25.09.2005

 

Hey Moebius!!! (2)

www.seruven.org

Moebius r�portajlar�m�za devam ediyoruz...Bu kez 1994 y�l�na gidiyoruz, Clotilde Dupont, Thomas Guiet ve Laurent Devanne taraf�ndan derlenen bir ba�ka Moebius r�portaj�n� aktar�yoruz. Moebius, o d�nem art�k �izgi Roman��n �Rimbaud�su olarak g�r�len, d�nyan�n her yerinde hayranlar� olan bir sanat�� olarak �al��malar� bilinen ve ne yapaca�� merak edilen bir konumda.

Sinema
Bence �izgi roman �izerleri kendilerince sinema yap�yorlar. �izgi roman�n sineman�n bir bak�ma yerine ge�ecek ya da yerini alacak bir �ey oldu�unu ya da yoksul sinemas� oldu�unu s�ylemem ama biraz buna benzer bir �eyler de var bir yerlerde. Her �ey hareketsiz, her �ey donup kalm��, her �ey iki boyutlu oldu�una g�re, yapay, �znel, keyfi, mant��a ayk�r� y�ntemlerle bir anlat�n�n ve hareketin devaml�l���n� ima etme te�ebb�s�d�r bu. Ama insan zihni b�yle bir d�zende i�liyor. Bu yava� yava�, son 50 ya da 100 y�l i�inde ger�ekle�ti. �izgi roman kendi kendini e�iten ve ku�aktan ku�a�a me�aleyi aktaran okurun da ortakl���yla, kekelemelerden belli bir yetkinle�meye ge�ti. �imdi �izgi roman�n, bir yandan �zerkken, bir yandan da sanatlar�n, tabii ki sineman�n geli�imine �ok �abuk ba�lanan belirli bir dili var. �ki �ekilde ba�lan�yor: His d�zeyinde, izleyici olarak �znel bi�imde yakalad���m�z bak�� d�zeyinde sinemayla eklemleni�i; salonday�z, karanl�kta. Sonra da g�r�nt�ler g�r�yoruz. Bir ton g�r�yoruz. Bir y�netmenin bak��� arac�l���yla g�r�yoruz. D�nyay� g�rme bi�imimizde, birbirimizle ileti�im kurma bi�imimizde bu sinemac� bak��lar�ndan �ok etkilendi�imize ��phe yok. �te yandan, statik ikonografi d�zeyinde etkinin ba�ka bir ve�hesi de s�z konusu; yani belgeler, plato foto�raflar�, fotoroman bi�imindeki �evrim senaryosu. Film ka��t �st�ne yat�r�ld���nda ortaya ��kan �eyde �ok etki var. 60�l�, 70�li y�llarda b�y�k bir moda oldu: �talyan westernleri ve pop�ler sineman�n �r�n� olan neredeyse b�t�n filmler fotoroman haline getiriliyordu ama tuhaft�r ki, Jules et Jim gibi i�g�zlem (introspection) sinemas� hi� bir zaman fotoroman haline getirilmedi ve yaz�k oldu; keza Resnais�nin filmleri...Bu asl�nda m�mk�nd� ve son derece ilgin� olurdu. Daha edebi bir yakla��m olurdu. Edebiyat�n i�inde olan insanlar bask�/yay�n sorunlar�yla o kadar me�guller ki ba�ka sistemler hayal edecek vakitleri pek yok. Sinema i�in de ayn� �ey s�z konusu, �ok fazla �ey yok, ge�it yok, t�rleri stati�e, edebiye do�ru uzatacak patikalar yok. Senaryolar�n yay�nlanmas�yla ilgili de ayn� �ey s�z konusu. Bir film senaryosu �ok ilgin� bir �eydir. Avrupa�da bu konuya giri�meyi, bundan yararlanmay� deneyenin olmad��� do�ru. Okuyacak ve g�recek o kadar �ok �ey var ki, belki de doygunluk noktas�na geldik. ABD�de �rne�in, sineman�n �evresinde yay�nla ilgili d�nen �ok daha fazla �al��ma var, orada sinematografik g�r�nt� pazar� �ok geli�mi� durumda. �ahsen, �ok �ey ��rendim. Bir filmin statik olarak sayfa d�zenlemesindeki s�n�rlar�n� ve bunu yapan y�netmenlerin hayal g��lerinin s�n�rlar�n� g�rd�m. �rne�in, sessizlik olduk�a az kullan�l�yor. Bu fotoromanlar�n g�r�nt�leri her zaman bir diyalogun arac�d�r. Bu ya filmin diyalogudur ya da az �ok yeniden yarat�lm�� bir diyalogdur. ��te burada tam da hareket eden sinema ile elle hareket edilmesi gerek sinema aras�ndaki ara y�z�n kalbindeyiz. Benim i�in �izgi roman ile fotoroman edebiyatla akrabad�r. �izgi roman, b�sb�t�n yaz� dili olmayan bir dil kullanan, ba�ka bir alfabeyi hedef alan bir edebiyat bi�imidir; �ok esnek, �ok yetkinle�tirilmi�, �ok karma��k bir nevi nat�ralist hiyeroglif. G�r�nt� s�z konusu ve her bir g�r�nt� kod a��m� �ok bariz, bir ideogram. Fakat o kadar da a��k de�il, zira �izgi roman okumaktan �ciz insanlar var.

��nk��
Anlat�sal mant���n i�ine girmeyi beceremiyorlar, ��nk� bu g�z�n belli bir e�itimini gerektirir. �lkel topluluklara filmler g�sterildi�inde, ekran�n �zerindeki hareketin g�stergelerini kavramakta �ok zorlan�yorlard�, bir boyut eksikti bu da onlar� k�r k�l�yordu. Hayvanlarda oldu�u gibi. �rne�in, televizyondaki kediye bakan bir kediyi ele alal�m; di�er kedinin varl���n� ona bildirecek olan �ey kokudur� Bu da, insano�lunun sinematografik dilin i�ine ancak belli bir e�itim pahas�na girebilece�i anlam�na gelir ve olduk�a h�zl� bir �ekilde dibe kadar gidebilir.

E�itim bug�n art�k h�zl� kurgu �zerine de�il, daha ziyade yava�l�k, zaman �zerine olmal�.
Burada, d���ncenin, g�r���n daha nitel bir ve�hesiyle kar�� kar��yay�z. Bu da dikkati �ekme, d���ncelere girebilme kapasitesidir. ��phesiz ki e�er dikkatimizi yaln�zca deterjan reklamlar�na ya da k�t� televizyon programlar�na y�neltirsek, yava� yava� dikkat kas� gev�er ve felaket hallere gireriz (...) Bu bir bilin� d�zeyi meselesi, tabir-i caizse geli�im d�zeyi meselesi. Duyusal yoksunluktan dolay� stres alt�nda olan biri bu yoksunlu�a duyarl�l�k d�zeyini azaltarak kar��l�k verecektir. �Yoksunum� diyece�ine �alg�lam�yorum� diyecektir. Alg�lamama olgusu yoksunlu�u hissetmememize yol a�ar. O zaman da yoksunluk �zerine kurulu b�t�n bir alg� sistemi in�a eden ve duyarl�l�k d�zeyi a��s�ndan pek geli�memi� olan insanlar oluyor. B�t�n bunlar da ilgisi yokmu� gibi g�r�nen ama do�rudan eserlere duyarl�l�k konusuna ba�l� olan bir �eye dahildir. E�er baz� insanlar di�erlerine ve kendilerine kulaklar�n� t�kayarak ya��yorlarsa bu eserlere hi� ilgi duymayacaklard�r.

Blueberry
Sorun sadece Amerika�yla, Amerikan manzaras�yla ve gelene�iyle ba�lant�l� bir t�r olmas�ndan, �izgi roman�nsa Fransa�da yap�l�yor olmas�ndan kaynaklan�yor. Bu Avrupal� bir �izgi roman, dolay�s�yla Sergio Leone�nin filmleri gibi t�mden estetik olarak Avrupal� bir �r�n ile ABD�de �retilecek bir yap�m aras�nda bir se�im oldu�u kesin. Yap�m�n Avrupa�da ger�ekle�mesi i�in ba�lat�lmas� konusunda sorunlar ��kar�yor, ��nk� Avrupa�da western end�strisi bitmi� durumda. Var oldu�u d�nemlerde Blueberry�nin bir tane �talyan veya �spanyol �r�n� daha olmas�n� istemedik. Bunu pek arzu etmiyordum. Belki Leone yapm�� olsayd� olabilirdi ��nk� Leone bir dahi ama onun ard�ndan gelen kimse yok. Di�er alternatif bunu Fransa�da, iyi bir Frans�z y�netmenle ger�ekle�tirmek olurdu. ABD�den de sanat y�netmenleri, atlar, eyer tak�mlar�, kost�mler, marangozlar getirtilirdi; Meksika�y� de�il de daha ziyade Rocky Da�lar�n� Alpler�de, Pirene�lerde ya da Vosges da�lar�nda yeniden yaratmak i�in. Robert Enrico�nun Les grandes gueules�� Fransa�da, Frans�z oyuncularla western yapman�n gayet m�mk�n oldu�unu kan�tl�yor... Mesela bir steak frites (Biftek-Patates k�zartmas�; daha ziyade Bel�ika�ya ait bir �yerel lezzet�) western yapmak... Ya da choucroute (Ek�i kapuska gibi bir �ey; bu da b�lgesinin (Fransa�n�n Almanya s�n�r�ndaki Alsace b�lgesi yemeklerinden)...

Y�netmen Olmak �stedim
Ama bu ba�ka bir meslek. Belki olabilirlik a��s�ndan yapabilece�im bir meslek ama karar, ge�i� d�zeylerinde benim harc�m de�il. Bir film yapsam bir y�l ister, bir y�l derken iki y�l demeliyim. Senaryo �al��mas� var, yap�m �ncesinde gereken d�zenlemeler var, yap�m a�amas� var, �ekim var, oyuncular�, kost�mleri, m�zisyenleri bulmaya ba�lamak var, bu... Yaln�zca bir ser�ven de�il, muazzam bir zaman yat�r�m�. Yani ba�ka bir meslek. Benim sevdi�im �eyse �izmek. Ben patolojik bir �izerim, dosdo�ru b�yle. Can�m bir �izim yapmak istiyor ve �izim kendili�inden oluyor. Biliyorum ki bir film yap�l�rken aylarca s�ren bir �al��ma tek bir saniyenin i�inde yo�unla�m�� oluyor ve ola�and��� bir etki s�z konusu ve sineman�n g�c� de burada yat�yor. Tek bir filmin on tane �izgi roman alb�m�nden da �ok etkisi var. G�ncellik dahilinde demek istiyorum ��nk� ortak bellek d�zeyinde, bu o kadar kesin de�il. Alb�mler okurun bilin�alt�na g��l� bir �ekilde giriyorlar, bu �ok g��l� bir �ekilde kaz�n�yor; bazen bir filmden daha fazla!

�izgi roman ve Sinema
�izgi romana yak�n duran filmler de�il, bak��t�r. E�er b�l�mlere ayr�lmam�� bir bak��a, b�l�mlere ayr�lmam�� bir zihne sahipsek, �izgi roman� m�zi�e ba�lar�z, m�zi�i dansa, dans� edebiyata, edebiyat� sinemaya, yani bunlar�n hepsi ili�kili... Politikayla, bilimle, sosyolojiyle, felsefeyle, psikanalizle, tarihle, ya�amla, �l�mle, yani b�t�n bu �eyler aras�nda bir ayr�m yok (...) bi�imle de�il, ruhla ba�lant�l�lar. Sinema, �izgi roman, tiyatro, b�t�n bunlar kendi maddi �zerklikleri olan bi�imler. Ge�itler var elbette, sabit de�erler var ama dilde oldu�u gibi sabit de�erler var: Sesi kullan�r�z, hepimizin ayaklar� yerde, ba�� havadad�r ama bu sabit de�erlerin bizi yan�ltmas�na de izin vermemeliyiz, ger�ekten spesifik bir durum. (Benim sinemada yapt���m i�ler) sinema i�i de�il, dekorat�r i�i. K���k k���k �izgi roman par�alar� yapmaya benziyor, ama bunlar� yay�nc�ya g�nderece�inize yap�mc�ya g�nderiyorsunuz. Ger�ekten sinema i�i de�il yani. Ger�ekten sinema ruhuyla �al��t���m sefer Tron�layd�. Disney�leydim, y�netmenle �al���yordum. Buna kar��n, Jodorowsky ile Dune�da �al��t���m zaman ger�ekten spesifik bir sineman�n i�indeydik. Ren� Lalloux ile Les ma�tres du temps�da �al��t���mda da sinematografik bir opti�in i�indeydik ama onun d���nda, �izgi roman�n bir yan �r�n� gibi, grafik gibi... Starwatcher�da en az �� story-board yapt�m. Story-board yapmaya bay�l�yorum. �ok �abuk bir nevi �yk�sel hipnoza, vecde kap�l�yorsunuz, �ok h�zl� ilerliyor, i�aret dili gibi son s�rat, harika bir �ey. S�z konusu olan, �nemli bir t�rden gelen taleplere kar��l�k verebilmenin keyfi. Bir �izgi roman �izeri i�in, sinema d�nyas�ndan bir talep gelmesinin bamba�ka bir boyuta ge�mek oldu�u do�ru. Bir anda, �izgi roman yay�n�nkinden farkl� bir y�zeye sahip insanlar�n kar��s�nda buluyorsunuz kendinizi. �ok daha b�y�k mebla�larla oynayan insanlar bunlar, �izgi romandakilerle kar��la�t�r�lamayacak k�lt�rel sorumluluklar�, kalite bilinci, talep bilinci olan insanlar. �izgi romanda, h�rsl� olmak istiyorsan�z bu hakka sahipsinizdir ama yay�nc�lar �izerleri i�in �zellikle h�rslanmazlar pek. Sinemada, her �artta �ok emek isteyen ticari bir yan var. Bir film yapmak her zaman �ok zordur. B�t�n i�inde ortalama yap�ma bak�nca, her zaman esasl� bir �ey ifade etme arzusu vard�r, en az�ndan filmi yapan insan i�in, her seferinde insanlar sanki sorguya �ekileceklerdir, y�netmenlerin konu�malar�n� dinlemek yeter. �zellikle gen�leri dinlemek, bir film yapmak hayati bir �ey ve her �eylerini ortaya koyuyorlar! Oysa �izgi roman biraz oyun gibi. Zaten sevimli taraf� da bu, �izgi roman�n hafif yan�. Sineman�n dram� da biraz bu, en az�ndan Fransa�da, bu hafifli�in yitirilmesi. Gen� auteur�ler oyunbaz ve cince bir ruhla gelmiyorlar, biraz fazla ciddiyetle geliyorlar! (�ev. Linda Stark)

Devam Edecek



En Son Eklenen 5 Röportaj

Kemal G�khan G�rses: �Arzum G�ncel Bir Hik�yeyi G�n� G�n�ne �izebilmek��
03.07.2006
Ayşeg�l Savaşta alb�m�yle ilgili olarak Kemal G�khan G�rses ile yaptığımız r�portajı aktarıyoruz....

Evrenin Kalbinde, Jodorowsky Konuşuyor
07.06.2006
L.A. Weekly�den Jay Babcock, underground ve muhalif k�lt�rlerin �arpıcı �reticilerinden biri olan Alexandro Jodorowsky ile r�portaj yapmış. Bu r�portajı vesile ederek T�rkiye�de nerdeyse hi� tanınmayan bu �arp&...

Gerhard F�rster: �Giderek �oğalan Aktif Bir Okuyucu Var�
11.05.2006
Gerhard F�rster, Avusturya�da yaşayan, �izgi roman araştırmaları dergilerinde �alışmaları yayınlanan bir araştırmacı-yazar. Fumetti tutkunu olan F�rster, �izgi roman d�nyasına ili&...

Ozan K���kusta: ��izgi Roman İ�in Her Zaman Heyecanlıyım�
20.04.2006
Dergimizin son sayısının kapağını �izen Ozan K���kusta ile konuştuk. Ozan, yayın hazırlıkları s�ren Tam Macera ekibinden....

Uzaktan Sevin�le İzliyorum
12.03.2006
T�rkiye�nin ilk kadın karikat�risti sayılan Selma Emiroğlu-Aykan, �zellikle Kara Kedi �etesi �izgi romanıyla bir kuşağın b�y�k sempatisini kazanmıştı. Sorularımız �er�evesinde �ize...



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|