22.10.2005

 

Ramize�nin Kad�n Suretleri

�enol Bezci

�enol Bezci, Ramize Erer'in tiplemeleri ve anlat�m bi�imindeki de�i�iklikleri irdelerken T�rkiye'deki farkl� kad�n �izerlere de de�iniyor.

1927 do�umlu Selma Emiro�lu - Aykan ilk T�rk kad�n karikat�rist olarak kabul edilir (Balc�o�lu 1983, 1998, Emiro�lu 2001). 1927�den bu yana �� ayr� ku�ak kad�n karikat�rist ��km��t�r. Semih Balc�o�lu�nun Cumhuriyet D�nemi T�rk Karikat�r��nde ad� ge�en Selma Emiro�lu, Meral Simer ve Sema �nde�er�in temsil etti�i 50�li ku�ak kad�nlar� cumhuriyetin ilk kad�n karikat�rist ku�a��d�r. Daha sonra G�rg�r dergisinde �zden ��r�k��n ba�� �ekti�i Biz B�y�ks�zlar grubu gelir. Biz B�y�ks�zlar ba�lang��ta zaten G�rg�r�da �al��makta olan �zden ��r�k, G�lay Batur ve Ramize Erer�in ayn� adl� k��ede beraber �izmeye ba�lamalar�yla dikkat �eker. Daha sonra gruba Eda Oral ve Meral Onat kat�l�r. B�y�ks�zlardan sonra gelen ���nc� ku�ak karikat�ristler ise, bug�n hen�z yolun ba��nda olan ve hen�z r��tlerini tam olarak ispatlamam�� (ama dergilerde halen �al��an) kad�nlar �izerlerden olu�uyor. Elbette bu �� gruba da girmeyen ba��ms�z �izerler de vard�r. G�rg�r��n ilk y�llar�nda Esra D�nmez ad�na rastlan�yor. Piyale Madra hem do�um tarihi hem de sanat anlay��� itibariyle 50 ku�a�� ve B�y�ks�zlar aras�nda bir yerdedir. Leman �izeri Feyhan G�ver ise B�y�ks�zlardan daha gen� olsa da art�k karikat�rleri ve alb�mleriyle pop�ler k�lt�rde �oktan yer etmi� bir ba�ka �izerdir.

S�z konusu �� ku�aktan en ilginci ��phesiz B�y�ks�zlar. �zden ��r�k �izmeyi b�rakm�� olsa da Ramize Erer, G�lay Batur, Eda Oral ve Meral Onat art�k olgunluk d�nemi �r�nlerini vermektedirler. Bu �� ismin en etkini ise hi� ku�kusuz Ramize Erer�dir. Ramize Erer, G�rg�r, H�b�r ve Pazartesi dergilerinden sonra k�sa bir s�re Leman ve Cumhuriyet Dergi�de �izmi�tir. Ama ona pop�lerlik kazand�ran as�l mecra g�nl�k bantlar �izdi�i Radikal gazetesi olmu�tur. �al��malar�ndan kimilerini be� alb�mde toplam��t�r. �lk bask�s� Kas�m 1990�da Joker taraf�ndan yap�lan Bir B�y�ks�z Ramize Erer�in G�rg�r ve H�b�r dergilerinde yay�nlanan karikat�rlerinden olu�uyor. Neredeyse tamamen kad�n hik�yelerinden olu�an alb�mde cinsellik �nemli bir yer tutuyor. Cinsellik bir yan�yla tats�z bir olgu olarak irdeleniyor. Cinsel tacize u�rayan kad�nlar, istenmeyen hamilelikler, kad�n�n cinsel mutsuzlu�u gibi konular kad�n i�in cinselli�in ne kadar tats�z olabilece�ini g�steriyor. �te yandan kad�n ve erkek rollerinin de�i�ti�i, �a��rtma esteti�ine dayal� karikat�rler de var. Bunlarda duruma katlanan de�il, kontrol� ele alan kad�nlar g�r�yoruz. Mehtab� seyrederken romantik s�zler eden sevgilisinin kal�as�n� m�nc�klay�p �Sus!� diyen kad�n ya da �st�ne t�rmanan k���c�k bir kad�na �Yapma g�z� Bu gece �ok yorgunum� diyen iri yar� hamal koca s�z konusu t�rdeki karikat�rlere �rnek olabilir. Cinselli�in d���nda hik�yeler de anlatan alb�mde ilerde birer tip haline gelecek Ezik Han�m ve K�t� K�z�n prototiplerine de rastl�yoruz. Daha sonra �zellikle E�i Nadide�de g�rece�imiz o�luna fazla d��k�n anne tipi de s�k kullan�lan fig�rlerden. Kimi zaman �izgi ve espriler Mehmet �a��a�� an��t�rsa da Bir B�y�ks�z Ramize Erer�in feminizme en �ok yakla�t���, kad�n bak�� a��s�n� ve duyarl�l���n� en yo�un yans�tt��� alb�md�r.

Bir B�y�ks�z�� 1995 y�l�nda E�i Nadide takip etti. Nadide adl� otuzlu ya�larda bir ev kad�n� temel alan �izgi-bant tombul kad�nlara methiye gibidir. Alb�m�n ba�lar�ndaki d�zenli, tertipli, kendine bakan ve v�cudunda bir gram ya� olmayan i� kad�nlar�yla ge�ilen dalga, tombullukla mutlulu�u �zde�le�tirmektedir. �zellikle Nadide�nin etraf�nda d�nen esprilerde mutlu bir aile tablosu g�r�r�z. Kar�-koca ya da gelin-kaynana aras�nda g�r�len ufak tefek sorunlar sevimli esprilerle ge�i�tiriliyor: �al��mak isteyen Nadide�ye kocas�n�n izin vermedi�i karikat�rde oldu�u gibi. Sonu�ta Nadide istedi�ini yap�yor ve sevimli k�yafetler / gen� k�z halleri i�inde sokakta gazete sat�yor vs Ancak dikkatle bak�l�rsa, e�ler aras�ndaki anlay�� farkl�l���ndan kaynaklanan sorun ��z�lmeyip sadece ge�i�tiriliyor. Bir salon komedisinin, hatta kimi zaman romantik komedinin olumlu atmosferinde ilerleyen alb�mde bebek kokusu ba��ml�s� kad�n, yatak odas�ndan karakter tahlili yapan ve ona g�re m��teri se�en temizlik�i, incecik k�zlar�n� Nadide�nin dolmalar�ndan, b�reklerinden korumaya �al��an anneler gibi ho�, sevimli imgeler buluruz. Bu hayat�n en dokunakl� ve olumsuz taraf�n� Ezik han�m olu�turur E�i Nadide�de. Kocas�n�n hor g�rmeleri ve a�a��lamalar�n� kimi zaman kendisinden beklenmeyen �zg�ven g�sterileriyle bertaraf etse de Ezik, ad� �zerinde zor �artlar alt�nda ya�ayan, �iddete maruz kalan, aldat�lan, e�itimsiz ve kendine g�vensiz alt ve orta-alt s�n�f kad�n� temsil etmektedir. Ba�rolde Nadide olsa (ve Ezik�i onun sayesinde tan�sak da) kimi zaman Nadide�nin hi� g�r�nmedi�i, sadece Ezik, kocas� ve kocas�n�n dostunun ili�kisini anlatan bantlar izleriz. Nadide�nin asl�nda �ok s�radan bir tip olmas�, do�rudan onunla ilgili espri kurmay� zorla�t�rm�� olsa gerek. Yan tiplerin ortaya ��kmas� ve bant� istila etmesi ka��n�lmaz olmu� sanki.

E�i Nadide�den sonra gelen Tehlikeli �li�kiler Ramize Erer�in Radikal gazetesinde �izdi�i bantlardan olu�maktad�r. Bu yeni alb�mde anlat�lan hayat, kad�n-erkek ili�kileri bak�m�ndan daha �nceki �al��malar�ndan olduk�a farkl�d�r ��nk� mizah dergilerinden daha farkl� okuru olan bir gazeteye ge�mi�tir Ramize Erer. Dolay�s�yla kozmopolit, farkl� s�n�flardan gelen, hem �ehirli, hem de k�rsal olan okurun yerine, Radikal gazetesinin reklamlar�nda vurgulad��� gibi �ehirli, okumu� ve liberal bir okur kitlesi i�in �izmeye ba�lam��t�r. Bir B�y�ks�z�da az da olsa g�r�len k�yl� tipler ve s�k g�r�len orta s�n�f gecekondulular, E�i Nadide�de kar��m�za ��kan orta ve alt-orta s�n�f tombul ve evli kad�nlar iyice azalm��t�r. Art�k Ramize Erer �ehirli, rahat ili�kiler ya�ayan, i� sahibi, bir ili�kiye sahip olmay� hayat�n �nemli gayeleri aras�na katm�� kad�nlar� �izmektedir. Evde kocalar�n� bekleyen de�il, yaln�z ya�ayan ve arkada�lar�yla pofuduk minderleri �zerinde ili�kilerini sorgulayan, psikologa giden, �al��an, evin d���nda e�lenen kad�nlar g�r�yoruz �o�unlukla. Ba��rt�l�, basma etek giyen kad�nlar�n evinden, art�k o kad�nlar�n temizlik�i ya da �ocuk bak�c�s� oldu�u evlere misafir oluyoruz.

Belki yine gazetenin ��k���nda sundu�u imaj y�z�nden s�kl�kla entelekt�el ya da entel kad�n ve erkek imgelerine rastl�yoruz Tehlikeli �li�kiler�de. �o�u erkek ke�i sakall� ve spor giysiler i�inde ya da geleneksel entel tipolojisi i�inde -ke�i sakal�, g�zl�k, yelek ve at kuyru�u sa�- resmediliyor. Kimi zaman tipten ba��ms�z karikat�rlerde, tipin sosyal ya da k�lt�rel kimli�inin belirtilmesine gerek olmayan karikat�rlerde bile �ehirli entel tipinin kullan�lmas� anlams�z ka�maktad�r. �rne�in a�a��daki konu�may� yapan ki�ilerin entel olmalar�na hi� gerek yok: -Bizimki bitmi� bir ili�ki abi�Y�llar �nce ayr�lmam gerekirdi ama, yapamad�m��ocuk �ok ba�lay�c�. �ocu�u b�rak�p gidemedim abi.-Senin �ocu�un yok ki abi.. �Yok mu? Bir ba�ka karikat�rde ise iki entel �ocuk bakmaktad�r; birisi ayaklar�ndaki minderdeki bebe�e biberonla s�t vermektedir, di�eri ise elinde pudra, bez de�i�tirmektedir. Aralar�nda ��yle bir konu�ma ge�er: -Hey gidi g�nler hey! Seninle yapt���m�z kar� muhabbetlerimizden sonra, inanbiliyo musun a�bi� - Ah! Ahhh! D�t bacak muhabbetlerinden sonra s�t di�i, pi�ik pudra muhabbeti bana da �ok dokunuyo baba! Bu karikat�rde tiplerin entel olmas� gerekmedi�i gibi, yarataca�� tezat a��s�ndan orta s�n�f, �ocuk bakmakla i�i olmayan ma�o T�rk erke�i tipi kullanmak daha ak�ll�cad�r.

Tehlikeli �li�kiler�i K�t� K�z 1 takip eder. Ramize Erer Radikal�de ve hatta daha �nceki alb�mlerinde k�t� k�z esprileri �izmi�tir. Bu karikat�rlerde farkl� kad�nlar kullanm��t�r. Zamanla K�t� K�z tipi �nce ikiye sonra bire inmi� ve K�t� K�z bug�nk� halini alm��t�r. Alb�m�n ilk sayfalar�nda bu geli�imi g�rebiliyoruz. Ba�larda birisi sar���n di�eri esmer iki K�t� K�z vard�r. Her ikisi de s�ra d��� sa� modelleri ve dekolte giysileriyle di�er tiplerden ayr�lmaktad�r. Ramize Erer se�imini sar���ndan yana kullanarak Berna isminde karar k�lm��t�r. Birka� sayfada Berna�n�n annesini ve k�z karde�ini g�r�r�z. �ki karikat�rde de i� yerine misafir oluruz ama bunlar�n d���nda Berna her anlamda ba��ms�z, yaln�z ya�ayan, ba��na buyruk bir kad�nd�r. Berna cinsel cazibeyi �nemli bir silah olarak g�ren ve bu silah� kullanmakta elini hi� de korkak al��t�rmayan bir kad�nd�r. T�rkan �oray yasalar� yoktur; sevi�me sonras�nda �ar�af� ya da yorgan� omuzlar�na kadar �eken de�il de g���sleri fora eden bir kad�nd�r. Yine de �o�u karikat�rde cinsellik onun i�in bir mutluluk kayna�� de�ildir. Cinselli�e erkekleri elde etmek, kad�nlara k�t�l�k etmekte ara�salla�t�rm��t�r ya da fazlas�yla s�radanla�t�rm��t�r. Kendisini evde yeme�e bekleyen sevgilisine �Kusura bakma sevgilim, yeme�e ge� kald�m. Bil bakal�m bu gece kimle sevi�tim�K�rk y�l d���nsen akl�na gelmez.� derken bu bak�� a��s�n� dile getirir. ��te bu y�n�yle K�t� K�z kar�� cinsteki kar��l��� olan bir ba�ka bant kahraman� erkek-Timsah�tan ayr�lmaktad�r. Timsah �ncelikle cinselli�i bir keyif, bir zevk kayna�� olarak alg�lamaktad�r.

Berna�n�n k�t� bir k�z oldu�unu s�ylemek a�ik�r olana yeni isim takmaya �al��mak olacakt�r belki ama k�t�l���n bile dereceleri oldu�unu unutmamak gerek. Berna bazen sadece s�ra d���d�r; gen� bir T�rk k�z�n�n vermeyece�i tepkileri veren, beklenmeyen davran��larda bulunan biridir. Bu y�n� �arp�c� oturu�uyla temsil edilmektedir. Berna bazen de k�t�l�kten ve k�t� olmaktan zevk alan biridir. �rne�in evli erkeklerle birlikte olmaktan ayr� bir zevk al�r ��nk� b�ylece bir ba�ka kad�na kaz�k atabilmektedir. �yle ki baz� karikat�rlerde erke�i �zellikle kar�s�na kar�� k��k�rt�r, onunla birlikte kad�n�n arkas�ndan g�ler, dalgas�n� ge�er. Hatta kar�s�n� terk edip kendisine gelen erkeklerden so�ur ��nk� art�k k�t�l�k yapabilece�i kimse yoktur. S�k s�k a��k�a �g�venmeyin bana� diyecek kadar kendisiyle bar���k ve kendisini iyi tan�yan biridir. Nadiren de olsa Berna�n�n kendine �zg� bi�imde iyi oldu�u karikat�rler de vard�r. Bunlarda �ift �rg�l� sa�lar ve masum y�z ifadeleriyle sembolize edilen saf k�zlar�, �rne�in bek�ret konusunda bilin�lendirir ya da erkekler konusunda uyar�r. Bir ba�ka karikat�rde ise yak�n bir arkada��n�n g�z� d��ar�da olan kocas�yla yatarak ona ba�ka kad�nlarla birlikte olman�n hi� de b�y�t�lecek bir �ey olmad���n� g�sterir ve arkada��n�n evlili�ini kurtar�r. G�r�ld��� gibi Berna�n�n iyili�i de k�t�l��� de kendine �zg�d�r.

Ramize Erer�in son alb�m� ge�ti�imiz y�l ��kt�. Evlilik ba�l�kl� kitap evlilik konusunda �izilmi� karikat�rlerden olu�uyor. �o�u evlili�e olumsuz bakan karikat�rlerde evlili�e ve hayata dair ho� ayr�nt�lar g�r�yoruz. �Evlilik a�k� �ld�rm�yor Sema. A�k� �u k���m�zdan ��karmad���m�z e�ofmanlar �ld�r�yor. Oras� buras� sarkan �u pis e�ofmanlar� diye kar�s�na yak�nan adamda oldu�u gibi. Tehlikeli �li�kiler�le ba�layan �ehirli, entel ya da entelekt�el insan� �izme e�ilimi bu alb�mde de de�i�meden s�r�yor. Bu alb�m� son iki alb�mden ay�ran tek �ey ise renkli karikat�rler.

Ramize Erer �izgisini hep be�endi�im bir karikat�rist olmu�tur. Esprilerin ruhuna uygun yumu�ak, k�vr�ml� �izgileri her zaman belirli bir d�zeyin �st�nde olmu�tur. K�t� K�z�da g�nl�k karikat�r �izmenin zorlu�undan kaynakland���n� sand���m bir iki ge�i�tirme olsa da �zellikle kad�n anatomisindeki ba�ar�s� ve �zellikle giysilere verdi�i �nem g�z ard� edilemez. �te yandan kimi zaman esprilerinin birbirine �ok benzemesi belki �slup kavram�yla a��klanabilirse de ayn� esprilerin farkl� �izgilerle farkl� alb�mlerde yer almas� a��klanabilir bir �ey de�ildir. K�t� K�z�da �nceki alb�mlerde neredeyse hi� de�i�tirilmeden kullan�lm�� ona yak�n karikat�r vard�r. G�nl�k �izme tela�� i�inde eski esprileri tekrar kullanman�n a��klamas� olsa da bu karikat�rlerin alb�mlere al�nmas� pek anlaml� olmam��.

G�rg�r dergisi 1985 y�l�nda bir s�re ikinci sayfas�n� �izerlerini tan�tmaya ay�rm��t�. �G�rg�r Hapishanesi�nden Tipler� isimli bu k��ede Ramize Erer �ocuklu�unun Zeytinburnu�ndaki bir gecekonduda ge�ti�ini s�ylemektedir. Bu sayfada kendisiyle ilgili yazd�klar�ndan tipik bir alt-orta s�n�f aileden geldi�ini ��renmekteyiz. Bu asl�nda o d�nem karikat�ristlerinin neredeyse ortak �zelli�iydi. Dolay�s�yla Hasan Ka�an��n �izdi�i �Hasan��n Saks�s��nda, �E�ek Herif�de ya da Mehmet �a��a��n �izdi�i �Bizim Mahalle�de alt-orta s�n�fa ait yar� kentli yar� k�yl� hayat� g�r�r�z. Ramize Erer�in ilk alb�mlerinde de g�r�l�r bu �zellik. Ancak zamanla birlikte Ramize Erer�in tan�k oldu�u ya da i�inde ya�ad��� hayat da de�i�mi�tir. Daha da �nemlisi genel anlamda hayat de�i�mi�tir. Bir zamanlar kenar mahalle olan Zeytinburnu muhtemelen merkezle�mi�, gecekondular�n yerini siteler, plazalar alm��t�r. Elbette sanat eseri hayat� birebir kopyalamaz; eser sanat��n�n hayat�n� yans�tmak zorunda de�ildir. Ancak hayat sanat��n�n belirli duyarl�l�klar�n� biler ya da t�rp�ler.

B�t�n bunlar�n sonucu olarak, hayatla paralel bir bi�imde Ramize Erer�in -olumlu, olumsuz bir yarg� yapmadan s�yl�yorum- de�i�ti�ini s�yleyebiliriz. Buna ek olarak Radikal gazetesiyle birlikte hedef kitlesinin de de�i�ti�ini g�z �n�ne al�rsak �unu g�r�r�z: Ramize Erer art�k Zeytinburnu�ndaki gecekonduyu de�il de plazalar�, nezih semtleri ve oralar�n insanlar�n� �izmektedir. T�pk� Mehmet �a��a��n art�k Apartman Canavar� Suphi�yi de�il de Timsah�� �izmesi gibi. Bu say�da okuyaca��n�z s�yle�isinde Ramize Erer ya�ad�klar�n� ve g�rd�klerini �izdi�ini s�ylemektedir. Dolay�s�yla bu -�imdilik- be� alb�ml�k maceras� i�in kendi hayat�n�n da tarih�esidir dersek pek yan�lm�� olmay�z.

KAYNAK�A
Balc�o�lu, Semih. Cumhuriyet D�nemi T�rk Karikat�r�. Ankara: T�rkiye �� Bankas� K�lt�r Yay�nlar�, 1983.
................................ . Cumhuriyet'in 75. Y�l�nda T�rk Karikat�r�. Ankara: T�rkiye �� Bankas� K�lt�r Yay�nlar�, 1998
Emiro�lu, Selma. �izgiler ve T�n�lar. Ankara: Karikat�r Vakf� Yay�nlar�, 2001.
Erer, Ramize. Bir B�y�ks�z. �stanbul: Joker, 1990.
...................... E�i Nadide. �stanbul: Parantez, 1995.
...................... Tehlikeli �li�kiler. �stanbul: �leti�im, 2000,
...................... K�t� K�z 1. �stanbul: Leman Kitaplar�
...................... Evlilik. �stanbul: Cadde, 2004.



En Son Eklenen 5 İnceleme

James Bond �izgili Romanları
07.12.2009
James Bond, son y�zyılın pop�ler mitlerinden biri. T�rkiye�de polisiye romanın en �nl� araştırmacısı sayılan Erol �yepazarcı, Bond�u �izgi romanlarına da değinerek irdeliyor. ...

Rh+ ve Yayınlanan �izgi Romanların Listesi
22.01.2009
1993 yılında �ıkmış, kısa �m�rl� �zigi roman dergilerimizden biri olan RH+ ile ilgili bir d�k�m yayınlıyoruz....

Hakkım Sana Haram Olsun
16.12.2008
Mizah dergilerimizde tefrika �izgi roman geleneği neredeyse unutuldu. Hakkım Sana Haram Olsun, bu geleneğin son �rneklerinden başarılı bir siyasi �izgi roman....

Fevkal Beşer
06.12.2008
Memo Tembel�izer�in Penguen dergisinde �Ge�miş Zaman� adıyla yayınlanan k�şesinde �nceleri g�n�m�z�n d�nyasının bundan yaklaşık 100 yıl �nceki Osmanlı İmparatorluğuna taşı...

Persepolis: Kederli Kahkaha
25.11.2008
Persepolis, İranlı Marjane Satrapi�nin Fransızca yayımlanmış otobiyografik �izgi romanı. Yakın zamanda �izgi film uyarlaması �lkemizde de g�sterime giren Persepolis, yayımlandığ...



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|