02.10.2004

 

Milo Manara: “�izgiroman Ayakta Kalmas�n� Bilir”

Graziano Origa

�talyanlar�n �talya d���nda en �ok tan�nan �izgi romanc�lardan biri Milo (Maurillo) Manara (d.1945). Ad� neredeyse her zaman “ustam” dedi�i Hugo Pratt’la birlikte an�lsa da pop�lerli�ini hi� ku�ku yok ki erotik �yk�lerine bor�lu. �nce Frans�zlar�n ke�fetti�i, alb�mler yapmas� i�in s�zle�me yapt��� sanat��, daha sonra Avrupa dendi�inde Fransa’y� hat�rlayan Amerikal�lar�n ilgisini �ekti. Bug�n, Amerika’da hat�r� say�l�r bir ilgiyle bilinen birka� Avrupal� �izerden biri. Bizde ise doksanl� y�llar�n hemn ba��nda, ikisi dergi ilavesi olarak yay�mlanan be� (erotik) alb�m� d���nda bilinmiyor. Graziano Origa’n�n kendisiyle yapt��� r�portaj onun �al��malar� kadar hayat felsefesine dair fikir verecek cinsten. Dipnotlar ve parantez i�inde yapt���m�z a��klamalarla r�portaj� asl�nda olmad��� bi�imde ayr�nt�land�rmaya �al��t�k.


GRAZIANO ORIGA: Milo Manara’n�n �yk�s� nas�l ba�lad�? Altm��l� y�llarda Venedik’te ya��yordunuz...

MILO MANARA: Evet, barikatlar d�nemiydi ve d�nyan�n her ge�en dakika de�i�ti�i duygusu vard� insanlar�n i�inde. Ressamd�m ve i�ler, �izerlik kariyerlerine ba�layan herkesin ba��na geldi�i gibi, hi� de iyi gitmiyordu. Para a��s�ndan k�t�yd� ama ya�am tarz� a��s�ndan daha da beterdi. O y�llarda biz ressamlar�n ba��nda bir ‘kimlik sorunu’ vard�. Para ile olan ili�kimi son derece net bir hale getirmem gerekiyordu. Ressaml�k mesle�inde i�in parasal y�n� tam anlam�yla berbatt�. San�r�m bunun en �nemli nedeni de �o�alt�lamayan bir sanat dal� olmas� ��nk� bir Pier Paolo Pasoloni kitab� en salak�a yaz�lm�� bir casusluk kitab�ndan daha pahal� de�il ya da hemen hemen ayn� bilet paras�na Federico Fellini’den bir ba�eser ya da La Cameriera tutta calda gibi bir porno film de izlemek m�mk�n. Ama Pablo Picasso’nun elinden ��kma bir tuvalin fiyat�yla Ludovico Nalin’nin (ressam arkada�lar�mdan biri) bir �al��mas� aras�nda herhangi bir k�yaslama yap�lamayaca�� da ortada. Resim alan�nda bir i�in fiyat� o i�in sanatsal kalitesiyle orant�l�d�r. �yi de bu kaliteye kim karar veriyor. ��te bu nedenle de�er kavram�yla olan ili�kimi netle�tirmeye ba�lad�m. O tarihlerde �spanya’dan Berrocal adl� bir heykelt�ra��n^1 eserlerinin ‘yeniden �retililebilirli�i’ konusu �zerinde d�nen tart��malarla olduk�a ilgilenmeye ba�lam��t�m. Ona kendimi tan�tt�m/Kendisiyle tan��t�m ve birlikte �al��maya ba�lad�k. Asl�nda onun i�in �al��maya ba�lad�m desek daha do�ru olacak. Verona yak�nlar�ndaki on yedinci y�zy�ldan kalma muhte�em villas�n�n harika k�t�phanesinde hem Forest’in Barbarella’s�n� ke�fettim hem de ya�am�mda ilk kez odan�n duvarlar�na as�lm�� Hugo Pratt’�n ola�an�st� serigraflar�n� g�rd�m .

ORIGA: �f�a ediyoruz: Manara �izgi romanla ilk defa kar��la��yor...

MANARA: Evet. O ana kadar �izgi romanlardan tam anlam�yla habersizdim. Ne bir tanesini okumu�lu�um ne de �izmi�li�im vard�. Ama onlar� g�rd���mde, hayal bile edemedi�im bir evren a��ld� sanki. Sonras�nda Guido Crepax’�, Dino Battaglia’y� (1923-1983), Sergio Toppi’yi (d.1932), Peellaert’(Jodella)i^2 , Will Eisner’� (d.1917) ve Frank Frazetta’y� (d.1928) ke�fettim.

ORIGA: Neler ��rendiniz bu �izerlerden?

MANARA: Battaglia, Eisner ve Toppi’den �izgi romanlar�n grafik bir a��rba�l�l��a sahip olmas� gerekti�ini, Pratt, Forest, Peellaert ve Crepax’dan ise �izgi roman�n ne kadar zorlu bir ara� olabilece�ini ��rendim. B�ylece kolumun alt�nda �izdiklerimden olu�an bir portf�y Milano’daki yay�nc�lar� turlamaya ba�lad�m. Sonunda arad���m ki�iyi buldum: Yay�nc� Furio Viano [Erotik fumettilerin �nl� yay�nc�-edit�r�].

ORIGA: Yani Venedik’ten Milano’ya ta��nd�n�z.

MANARA: O d�nem �u ufak formatl�, sayfa ba��na iki panelden olu�an ve bu i�e yeni ba�layanlara yeterli i� olana�� sa�layan erotik fumettilerin her yerde mantar gibi �o�ald��� zamanlard�. Diabolik’te �al��an Mario Gomboli’yi (d.1947) su� orta��m yaparak yay�nc�y�, Viano’yu yani, profesyonel bir ge�mi�im oldu�una inand�rd�k ve 1968’de ilk fumettom olan Genius �zerinde �al��maya ba�lad�m. Halen hat�rlad���mda t�ylerim diken diken oluyor^3 . Daha sonra k�smen erotik bir �izgi roman olan ama daha b�y�k formatta yay�nlanmakta olan Terror’�n birka� say�s�nda �al��t�m. Sonra da s�ra s�rekli ereksiyon halinde dola�an Kuzey Afrika korsanlar�, k�t� niyetli valiler ve bunlar�n kalyonlar�nda ya�ad��� a�klar� ve maceralar�n� �izdi�im kad�n korsan Jolanda de Almaviva’ya geldi. ��te bu yay�nevinde Silverio Pisu ile tan��t�m. Onunla ve di�er birka� ki�iyle birlikte olduk�a haks�z bir bi�imde ihmal edilmi� bir �izgi roman ��kartmaya ba�lad�k. Devlet televizyonunu a��k sa��k bir �slupla yerdi�imiz Telerompo’ydu dergimizin ad�.

ORIGA: Ondan sonra gazeteci Giancarlo Francesconi sizden Rizzoli’nin �ocuk dergisi Corriere dei Ragazzi’ye katk�da bulunman�z� istedi.

MANARA: Evet. Ben de memnuniyetle kabul ettim bu teklifi. Orada �al���rken, Alfredo Castelli’nin k�t� muamelesi sayesinde, tam olarak ne yapt���m� g�zden ge�irme f�rsat�m oldu. K�sa bir ��rakl�k d�neminden sonra yazar Mino Milani^4 (d.1928) bana s�rd�rmekte oldu�u La Parola alla giuria (J�ri karar veriyor) serisinin bir b�l�m�n�n �izimini-Amerikal�lar�n deyi�iyle “sanat” k�sm�n�- �nerecek kadar g�vendi: Seride tarihin en �nemli ki�iliklerini yarg�l�yor ve karar� okuyucuya b�rak�yorduk. Truval� Helen’i (bir �st mahkemede beraat etti), J.R.Oppenheimer (su�lu bulundu), Amiral Yamamoto (beraat etti), A. Nobel (su�lu bulundu) gibi bir �ok ki�iyi mahkemeye ��kard�k. Tam s�ra Stalin’e gelmi�ti ki dergi kapand�. B�t�n bu tarihsel tart��malar bize o s�rada The History of France in Comics (�izgi Romanda Fransa Tarihi) serisini haz�rlamakta olan Frans�z yay�nc� Larousse’dan bir teklif gelmesini sa�lad� (1976). Ayn� d�nemde Lo Scimmiotto (Maymun) �zerinde �al��maya ba�lad�m.

ORIGA: Bu yetmi�li y�llarda oldu ve Maymun bir �talyan �izer i�in tam bir zafer olarak nitelendirilebilecek �ekilde Alterlinus taraf�ndan yay�mland�^5.

MANARA: D�r�st olmak gerekirse san�r�m birileri beni onlara tavsiye etmi�ti. Asl�nda bundan tam olarak emin olam�yorum ��nk� o tarihteki edit�r, Oreste del Buono^6, �yle tavsiye mavsiye dinleyecek birisi de�ildi. Ama di�er taraftan kendimden ��phelenmeme neden oldu. Ona Maymun’un desenlerini g�sterdi�imde tepkisi “oh, ama bunlar �ok ho� �eyler!” �eklinde olmu�tu. Sanki tersine bir durum olsayd� bile �yk� nas�l olsa yay�nlanabilirdi gibi bir �eyi neredeyse ima eder gibi olmu�tu. Pisu ile benim yaratt���m�z �ekliyle Maymun, �in devlet ba�kan� Mao Zedung’a olduk�a a��k bir dokundurmayd�. Maymunun �l��� ve g�m�l���n�n yer ald��� son sayfay� �izerken radyodan Mao’nun �l�m�n�n duyuruldu�unu hat�rl�yorum. Sonraki i�imde, Alessio, Il Borghese Rivoluzionario’da (Alessio, Devrimci Burjuva) b�t�n hikayeyi resimlerle paralel olarak basmaya karar verdik. Yani, �zerk olarak, Pisu metini ben de �izimleri halledecektim. Neyse, Alessio b�y�k �l��de Joseph Roth’un (1894-1939) Flight Without End (Sonu Olmayan U�u�- 68 sonras�n�n �nemli romanlar�ndan biri olmakla birlikte ilk kez 1927’te yay�nlanm��t�r) roman�ndan ilham al�narak yarat�lm��t� ve Alterlinus taraf�ndan 1977’de^7 yay�mland� ama ele�tiriler ve okuyucunun tepkisi pek de heyecan verici de�ildi. �te yandan Maymun, �lke d���nda bile, daha iyi i� yapt�^8. ��te o s�rada, Hugo Pratt’in de cesaretlendirmesiyle, kendi �yk�lerimi yazmaya karar verdim. Frans�z yay�nc� Dargaud’un t�m�yle bana ait olan H.P and Giuseppe Bergman isimli �yk�m� yay�nlamay� �nermesi �zerine Paris’e gittim^9.

ORIGA: Giuseppe Bergman ismi akla Hugo Pratt’� getiriyor.

MANARA: Bu isim bana �eli�kilerle dolu kahraman�m� yans�tacak uygunlukta bir isim olarak g�r�nd�. Pratt’�n varl��� bu isimle s�n�rl� de�il. Kendisi �yk�n�n di�er kahraman� H.P’nin kimli�inde g�r�nmeyi kabul etti. Ben Bergman karakteriyle ger�eklerden ka��� ile y�k�ml�l�k, ya�anan ile edebiyat arac�l���yla edinilen deneyim aras�ndaki karma��k ili�kiyi incelemek istemi�tim. O �izgi roman g�nl�k ya�am�n kroni�ini klasik macera bant�n�n fantastik evreni i�ine yerle�tirmek istedi�im bir denemeydi. Moebius’un bu konuyla ilgili olarak bana “Sen Carlos Castaneda’y�^10 okumu�sun galiba, �yle de�il mi?” dedi�ini de aktaray�m bu arada.

ORIGA: Siz Hugo ile ilk ortak �al��man�z� 1983’te Hugo sizin i�in Indian Summer �yk�s�n� yazd���nda yapm��t�n�z.

MANARA: Evet, daha sonra da 1991’de Il Grifo’da yay�mlanan El Gaucho adl� bir ba�ka b�y�k projede daha beraber �al��t�k.

ORIGA: Bize Pratt i�in neler s�yleyebilirsiniz?

MANARA: Pratt Pratt’d�r. T�m zamanlar�n en iyi �izgi romanc�s� olmas� konunun �nemsiz yan�. Hugo harika bir insan ve ben onun arkada�lar�ndan birisiyim. Onun elinde cinsel a�k ve seks, maceraya bazen de gizemlere a��lan kap�n�n kilitlerine d�n���r. Yap�tlar�nda macera ile siyaset aras�nda �yle g��l� bir ba� vard�r ki Hugo’nun �izdi�i bir sayfadaki siyaset miktar� herhangi bir parlamentoda bulaca��n�zdan �ok daha fazlad�r. Onun etkisi sadece profesyonel anlamda de�il hem k�lt�rel hem de etik a��lardan son derece belirleyici olmu�tur.

R�portaj�n tamam� Ser�ven, �izgi Roman Ara�t�rmalar� Dergisinin ilk say�s�nda...


En Son Eklenen 5 Röportaj

Kemal G�khan G�rses: �Arzum G�ncel Bir Hik�yeyi G�n� G�n�ne �izebilmek��
03.07.2006
Ayşeg�l Savaşta alb�m�yle ilgili olarak Kemal G�khan G�rses ile yaptığımız r�portajı aktarıyoruz....

Evrenin Kalbinde, Jodorowsky Konuşuyor
07.06.2006
L.A. Weekly�den Jay Babcock, underground ve muhalif k�lt�rlerin �arpıcı �reticilerinden biri olan Alexandro Jodorowsky ile r�portaj yapmış. Bu r�portajı vesile ederek T�rkiye�de nerdeyse hi� tanınmayan bu �arp&...

Gerhard F�rster: �Giderek �oğalan Aktif Bir Okuyucu Var�
11.05.2006
Gerhard F�rster, Avusturya�da yaşayan, �izgi roman araştırmaları dergilerinde �alışmaları yayınlanan bir araştırmacı-yazar. Fumetti tutkunu olan F�rster, �izgi roman d�nyasına ili&...

Ozan K���kusta: ��izgi Roman İ�in Her Zaman Heyecanlıyım�
20.04.2006
Dergimizin son sayısının kapağını �izen Ozan K���kusta ile konuştuk. Ozan, yayın hazırlıkları s�ren Tam Macera ekibinden....

Uzaktan Sevin�le İzliyorum
12.03.2006
T�rkiye�nin ilk kadın karikat�risti sayılan Selma Emiroğlu-Aykan, �zellikle Kara Kedi �etesi �izgi romanıyla bir kuşağın b�y�k sempatisini kazanmıştı. Sorularımız �er�evesinde �ize...



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|