: The Yellow Kid�in (yeni t�r�n do�u�una a��k�a i�aret eden ilk �rnek) �izeri R.F. Outcault, The Journal Figers�in �izeri J. Swinnerton ve Katzenjammer Kids�in �izeri Rudolph Dirks. Hearst'�n soluk ald�rmaz g�zetimi alt�nda bu sanat��lar fark�nda olmadan, d�� ger�e�e yeni bir bak�� a��s� getiren yepyeni bir dil yaratt�lar. Bu dil sinemada da ayn� d�nemde kendisini kabul ettirdi.

Bu �nc�ler, delice bir h�zla yeni temalar, yeni g�renekler yarat�yorlard�. �yle ki, g�n geldi kendilerini t�ketme tehlikesiyle y�z y�ze geldiler. �imdi, bu kaotik �izgi d�nyas�na �ekid�zen verecek, b�t�n bu ba��na buyruk denemeleri belirli ve a��k bir modele, birlikte izlenecek merkez� bir �izgiye y�nlendirecek birine gerek vard�. Bu ki�i Frederick Burr Opper'di. Yaratt��� Happy Hooligan, Charlie Chaplin'den �nce �izilmi� bir �arlo'ydu. Bir di�er tipi olan Glommy Gus ise Buster Keaton'�n y�z anlat�m�n� ta��maktayd�. Opper ayr�ca kendine has kara mizah anlay���yla Mac Sennet komedilerini etkilemi�, kulland��� anlat�m teknikleriyle sonradan sineman�n da izleyece�i yollardan baz�lar�n� i�aretlemi�ti.

Bu d�rt sanat�� (Outcault, Swinnerton, Dirks ve Opper), bug�n �izgi roman dedi�imiz yap�n�n en �nemli mimarlar�ndand�r. Onlar�n i�leri bug�n bize kaba g�r�nmektedir. Ama onlar �nc�yd�ler. Yeni bir oyuncak bulmu� �ocuklar�n co�kusu i�inde; kendilerini anlatacak yeni bir dil ke�fetmi� olman�n kat�ks�z mutlulu�uyla estetik, bi�im, ustal�k gibi endi�eleri kafalar�na takmaks�z�n, anl�k ve i�lerinden geldi�i gibi �al��t�lar, yaratt�lar. Kendilerinden sonraki ku�a�a da i�ten gelen, o sanat��lara �zg� etkiyi frenleme ve disiplin alt�na alma g�revini b�rakt�lar.

�EK�-D�ZEN VERME D�NEM�
Yeni bi�imin ilk sanat��lar�, i�e ba�larken daha eski bir bi�im olan mizah karikat�r�n� kullanm��lar ve onun �izgiselli�iyle sadeli�inden uzakla�mam��lard�r. Sonraki d�nem (1905) �izgi romanla karikat�r aras�ndaki ilk kopmayla kendi i�inde yetkin ve t�m�yle �zg�n yeni bir sanat bi�iminin yarat�l���na tan�k oldu. Winsor McCay, bu d�nemde ba�layan estetik devrimin �nc�s�yd�. Little Nemo in Slumberland adl� yap�t�nda sanat��, yeni yap�lar ve tema �e�itlemeleriyle doru�a ula�t�. Bu arada, o zamana kadar g�r�lmemi� bir �eyi, tema ile mek�n aras�ndaki birli�i ger�ekle�tirdi.

Art�k yeni anlat�m arac� kaba �izgileriyle belli olmu�tu. �izgi roman�n zorunlu kal�plar� ve s�zl��� (konu�ma balonlar�, hareket �izgileri, �er�eve i�ine al�nm�� resimler) d�zenli kullan�lmakta ve kamu bilincinde yerle�mekteydi. Bu d�nemin �nemli sanat��lar�ndan biri olan Alman as�ll� Amerikal� ressam Lyonel Feininger bir ucu karikat�re, �teki ucu da resme kadar uzanan �izginin orta noktas�n� yakalad�. Ancak bu d�nemin hi�bir sanat��s�, George Mc Manus kadar �izgi roman�n temel bak���na bir �eyler katmad�. Mc Manus, bir �izgi ve diyalog ustas�yd�. Yaratt��� Bringing Up Father (G�ng�rm��ler) g�n�m�ze kadar ya�amay� ba�arm��t�r. Charles William Kahles ise, b�t�n �izerlerin kendi kendilerini a�ma �abas� i�inde olduklar� bir d�nemde, �al��mas�n� kendi ho�g�r�s� i�inde s�rd�rmesi bak�m�ndan �nemlidir. O, �izgi roman�n kendisine tutkundu ve bu arac�n getirdi�i sonsuz �e�itlemelerle b�y�lenmi�ti. Bu y�zden �n�ne ��kan yollardan herhangi birine �zellikle ba�lanmad�, her olas�l��� denedi.

Amerika'da b�t�n bunlar olup biterken, Avrupa bu alanda �ok geri kalm��t�. �ngiltere'de Weary Willie ve Tired Tim, Fransa'da Les PiedsNickeles ve Becassine, �talya'da Bilbolbul konu�ma balonu kullan�lmaks�z�n yay�nlanmaktayd�. T�m d�nyan�n bu alanda Amerika�y� yakalamas� i�in bir s�re daha ge�mesi gerekti.

G�NL�K BANTLARIN SER�VEN�
McCay ve Feininger �izgi romana bi�imsel m�kemmelli�i getirirken Bud Fisher da ilk g�nl�k gazete strip�ini (sonralar� gazetelerdeki en �nemli unsurlardan biri oldu) yaratmaktayd�. Mutt and Jeff (1907) isimli bu strip ger�ekte, gazete sayfalar�nda yer alm�� ilk strip de�ildi; ama ilk ba�ar�l� olan�, bu gelene�i ilk ba�latan�yd�.

Fisher'in Opper etkisinde yaratt��� bu ikili k�sa zamanda geni� okuyucu kitlesine sahip olunca, b�t�n gazeteler bir �zellik olarak sayfalar�nda �izgi romana yer verir oldular. Bu konuda da �nc�l��� William R. Hearst yapt�. Ticar� olarak da d���nm��, g�nl�k siyah-beyaz strip�in haftal�k renkli pazar ekinden daha ucuz oldu�una karar vermi�ti. B�ylece, Mutt and Jeff�i Krazy Kat ve Bringing Up Father�in g�nl�kleri izledi. Hearst, Fisher'�n tiplerini de sat�n almay� unutmam��t�, tabii. Bir ba�ka �nc� de New York Daily News edit�r� Joseph Patterson oldu. The Gumps ve Little Orphan Annie�yi g�nl�k olarak sayfalar�na alan Patterson, bu striplere paralel olarak bir pazar eki de yay�nlad�. Art�k g�nl�k strip, Amerikan gazetelerinin bir par�as� olup ��km��t�.

D�nyan�n �teki �lkelerinde, g�nl�k gazete strip�inin yerle�mesi uzun zaman ald�. Baz� Arjantin ve Japon gazeteleri ba�ar�l� Amerikan striplerini ithal ettiler. Ama zamanla her �lkenin kendi ulusal �r�nleri d�nya gazetelerinde yer almaya ba�lad�. 1915'de �ngiltere'de, 1916'da Arjantin'de, 1919'da Avustralya'da, 1920'de �svi�re'de, 1921'de Meksika'da, 1924'de Japonya'da �zg�n, g�nl�k �izgi romanlar gazete sayfalar�nda bir tiraj unsuru olarak boy g�sterdiler. Bunlar� Kanada, Danimarka ve Finlandiya izledi. Gariptir, bug�n �izgi roman �retiminde �nemli yer tutan Fransa'n�n ilk g�nl�k strip�i olan Profes�r Nimb�s ancak 1934'te yay�nlanmaya ba�lad�. �talya ise ilk g�nl��� Sturmtruppen i�in 1968'e kadar bekledi.

SA�LAMLA�TIRMA D�NEM�
Her �iddetli yaratma ve cesur yenilikler d�nemini bir sa�lamla�t�rma d�nemi izler. �izgi roman sanat��lar� 1910 y�l�n� geride b�rakt�klar�nda d�n�p ge�irdikleri on y�la bir bakt�lar ve de�erlendirmesini yapt�lar. Bu d�nemin ortam�n� olu�turan iki �nemli sanat��, �izgiyle anlatma sanat�n� iki ayr� bi�imde kullanm��lard�. Krazy Kat�in yarat�c�s� olan George Herriman, Opper'dan yola �ikmisti. Bringing Up Father�in yarat�c�s� Mc Manus ise Swinnerton'dan. �izgi tekni�indeki bu kaynak ayr�l�klar�na kar�in, ikisi de komik ��esini Dirks'�n Katzenjammer Kids�inden alm��lard�. Krazy Kat�te fare kedinin kafas�na tu�la, G�ng�rm��ler�de ise Tonton kocas�n�n kafas�na merdane f�rlat�yordu ya, s�z konusu f�rlatma eylemi Dirks'�n �al��malar�nda s�k rastlanan bir �eydi.
Herriman ile Mc Manus aras�ndaki farklar �unlard� : Herriman lirikti, Mc Manus ise d�nyev�; Herriman karma��kt�, Mc Manus ise s�yleyece�ini do�rudan ve a��k s�yl�yordu; Herriman hayalciydi, Mc Manus ise pragmatist. B�ylece iki sanat�� sonraki �izgi romanc�lar�n izleyece�i ikili yolu ortaya ��karm�� oldular. Ancak, Herriman'�n Krazy Kat�i entelekt�el oldu�u kadar e�lendirici, Mc Manus'un G�ng�rm��ler�i ise g�z ok�ay�c� �l��de d���nd�r�c�yd�. Demek ki ger�ek, ikisi aras�nda bir yerde yat�yordu.

A�LE ��ZGI ROMANI
1920-1925 y�llar� aras�nda �izgi roman iyice geli�mi�; kendi anlat�m�n�, belirli temalar�n�, dilini, s�z dizimini olu�turmu� ve yeni bir sanat bi�imi olarak kendini kabul ettirmi�ti. Ancak b�t�n bunlarla ayn� zamanda, �izgi roman iyi satan bir ticar� meta da olmu�tu.

Yay�nc�lar, ticareti yap�lan ve �zerinden k�r sa�lanan bir �r�n�n sorumlulu�unun art�k sanat��ya b�rak�lamayaca��na karar verdiler. �izgi romanc�lar i�in �zg�r yaratma d�nemi sona ermi�ti. Amerikan gazeteleri �izgi roman�, Amerikan orta tabaka ailesine bir t�r pembe caml� g�zl�k olarak sunmak amac�ndayd�. Yorucu bir �al��ma g�n�nden sonra eve d�nen baba, gazetesini eline ald���nda okudu�u �izgili �yk�lere g�lerek rahatlamal�yd�; �izgi karakterleri kendisine yak�n bulmal� ama, onlara g�lerken asla kendine g�lmemeliydi.

Ayr�ca evin han�m� da hi�bir kabal�k ya da densizlikle kar�� kar��ya kalmadan bunlar� okuyabilmeliydi. Hatta, bunlar� okumak �ocu�a da zarar vermemeliydi. B�ylece �izgi roman�n kara mizah, ��lg�nca fikirler gibi unsurlar� ortadan kald�r�l�yor; sevimli, zarars�z aile �izgi romanlar� ak�m� ba�l�yordu. Bu ak�m�, New York Daily News�un yay�nc�s� Joseph Medill Patterson ba�latt�. Bu d�nemde, �izgi roman�n genel geli�imi i�inde �nemli ve ger�ekten ba�ar�l� bir ka� yap�t ortaya ��kt�. Blondie (Fato�), Gasoline Alley, Moon Mullins ve Little Orphan Annie g�n�m�ze kadar ya�ayan �izgiler oldular.

D�nemin bir ba�ka �zelligi de gen� k�z �izgi romanlar�n�n ortaya ��k���d�r. Bir kad�n okuyucu kitlesi yaratmak amac�yla ba�lat�lan bu t�r, �al��an k�zlar� konu almaktayd�. Ancak, bu striplerde ger�ek �alisma hayat�n� bulmak olanaks�zd�. Temalar daha �ok a�k ve romantizm �zerineydi. A��k s�ylemek gerekirse, aile �izgi roman� Amerika d���ndaki �lkelerde ayn� �l��de ilgi g�rmedi.

B�R DEVR�N SONU: 1929
1920'nin sonuna do�ru, �izgi roman halk�n yak�n ilgisiyle birlikte y�ksek bir d�zeye eri�mi�ti. Hatta, pop�ler olma a��s�ndan daha yeni yeni konu�maya ba�layan sinema filmini bile geride b�rakm��t� denilebilir. Billy DeBeck, geleneksel �izgi roman�n m�kemmel bir �rnegi olan Barney Google�i ba�ar�yla s�rd�r�yordu. Harold Gray, yaratt��� Little Orphan Annie�yle �izgi romana ilk kez politik bak�� a��s� kazand�rm��t�. Elzie Segar, Thimble Theatre adl� eserinde unutulmaz Popeye (Temel Reis) tipini ortaya ��karm��t�.

�izgi roman yaln�z Amerika'da de�il, t�m d�nyada sosyal ve artistik bir olgu olarak kendini kabul ettirmi�ti. �ngiltere'de daha �ok hayvan tiplerini i�leyen �yk�ler yayg�nken (Sevimli Ay� Rupert, Mary Tourtel ve Pip, Squeak ve Wilfred ba�l�calar�d�r), Fransa'da �ocuk tiplerini konu alan �izgiler ye�leniyordu (Zig et Puce). Bu d�nemde Japonlar da bir�ok yetenekli �izer yeti�tirdiler. Amerika, �ngiltere, Fransa, Japonya, �spanya, Finlandiya, �sve�, Meksika, Arjantin, Avustralya ve hatta �in'de sanat��lar �zg�n yap�tlar yaratmada birbirleriyle sanki yar��maktayd�lar.

1929'a gelindi�inde, al���lm�� bi�imde �izgi roman, ba�ar�l� ve y�k�lmaz bir g�r�n�m vermekteydi. Oysa ayn� y�l, anlat�m tekni�i ve stil olarak bamba�ka bir t�r�n ortaya ��k��� her �eyi de�i�tirecekti.

SER�VEN BANTLARI
Ser�ven ve bilinmeyen insano�lu i�in her zaman �ekici olmu�tur. Yirminci y�zy�l ba�lar�n�n bir ke�ifler ve icatlar d�nemi oldu�u g�z �n�ne al�nd���nda bunun �izgi roman d�nyas�na yans�mas�n�n ka��n�lmaz oldu�u da g�r�lecektir. �yle de olmu�tur nitekim. Gerek Charles Kahles'�n yap�tlar�nda, gerekse Bob Mc Nutt'�n Felix the Cat�inde, hatta Katzenjammer Kids ve Grumps�da ser�ven unsuru kullan�lm��t�. Ancak, ser�venin ana tema olarak ele al�nmas�, Roy Crane'in Wash Tubbs�i ile ba�lad�. O'nu Harold Foster'�n Tarzan�i ve Nowlan-Calkins ikilisinin Buck Rogers�i (Y�ld�r�m Kaptan) izledi (Ocak 1929).

Yeni t�r sanatsal a��dan, ilk �izgi roman�n karikat�rsel �izgisinden ayr�ld� ve grafik tasar�m olarak magazin ill�strasyonuna, kompozisyon olarak ise fig�ratif sanata yakla�t�. Eskinin geleneksel �yk� anlatma bi�imleriyle sineman�n zincirleme ak���, bu yeni t�rde bir araya getirildi ve �izgi romana ger�ek ya�am devinimlerinin g�r�nt�s� yans�t�ld�. Sineman�n konu�maya ba�lamas�yla e� zamanda �izgi roman da hareket etmeye ba�lam��t�. B�ylece statik e�lence, dinamik g�steriye d�n��m�� oldu.

Tarzan ve Buck Rogers bilinen romanlardan kaynaklanm��lard�. Chester Gould ise de�i�ik bir y�ntem uygulad�: t�m�yle �zg�n ilk ser�ven strip�i olan Dick Tracy�yi yaratt�. Bu yeni �izgi roman�n en �nemli �zelli�i, gelecek bir y�zy�lda ya da uzak bir orman�n derinliklerinde de�il, �izildi�i zaman birimi ve bilinen mek�n i�inde yer al�yor olmas�yd�.

Dick Tracy�yi Frank Godwin'in yaratt��� Connie and Clearence ve Gray'in uzayda ge�en Brick Bradford�u izledi. D�nemin en �nemli sanat��s� ise, t�m d�nyada ba�ar� kazanan Gizli Ajan X-9, Flash Gordon (Baytekin), Jungle Jim gibi tipleri yaratan Alex Raymond oldu. Ve arkas� �orap s�k��� gibi geldi... Lee Falk Sihirbaz Mandrake�i ve Phantom�u (K�z�l Maske); Milton Cannif Terry and the Pirates�i yaratt�lar. Harold Foster Tarzan'� Burne Hogarth'a devretti ve Prince Valliant�a (Kahraman Prens) ba�lad�. Radio Patrol, King of the Royal Mounted, Don Wislow, Charlie Chan, Red Ryder da bu d�nemin di�er �nemli �izgileri oldular.

1930'da ser�ven ruhu b�t�n �izgi romanlar� sard�. Hatta, mizah �izgi tipleri olan Mickey Mouse ve Popeye da uzun ser�venlere at�lmaktan kendilerini alamad�lar. Al Capp'in Li'l Abner�i (Ho� Memo) da mizahi kariyerine bu d�nemde ve ser�ven strip�i olarak ba�lad�. Alley Oop ve Oaky Doak da onu izlediler.

Ser�ven �izgi roman�n�n bu patlamas�, t�m d�nya �lkelerini etkiledi. Amerikal�lar �teki �lkelere b�y�k �l��lerde d�� sat�m ger�ekle�tirdiler. Bu durum, d�nya �lkelerinin �zg�n �izgiler ve tipler geli�tirmelerini bir s�re yava�latt�. Yaln�z �talya'da Mussolini, Mickey d���ndaki Amerikan �izgi romanlar�n�n �lkeye giri�ini yasaklad���ndan Kit Karson, Gino e Gianni, Virus ve Dottor Faust gibi kayda de�er i�ler ortaya ��kar�labildi. Bu d�nemde, d�nya �zerinde Amerikan �izgilerini bile geride b�rakacak bir ba�ar� g�stermesi bak�m�ndan tek �nemli �izgi roman Herg�'nin Tintin'i oldu (1929'da Bel�ika'da yarat�lm��t�).

Zamanla �teki �lkeler de kendi ser�ven romanlar�n� geli�tirdiler. Ancak Amerika, 2. D�nya Sava�� patlay�p da ka��t k�s�tlamas� ba�layana ve baz� �lkelere konan ambargo gibi unsurlar belini b�kene kadar, Avrupa �lkelerindeki b�y�k pazarlar�n sahibi olmay� s�rd�rd�.

Devam Edecek
�ev. Sinan G�rda�c�k



En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|