25.10.2005

 

Piyale Madra�n�n Ademler ve Havvalar��

Burcu Y�lmaz

G�ndelik hayat� ve kad�n-erkek ili�kilerini konu alan �izgi bantlar son on y�ld�r b�y�k ilgi g�r�yor. Piyale Madra bu pop�lerli�in yarat�c�s� olan kad�n �izerlerden biri.

1994 y�l�nda zarif, gen� ve g�zel bir kad�n (Ceylan Saner) televizyonlardan bir �ocu�un do�u�unu m�jdeliyordu. Rekl�mlarda, Yeni Y�zy�l gazetesi enformasyon kirlili�inden bunalm�� �ayd�n� ve �ilerici� kesimlerin temiz haber ve bilgi ihtiyac�n� gidermeye aday oldu�unu ilan ediyordu. Piyale Madra, ilk kez bu gazetede Ademler ve Havvalar adl� bant karikat�r dizisini �izmeye ba�lad�, gazetenin kapand��� 1996 y�l�na kadar devam etti. 1997�den itibaren ise benzer bir yay�n politikas�na sahip olan Radikal gazetesinde �izmeye ba�lad�, halen de devam ediyor. Piyale Madra, Ademler ve Havvalar�da aile, a�k, arkada�l�k ve yaln�zl�k ekseninde, kentli orta s�n�f�n g�ndelik hayat�n� resmediyor. Madra�n�n pek de Ceylan Saner�e benzemeyen tiplerinin aynada kendisini g�rme yolundaki sonu�suz �abalar�, adeta okurun rekl�mdaki y�zle kendisi aras�ndaki u�uruma g�nderme yap�yor (Bu sat�rlar�n yazan� i�in �nemlidir; �zellikle �izilen burunlar �ok ger�ek�i) .

Madra�n�n �ok s�k kulland��� bir motif olan aynaya bakan kad�nlar, kendileriyle ayna kar��s�nda y�zle�meye �al���rlar. Bu yaln�zca bir �izerin, �izdi�i karakterin kendi kendine yapt��� konu�may� aktarma yolu olarak da g�r�lebilir elbette. Ancak aynada nas�l g�r�nd���ne bakarak yap�lan bu i� konu�ma, benli�in sorgulanmas�na ili�kin bir yan�lg� ve daha �nce de belirtildi�i gibi sonu�suz bir �abaya i�aret eder. Nitekim bu karelerin hi� birinin sonunda bir yan�ta ula��lamaz. Yani bir Yeni Y�zy�l okuru olmak rekl�mlardaki resim olabilmek i�in yeterli de�ildir (1). Burnunuz kocaman ve yayvansa aynaya bakt���n�zda kocaman ve yayvan bir burun g�r�rs�n�z. En k�t�s� (ve konuyla ilgili olan�), ba�kalar�n�n da size bakt���nda g�rd��� tek �ey (sanki) odur ve �O� (sanki) kendinizi ger�ekle�tirebilmenizin �n�ndeki en b�y�k engeldir. Bu y�zden son karede teslim ve kaderinize raz� olursunuz.

Bu anl�k sorgulamalar ve isyanlar sonucu teslimiyet ve kadere raz� olma durumu Ademler ve Havvalar��n geneline hakimdir. Bu sonucun �ocukluk ve gen�likten yeti�kinli�e do�ru artt��� s�ylenebilir. Piyale Madra�n�n �ocuklar�, sosyalle�tirilme s�re�lerinin �a�k�nl��� i�inde, onlar i�in uygun g�r�len elbiseyi giyerler. �ocuklar�n yeti�kinlerle kar�� kar��ya olduklar� kareler, al��kanl�klar ve tekrarlarla s�rd�r�lebilir hale getirilen ya�am�n ne menem bir kurgu oldu�una i�aret eder. Fakat kendi aralar�nda aslolan oyundur. Funda �enol�un Piknik�teki �ocuklar i�in s�yledikleri Ademler ve Havvalar i�in de ge�erlidir: �Piyale, �ocuklar�n b�y�leyici, �a��rt�c� ve kendi kurallar� olan naif d�nyalar�n� ustal�kla tasvir eder. Bar����n ablas�na ve Hikmet�e sordu�u sorular, Zeynep�in olaylar� yorumlama tarz�, d�nyan�n ola�an g�r�nen ve do�ru kabul edilen ger�eklerinin basit sorularla allak bullak edilebileceklerini g�sterir. �ocuk ak�llar�yla d�nyan�n d�zenini, do�ay�, Tanr��y� sorgularlar. Ama onlar�n s�k�nt�lar�, kederleri yeni bir oyun kurmalar�na kadar s�rer.�(2) Ve tabi oyun arkada��. Oyun arkada�lar�n� kaybetmemek i�in yapt�klar� numaralar, yeti�kinlerin d�nyas�na en �ok yakla�t�klar� aland�r (Ya da yeti�kinlerin oyun arkada�lar�n� kaybetmemek i�in yapt�klar� numaralar, �ocuklar�n d�nyas�na en �ok yakla�t�klar� aland�r).

Gen�ler (ve ��renciler) ise �g�ndelik hayat� hi� s�namam��lard�r. Bir yandan ona kat�lmak isterken, �te yandan giri� kap�s�n�n e�i�inde teredd�t ederler; g�ndelik olan� aile arac�l���yla, yaln�zca aklar�n ve karalar�n bulundu�u uzak bir olas�l�k olarak tan�rlar.�(3) Bu nedenle mutsuz ve umutsuz g�r�n�rler. Genelde mek�nlar� sokakt�r. Evde olduklar� zamanlarda aileleriyle �ayr� d�nyalar�n insanlar�d�rlar�. Sokakta ise ellerinde kitaplar�, kendi aralar�nda �hayat�n anlam��, yaln�zl�k gibi konular �zerine konu�urlar. Bu konu�malar s�ras�nda bazen pes edip zengin bir e� ve dolay�s�yla varl�kl� bir ya�am hayali kurarlar (ta ki �Esra�ya �ok a��k olursan ve �ok fakirse� diyene kadar) bazen de gazetede ��ok y�ksek geliri olan ki�ilerin ortalama bir geliri olanlara g�re �ok daha mutsuz olduklar�(n�n) tespit edilmi�� oldu�unu okumalar�yla ne�eleri yerine gelir.

Ademler ve Havvalar��n as�l konusu ise g�ndelik hayat�n ta��y�c�s� olarak merkezinde yer alan yeti�kinlerdir. Al��kanl�k ve tekrarlar�n seyrini belirledi�i bir hayat s�r�p gitmektedir. Radikal kararlar almak i�in �ok ge�tir. Y�llar i�inde edinilmi� sorumluluklar, Adem ve Havva olma yolunda �izilmi� �kader�ler buna izin vermez. Ufak direni�ler d���nda m�dahale edilemeyen, tektiple�tiren �ehir ya�am� da bu d���nceye e�lik eder. Herkes di�erlerinden daha farkl� ya da daha yaln�z oldu�unu d���nedursun� Bir bantta, karakterlerden biri, evininin balkonundan arkada��na ba�ka bir arkada��n�n evini g�stermek ister. Ancak birbirinin ayn� �izgiler aras�ndan herhangi bir evi ay�rt etmek m�mk�n de�ildir. Madra�n�n �ehir meydan�n� ku�bak��� resmetti�i bir karede ise herkes, birbirinden habersiz, ne kadar farkl� oldu�undan bahseder:
-Beni ba�kalar�yla kar��la�t�rma� Ben ba�kalar�na benzemem.
-Ben di�erlerinden farkl�y�m, bunu bil.
-Hi�bir zaman s�radan biri olamad�m.
-Sen beni ne san�yorsun, ben kimseye benzemem.
-Sen beni birine benzettin galiba.

Bir ba�ka bantta da birka� arkada� aralar�nda sohbet ederler:
-��nsan yaln�z do�ar, yaln�z �l�r� s�z� �ok do�ru.
-Evet. �ok do�ru.
-�nsano�lu yaln�z bir yarat�k, bu kesin.
-Kalabal�klar i�inde ya�ayan yaln�zlar�z hepimiz.
-�yle.

Tam durumlar�na �z�lecekken son karede sevin�le birbirlerine bakarlar ve hepbira��zdan �Yaln�z�z Yani!� derler. Yine benzer bir bantta, bu kez d�rt kad�n aralar�nda sohbet etmektedir:

-Hayatta ne istediysem elde ettim. Ama yine de zaman zaman i�imi bir tatminsizlik duygusu kapl�yor.
-Bana da oluyor� �ey gibi� Sanki her �ey bo� ve anlams�z gibi.
-Ay! Evet. Ayn� �ey bana da oluyor. Bir anda her �ey anlam�n� yitiriyor gibi.
-Evet. Biliyorum. Korkun� bir his. Sanki ya�am�n anlam� kayboluyor.

Ve yine tam sebebini d���necekken ayn� �eyleri ya��yor olmalar�na sevinirler: ��ak! �akk!� ��nk� d���n�ld���nde, ta��nan y�k a��rd�r. Bunu, di�erlerinin yapt��� gibi �rtbas etmek yerine, ��ehir ya�am�n�n g�r�lt�s�nden uzak� bir adaya yerle�erek ka�may� tercih eden �iftten Nesrin�in kocas�n�n s�zleriyse ��z�ms�zl��e i�aret eder: �Ben burada da huzursuzum be Nesrin�. �ehir ya�am� bir yandan tektiple�tirirken bir yandan da benzer s�k�nt�lar� ya�ayan insanlar aras�nda hayat� ya�an�l�r k�lan ortakl�klar kurar. Piyale Madra, Ademler ve Havvalar�da karakterlerinin ku�at�lm��l���n�n yan� s�ra hayat� ya�an�l�r k�lan bu detaylar�n izini s�rer.

Madra�n�n hik�ye etti�i yeti�kinler d�nyas�nda �zel bir �neme sahip oldu�unu s�yleyebilece�imiz bir grup da kad�nlard�r. Kaba bir s�n�fland�rmayla, Ademler ve Havvalar�da �� tip kad�n g�r�r�z: Orta s�n�f�n �cosmo-kad�nlar��, yaln�z �enteller� ve �ev�(li ve �ocuklu) kad�nlar�. Bu s�n�fland�rma do�rultusunda, orta s�n�f�n �cosmo kad�nlar��, ayaklar� yere basmayan, yani bir fantezi �r�n� olan ve dayat�lan kad�n tipinin etkisini �zerlerinde en �ok hisseden gruptur. Yaln�z �enteller�, kendilerini, en az�ndan s�zleriyle, bu kad�n tipinin kar��s�nda yer alarak tan�mlama gayreti i�indedirler. S�k�nt�lar�na ay�rd�klar� vakit d���n�l�rse, ayn� kad�n tipinin etkisinin, onlar i�in, en az di�erleri kadar hissedilir oldu�unu g�sterir. �Ev� kad�nlar� ise (ki burada profesyonel anlamda bir meslek sahibi olup olmamak de�il; ev, evlilik ve �ocuk sahibi olmak belirleyici birer nitelik ta��r) di�er iki gruba oranla, ba�lant�l� fakat daha farkl� bir ba�lamda konumland�r�lm��lard�r. �Arzu edilen kad�n� olmak ve �g�revlerini� bilen, yerine getiren kad�n olmak aras�nda gidip gelirler. Bu t�r durumlarda eski g�nlerini yad edip (Aah Necla ah, ne g�zel kad�nd�n sen) umutsuzlu�a kap�lsalar da kocalar�na �ocuklar� gibi davrand�klar�nda her �ey yerli yerine oturur. Bu kez kocan�n akl�ndan ge�enleri, mimikleri yoluyla, anlamak g�� de�ildir: Aaah Necla ah, ne g�zel kad�nd�n sen. �Kendi olmak� yolundaki ���nc� bir hal ak�llar�na geldi�indeyse adres yine bellidir: Er-kek-ler! Bu arada Piyale Madra�n�n faturay� erkek karakterlerine kesmedi�ini, erkeklerin, toplumsal cinsiyet rollerinden paylar�na d��eni benimserken bunun yaratt��� s�k�nt�lar� kad�nlarla birlikte ya�ad���n� belirtmekte fayda var. Y�ntemde, iki cins aras�nda herhangi bir farkl�l�k yoktur. Erkekler, ba��na gelenlerin m�sebbibini evlilik ve kad�nlar olarak g�r�r, kad�nlar da evlilik ve erkekler. Madra�n�n hi�bir karakteri t�m olumsuzluklar�n kayna�� olarak hedef g�sterilmez. Fakat her biri fark�nda olsa da de�i�tiremeyece�ini d���nd��� bir sistemin ta��y�c�s�d�r.

Madra, bir iki k���k detayla aktard��� mek�nlar yoluyla, kad�na bak���nda �zel/kamusal alan ayr�m�na vurgu yapar. Ev, kad�nlar aras� sohbetin en s�k kullan�lan mek�n�d�r. Bu ev sohbetleri, kad�nlar aras�nda bir dayan��ma t�r� olarak g�r�n�r, fakat ayn� anda kad�nlar aras� ileti�imsizli�i de fark edilir k�lar. Evin d���nda g�rd���m�z �cosmo-kad�nlar�na� bir spor salonunda, yaln�z �entellere�, cafe, bar gibi mesafeli, mesafenin �g�zle� daralt�lmaya �al���ld��� mek�nlarda rastlayabiliriz. Bu iki kad�n t�r� �evden ��km��� g�r�nseler de bulunduklar� mek�nlarda yer al�� �ekilleri nedeniyle toplumsal cinsiyete ili�kin bir d�n���m� simgelemezler.

Ya�l�lar� da unutmaz Piyale Madra. Ademler ve Havvalar��n ya�l�lar� �ok mutlu ve sevimlidirler. Piyale Madra�n�n ac�kl� sonlara g�nl� elvermez. Zaten Ademler ve Havvalar��n genelinde ac�l� karelere yer yoktur. G�ndelik hayat�n ku�at�c� yap�s� i�inde s�radanla�m�� s�k�nt�lar�n aktar�lmas� y�ntemiyle yap�lan ele�tiriyi yeterli bulur Madra. Ancak ya�l�lar�n huzurlu g�r�n�mleri ve bilgeli�i, b�yle bir ya�l�l�k hayal edenler i�in bile ufak bir huzursuzlu�a sebep olur: �B�yle gelmi� b�yle mi gidecek?!� ya da �Mutluluk mu bu yoksa teslimiyet mi?!� vs� Ademler ve Havvalar�da, Funda �enol�un Piknik�e ili�kin olarak bahsetti�i gibi karelerin i�inden �izerine ya da okura bakan karakterler yoktur (4). T�m karakterler (konuya uygun olarak tipler de denilebilir) �zde�le�meye m�saittir ve �izerinin h�km�ndedir. Kimi zaman Madra�n�n iradesi d���na ��km�� gibi g�r�nseler de hemen geri ad�m atarlar.

Piyale Madra�n�n, bir �kad�n �izer� oldu�unu en �ok hissettirdi�i dizi olan Ademler ve Havvalar��n y�llard�r �izilebiliyor olmas�n�n ve pop�laritesinin s�rr�na gelince� (Burada s�ylenecek herhangi bir �ey �bir s�rra ermeye� nail olmam�z� sa�lar m� bilinmez ama). Kendi �at�m�zdaki yang�n� her �eyden �ok �nemsedi�imizin fark edilmesiyle belki de, g�ndelik hayat� ve kad�n-erkek ili�kilerini konu edinen diziler kolayca benimsenebilmi�tir. �Bakma�n�n �nemli oldu�u �a�da (kad�nlar�n da ortak olduklar� bu faaliyette) �izlenenin� kad�n olmas� da bu s�reci h�zland�ran bir unsur olarak g�r�lebilir. Bizzat kad�nlar�n okumayla girdi�i ili�kiye gelince; Nurdan G�rbilek�in bahsetti�i Osmanl�-T�rk roman�n�n erken d�nem �rneklerinde s�k�a resmedilen �kad�n roman okurunun� (5) bu d�nemdeki kar��l��� �kad�n dergi okurudur� sanki. �Kad�nlara y�nelik� magazin dergilerinin ya da gazetelerin kad�nlara ay�rd��� moda, g�zellik, diyet ve �ocuk bak�m� konulu sayfalar�n fazlas�yla etkisi alt�nda kalm�� olan kad�nlar Piyale Madra�da da resmedilir. Madra, kad�n sorununa, �temsil� ve ger�ek hayattaki �as�l� aras�ndaki derin farkl�l�ktan yakla�may� tercih eder. Ademler ve Havvalar�daki kad�nlar�n �ger�ekli�i�, �temsillerinin� ne kadar etkisi alt�nda kald�klar� ve ayn� zamanda onlardan ne kadar uzak olduklar�yla tescil edilir. Bu noktada yaz�n�n ba��nda verdi�imiz �rne�e tekrar d�nersek, gazeteyle okuyucusunun girdi�i ili�ki �o gazeteyi okuyan ki�i� olmak oldu�u s�rece Ademler ve Havvalar, a�a�� yukar� ayn� dili konu�an t�m gazetelerin i�inden bir �uyar�� niteli�indedir. Bu sadece �kad�n� konusu i�in de�il, �ehirde ya�anan g�ndelik hayat i�in de ge�erlidir. �ehir insan�n�n umutsuzlu�una, anlam aray���na, ayn� �eyleri ya�ad���n� hissettiren bir �izer olarak umut ve anlam katar Madra.

Dipnotlar
(1) Ayn� durumun Piyale Madra�n�n Cosmopolitan�da �izdi�i Kad�nlar ve Kad�nlar��n yer ald��� dergi ve kendisi aras�ndaki ili�ki i�in de ge�erli oldu�u s�ylenebilir.
(2) �enol, Funda, �Piyale Madra�n�n �topyas�nda Gezinti: Piknik �zerine D��ler, D���nceler�, Ser�ven dergisi, Yaz 2004, say�:2. s.50.
(3) Lefebvre, Henri, Modern D�nyada G�ndelik Hayat, �ev. I��n G�rb�z, Metis yay�nlar�, �stanbul, 1998. s. 78.
(4) �enol, Funda, agy.
(5) G�rbilek, Nurdan, �Erkek Yazar, Kad�n Okur: Etkilenen Okur Etkilenmeyen Yazar�, K�r Ayna Kay�p �ark, Metis yay�nlar�, �stanbul, 2004.



En Son Eklenen 5 İnceleme

Tuna�nın Ağıdı: Plevne
03.11.2007
T�rkiye�de tarihi �izgi romanın gelişiminde �nemli bir durak olan Ratip Tahir Burak�ı ayrıcalıklı kılan se�tiği konular ve �izgisinin orijinalliği idi. ...

Kızlar İ�in Manga:
11.10.2007
Kitap d�kkanı zincirlerinden birine girdiğinizde yerde uzanmış manga � Japon yazarlar tarafından yazılmış ve �izilmiş, siyah beyaz, kalın �izgi romanlar � okuyan bir gen� kızla karş...

Harry Potter ve The Books Of Magic
03.10.2007
Harry Potter serisi ve the Books of Magic (B�y� Kitapları) serisi arasındaki benzerlikler bir �ok kişi tarafından rastlantıdan �te bir şey olarak g�r�l�yor. ...

Hanımlar ve beyler, şu elimde g�rm�ş olduğunuz �izgi roman...
28.01.2007
�izgi romanın doğasına ve potansiyeline ilişkin Emre Kuzuoğlu'dan bir deneme......

Zoraki Casus: Max Friedman
28.01.2007
Vittorio Giardino'nun �nemli bir d�nem �alışması olan Max Friedman, ayrıntıcı �izgileri ve insani hik�yeleriyle benzersiz niteliklere sahip......



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|