27.10.2004

 

�izgi Roman K�lt�r�

Haberi Ekleyen:
www.seruven.org

�lk bak��ta olduk�a masum gibi g�r�nen �izgi romanlar �st�ne yap�lacak bir inceleme, bu romanlar�n yayg�nla�t�klar� toplumsal ger�eklikle, bu ger�ekli�e denk d��en toplumsal psikolojinin ki�iler �zerindeki izd���m�n� ortaya koyabilir.

1950'li y�llardan 70'li y�llara uzanan bir zaman aral���nda pek �ok ��rencinin ders kitaplar� aras�na saklayarak, ��retmeninden yahut anne-babas�ndan gizli okudu�u �izgi romanlar, �imdilerde yeniden yay�mlan�yor. �stelik aray� kapatmak istercesine bir h�zla piyasaya s�r�l�yor bu kitaplar. Kimilerine g�re nostaljik bir yan� varm�� bu yay�mlar�n. Yay�mlayanlar da �yle s�yl�yorlar. Kendileriyle yap�lan bir televizyon program�nda (CNN T�rk- Karalama Defteri) okur kitlesinin 40'l�, 50'li ya�lar oldu�u belirtiliyor.

Kasabalar�n k�rtasiyecilerinde, kentin k��eba�lar�ndaki b�felerde yahut sinema �nlerinde okunmu� olanlar�n�n ucuza sat�ld��� Teksas, Tommiks, Tex, Kinova gibi �izgi romanlar (roman demek do�ru mu, bilmiyorum), 70'li y�llar�n ortas�ndan itibaren ra�bet g�rmeyip ortadan �ekilmi�lerdi. Otuz y�l sonra yeniden, �stelik k�lt�r yay�mc�l��� da yapan yay�nevlerince piyasaya s�r�lmelerini nas�l yorumlamal�y�z?

50'li y�llarda gen�li�in elinden d���rmedi�i Kerime Nadir, Muazez Tahsin Berkant romanlar�n�n da son d�nemde yeniden yay�mlanarak okur kitlesi olu�turma �abalar�n� nas�l anlamal�y�z?

Kerime Nadir, M.T. Berkant romanlar�n�n pek �o�u, zaten, "T�rk filmi" olarak Ye�il�am'a damgas�n� vurmu�tu. G�zya�� d�kt�ren bu duygucu filmler kasaban�n gen� k�zlar�na, ev kad�nlar�na sorulsa birer ba�yap�tt�lar. Hele filmdeki yak���kl� gen�le, h�z�n dolu hastal�kl� g�zel gen� k�z, birer idold�ler.

A��k hava sinemalar� d�nemi bitince bu filmler de itibar�n� yitirmi�lerdi ve zaten g�nl�k hayata siyah beyaz televizyon girecekti. �u var ki, 68 Ku�a�� da denilen bir�ok ki�i, bu �izgi romanlar ile ucuz piyasa roman� duyguculu�undan kendilerini kurtar�p da d�nyan�n bilme anlama ile kavranabilece�i noktas�na gelemediler. Gelseler de "felsefenin temel ilkeleri"nde kalakald�lar. Elbette bir g�zlem olarak �unu s�ylemek de gerekir: O y�llarda bir k�s�m gen�, Kinova'n�n bilmem ka��nc� say�s�ndaki maceray� ezbere bilirken, di�er bir k�s�m gen� Balzac, Hemingway, Jack London, Gorki gibi yazarlar� okuyordu ve bunlar, Das Kapital'i asl�ndan okumak i�in dil ��rendiler. Sonra m�? Sonras� m?lum.

***

�lk bak��ta olduk�a masum gibi g�r�nen �izgi romanlar �st�ne yap�lacak bir inceleme, bu romanlar�n yayg�nla�t�klar� toplumsal ger�eklikle, bu ger�ekli�e denk d��en toplumsal psikolojinin ki�iler �zerindeki izd���m�n� ortaya koyabilir. ��yle bir bakal�m: 1871'de Paris Kom�n� ya�an�yor ve d�nyada bir hayalet dola��yordu. Ayn� tarihte Amerika'da K�z�lderililer yokediliyorlar, Nat Pinkerton banker oluyor, kovboylar bir yandan, Rancerler bir yandan tarihsiz bir �lkenin tarihini olu�turuyorlar. Haydutlar�n silah�or say�ld���, haydut �etelerinin maceralar�na �vg�ler yap�ld��� tarih, Amerikan tarihinin destan� gibi anlat�lmak istenir �o�u yerde. Tommiks, Teksas, Amerikan tarihinde Frans�z-�ngiliz kap��mas�nda iki yan� temsil ederken, K�z�lderililerin ortadan kald�r�lmas�nda ayn� �izgide bulu�urlar. K�z�lderili avc�s� olan Pinkerton (ki Amerikan ekonomisinde bir tarzd�r), �iddeti doru�a ��karan Tex gibi �izgi romanlara Zagor, Canon, Kinova ve benzerleri de kat�l�nca, K�z�lderililerin k�lt�r�
"boynu vurulan" bir k�lt�r olarak an�larda ya�ayacakt�r, bir de d�nyan�n vicdan�nda. Denilebilir ki, kovboy k�lt�r� �st�ne olu�turulan bu �izgi romanlar, yokedici, yoksay�c�, insan hayat�n�n ve onurunun kahramanlara b�rak�ld��� beyaz adam�n �st�nl���ne dayal� bir k�lt�r�n �r�n�d�rler. Orta zek?l� Amerikan ortas�n�f�n�n t�ketici ahl?k�na dayal� bir �retimin T�rkiye'de kitle bulmas� kimilerini �a��rtabilir ama ger�ek de budur.

Bu �izgi romanlar yayg�nla�t�k�a, yerli benzerleri de yarat�lmak durumundayd� ve �yle oldu. Karao�lan'lar, Tarkan'lar boy g�sterdi bir s�re sonra. Bu yerli kovboylar di�erlerinin kar��s�nda tutunabilecekler miydi? Tutundular. ��nk� T�rk �ovenizminin kitleselle�me y�llar�yd� o y�llar. Bu yerli �izgiler de k�sa s�re sonra Ye�il�am'da yer bulup, dizi filmler oldular.

Say�lar� ve nitelikleri �st�ne �ok �ey s�ylenebilecek bu �izgi romanlar, Amerikan sinemac�l���n�n da son y�llarda kitle ba��n� kurmada �nemli bir yer tutar. Bir d�nem sinema salonlar�n� dolduran fantastik macera filmlerinin ��k�� noktas� da bu �izgi romanlard�r kan�mca. �ndiana Johns'un mistik ve fantastik maceralar�, �izgi roman �zelliklerini ta��mas� bak�m�ndan ilgin�tir.

***

Bir yandan Amerikan kovboy k�lt�r�n�n yan �r�n� olan ve �o�u �talyan patentli olan �rk��, beyaz adam�n �st�nl���ne dayanan �izgi romanlar, di�er yandan da ge� romantizmin hastal�kl� tipleri arac�l���yla duygular�n d���nsel temelden kopar�lmas�na yol a�an Kerime Nadirler'in ortal��a yeniden ��kmalar�, bir rastlant� olmasa gerek. Dikkat noktas� buras�.

Bunlar� s�ylerken elbette bir yasak koyucu da olamay�z. Her yay�m, kendi kitlesine �zg�rce ula�abilmelidir. Ne var ki, kitle ile ilintisi olan politika, sanat gibi alanlar da d���nsel tavr�n� belirlemekte gecikmemelidir. Salt bir nostaji u�runa, kitle k�lt�r�n�n bu en yoz yan�, ele�tirel bak��tan ka��r�lmamal�d�r.

Bir zamanlar�n �izgi romanlar�yla ge� romantizmin sulug�z tiplerinin yeniden piyasaya s�r�lmesiyle dikkat �ekmek istedi�im as�l �ey, toplumsal ger�ekli�in manip�le edilmek isteni�indeki k�r�lgan zemindir. 80'li y�llardan bu yana zaten depolitize edilen gen�li�i ele�tirel zemine davettir ama�lad���m�z. Mevcut ger�ekli�e itiraz noktalar�n�n k�r�lmas�yla elde edilecek uyu�ukluk, belli ki, sisteme ele�tirel yakla��mla bakmas� gerekenlerin zihnini �elmeye y�neliktir. Bu m�mk�n m�? M�mk�n ki, bir�eyler oluyor.

Pedagojik mi bak�yorum? Hay�r. Pedagojik olan�n g�d�leme d�zene�ini olu�turan sistem i�i ayg�tlar�n ayar bozucu i�levine dikkat �ekmek istiyorum yaln�zca. S�permenler'in, Karao�lanlar'�n, Tom Brakslar'�n, Kerime Nadirler'in d�nyas�nda yarat�lan ill�zyonun perdesini kim indirecektir?

�izgi roman tekni�ine b�sb�t�n kar�� m�y�z? Hay�r. Tekni�in kullan�l�� bi�imine kar�� dikkat �ekmektir ama�lad���m�z. Yoksa, s�zgelimi Abd�lcanbaz'�n s�n�rl� yayg�nl���na kar��n bir alternatif oldu�unu g�zden ka��ramay�z.

�izgi roman sanayii yeniden h�zlan�rken, tek c�mlelik filmler ra�bet g�r�rken, k�lt�r end�strisinin yine egemenler yarar�na ivme kazand��� bir ortamda, hi�bir �eyin rastlant� olmad���n�n ve diyalektik d���nmenin alt�n� �izmek gerekiyor...


Kaynak: Ahmet Telli, 6 Mart 2004, �zg�r Politika


En Son Eklenen 5 Yazı

Hastalıklı Romantizmler �ağı
26.08.2005
S�z sanatı yapmanın hi� de m�nasip ka�mayacağı bir konudan bahis a�acak olsak da, şu bir ger�ek ki g�nahk�rlıklarla dolu bir yaz oldu. Tori Amos'un 'Sin&Sensuality;' yani 'G�nah ve Duygusallık' s�zc�klerini...

Fantastik olmak i�in radyasyon laz�m
19.08.2005
Fantastik D�rtl� ya da sevenlerinin adland�rd��� bi�imde F4, Amerikan �izgi roman� a��s�ndan bir d�n�m noktas�d�r. �lk say�s�ndan itibaren bir ekibin ser�venleri olarak ��kmas�, gizli kimlik olay�n� reddetmesi, bir s�per kahraman birli�inde...

Hayaller Ger�ek oldu
17.08.2005
Bazı �izgi roman hayranları i�in S�perman'in şehri Metropolis'le Batman'in şehri Gotham, ikisine de ilham veren New York kadar ger�ektir. New York sever �izgi romancılar sevinsin, ��nk� artık New York �ık&...

"Timsah utanmazdır ama kızlar onu se�er"
14.08.2005
Daral: Fabrikat�r �nal day�n�n o�lu. E�itim g�rm��, hali vakti yerinde. Hayata dair meseleleri olan, d�nyay� anlamland�rmaya, kendini geli�tirmeye �al��an ancak di�er yanda her ortamda daralan, �ok da mutlu olmayan biri.

Timsah: ��i, pa...

Miyazaki'nin K�zlar�
09.08.2005
Cumartesi g�n� �ok iyi bir i� yapt�m, kendime birka� DVD ald�m. B�ylece de, hi� hesapta olmayan bir hayal �lemine tepetaklak dalma f�rsat�m oldu: Bir Miyazaki d�nyas�. Nefis peyzajlar, eski kasabalar, �u ya da bu �ekilde havalanan insanlar,...



雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|