04.11.2004

 

Spiegelman Maus'u Anlat�yor

Stephen Bolhafner

Maus'un �izeri Art Spiegelman'�n ilgin� bir r�portaj�n� aktar�yoruz. Babas�yla olan ili�kileri, ald��� ele�tiriler ve hikayesini i�leyi�i bi�imi hakk�nda ilgin� ayr�nt�lar i�eren bir �izgi roman sohbeti.

Stephen Bolhafner'�n 6 Haziran 1991'de Spiegelman'la yapt��� bu s�yle�i ayn� y�l The Comics Journal'�n 145. Say�s�nda yay�nlanm��t�r. Telefonda yap�lan s�yle�i s�ras�nda Spiegelman New York'da, Bolhafner ise St. Louis'dedir. RAW dergisinin ge�mi�i ve gelece�i, underground �izgi roman dergileri ve Maus odakl� s�yle�inin sadece Maus k�sm�n� aktard�k.

Maus'un yeni b�l�mlerini de A4 dosya ka��d�na dolma kalemle mi �iziyorsunuz?
Ee �yle say�l�r. Maus'u A4 ka��t �zerine dolam kalemle �izmemin temeldeki sebebi, dedi�im gibi, kendimi �izmekten �ok yaz�yor gibi hissetmek istedi�im i�indi. Bu sebeple dosya ka��d�na �izmeye ba�lad�m. Ama bir s�re sonra �izdiklerime bak�nca, dosya ka��d�n�n zamanla a��naca��n� fark ettim. O t�r ka��d�n s�lfit oran� �ok y�ksektir. Ben de pH oran� d���k 100 y�z pamuk ba�l� ka��t kullanmaya ba�lad�m. Son zamanlarda bu t�r ka��t da bulamaz oldum, �imdikiler �ok dokulu ve m�rekkebi da��t�yor. Sonunda �ok ince Bristol kartonu al�p A4 boyutunda kestirdim. �izerlerin neden belli malzemeleri kulland���n� tekrar ke�fetmem gerekti. Bristol m�rekkebi iyi al�yor.

Baban�z bir ka� y�l �nce �ld�. Bu Maus'u yazman�z� nas�l etkiledi?
Babam 1982'de �ld�. Kitaba ba�lad���mda babam hastayd�. Etkilerden biri buydu… Hemen o zaman ba�lamazsam bu kitab� asla bitiremeyece�imi biliyordum.

O zaman 13 y�l s�ren Maus maceran�z�n sadece bir ya da iki y�l�nda baban�zla beraber �al��t�n�z.
Evet. Belki de bu babamla ili�kimi s�rd�rmemin bir bi�imi. Asl�nda babamla olan ili�kim �imdi pek �ok y�nden, o sa�ken oldu�undan daha iyi.

Harvey Pekar, Maus'da fareleri kullanman�z�n bir hata oldu�unu d���n�yor. �nsanlar� kullansayd�n�z kitap �ok daha etkili olurdu g�r���nde ve �zellikle de Polonyal�lar� domuz olarak �izmenizden ho�lanmam��.

Ben de pek �ok ki�inin Yahudilerin fare olarak �izilmesini umursamazken Polonyal�lar�n domuz olmas�na itiraz etmelerinden ho�lanm�yorum.

Ama sevimli fareler �oktan beri �izgi roman d�nyas�ndad�rlar. Mesela Mickey Mouse.
Porky ve Petunia Pig de �yle. Ama as�l mesele bu de�il. Bu kulland�klar�m benim imgelerim de�il, ben onlar� Almanlardan �d�n� ald�m. Yak�nlarda Polonya'ya gitmek istedim, tabii vize almam gerekiyordu. Gittim ba�vurumu yapt�m, bir s�re sonra Polonya konsoloslu�undan aray�p ata�e sizinle konu�mak istiyor dediler. Benimle ne konu�mak istedi�ini elbette biliyordum. Konsoloslu�a giderken yolda ata�eye ne s�yleyece�imi d���n�yordum. "Asl�nda soylu ayg�rlar �izmek istiyordum ama at �izimlerinde pek ba�ar�l� de�ilimdir". Oraya gitti�imde adam m�thi� bir giri� yapt�, "Bildi�iniz gibi Naziler bize schwein (Almanca’da domuz) derlerdi" dedi. Ben de "Evet, bize de vermin (Almanca’da fare veya s��an) derlerdi" dedim. Sonu�ta Maus insanlar�n farkl�l�klar�ndan �ok benzerlikleriyle ilgili. Meseleyi ulusal, �rksal ya da dinsel noktalara g�re ay�rmak anlams�z. Kitab�m�n �zet kayg�s� bu de�il mi zaten? Kitab�mda kulland���m kendi varolu�lar�na kar�� olan, kendi kendilerini imha edecek olan - ve eden de - metaforlar�n her nas�lsa kitab�n sonunda hala insanlar�n ilgi kayna�� olmas� �a��rt�c�.

Peki hayvanlar� kullanman�n kitab�n insanlar �zerindeki etkisini azaltt��� fikrine ne diyorsunuz? Bence bu do�ru bir g�r�� ama etkinin azalmas�n� ben olumlu g�r�yorum. B�t�n kitab� "Prisoner on the Hell Planet" tarz�nda yapsayd�n�z bilmem insanlar kald�rabilir miydi?
Hi� kat�lm�yorum. Bence �yk�n�n etkisi azalm�yor, aksine art�yor. Ki�ilerin maskelerin arkas�nda olmas� okurun kendisini karakterle �zde�le�tirmesine, karakteri kafas�nda yeniden yaratmas�na olanak veriyor.

Mesela Alman askerin Yahudi �ocu�u duvara �arpmas�nda oldu�u gibi, de�il mi? G�r�nt� �ok a��k de�il, belki b�t�n vah�et g�r�nm�yor ama okurun kafas�nda yarat�lan imge �ok g��l�.
Kesinlikle. E�er o kareye bakarsan�z- kitap var m� yan�n�zda?

Hemen al�yorum, bir dakika… Tamam.
Tamam. 108. sayfay� a��n da Profes�r Spiegelman size o son iki kareyi a��klas�n. �ncelikle, �izim stiline bakal�m. Bahse girerim orada g�rd���n�z �eyin bir kedi mi, fare mi yoksa insan m� oldu�unu s�yleyemezsiniz. Bu kareleri �ok iyi hat�rl�yorum ��nk� son halini �izene kadar kim bilir ka� eskiz yapt�m. Zaten Maus'u bitirmem de bu y�zden uzun s�rd�; baz� kareler son haline gelene kadar eskizler yapt�m, tekrar, tekrar �izdim. Neyse, sonunda �u a�maza girdim; o sahneyi g�stersem olmazd�, g�stermesem olmazd�. Sonunda kendi kendime, "Spiegelman, bundan ka��� yok!" dedim. Her�eyin �ok bariz olmas�n� istemiyordum. G�r�nt�n�n "hey, bana bak�n!" diyerek �zerine gere�inden fazla dikkat �ekmesini de istemiyordum. O kare �z�nde bir sal�n�m hareketi ideogram� gibidir. Duvara �arp�lan �ocu�un ba�� g�r�nt�n�n d���nda kal�yor ve g�r�nm�yor ama s��rayan kanlar� g�rebiliyoruz. Bir sonraki karede ise duvardaki kan�n �st�nde konu�ma balonu var. Babamla y�r�rken onun "��te bunu g�zlerimle g�rmedim, ertesi g�n birisi anlatt�" demesi de �nemli bir ayr�nt�d�r.

Sayfada a��k�a g�r�nmesi yerine okurun akl�na girip orda yer ediyor.
Elbette. Maus'a ba�lad���mda ��yle bakmas� kolay, okurla �yk� aras�na girmeyen, ak��� aksatmayan ve yapmak istediklerime olanak verecek bir g�rsel bi�em geli�tirmek �ok zaman�m� ald�. "Prisoner on the Hell Planet" bana olan, ba��ma gelen bir �eydir ve beni belirli bir �ekilde �yle �ok etkilemi�tir ki, yo�un Alman Ekspresyonizmi etkisi alt�ndaki o bi�em, o �yk�ye denk d���yor. Ekspresyonistler tuvale g�r�nt�ler de�il de duygular koymaya �al��t�lar. Ve bu duygular �ok g��l� ve ki�iseldi, yani o bi�em ama�lar�yla uyumluydu. Babam�n duygular�na o bi�emde yakla�mak ve babam�n ya�ad�klar�n� o bi�emde aktarmak hi� d�r�st olmayacakt�.

�eviri: �enol Bezci

Ayr�nt�lar Ser�ven, �izgi Roman Ara�t�rmalar� Dergisinin 2.Say�s�nda


En Son Eklenen 5 Röportaj

Kemal G�khan G�rses: �Arzum G�ncel Bir Hik�yeyi G�n� G�n�ne �izebilmek��
03.07.2006
Ayşeg�l Savaşta alb�m�yle ilgili olarak Kemal G�khan G�rses ile yaptığımız r�portajı aktarıyoruz....

Evrenin Kalbinde, Jodorowsky Konuşuyor
07.06.2006
L.A. Weekly�den Jay Babcock, underground ve muhalif k�lt�rlerin �arpıcı �reticilerinden biri olan Alexandro Jodorowsky ile r�portaj yapmış. Bu r�portajı vesile ederek T�rkiye�de nerdeyse hi� tanınmayan bu �arp&...

Gerhard F�rster: �Giderek �oğalan Aktif Bir Okuyucu Var�
11.05.2006
Gerhard F�rster, Avusturya�da yaşayan, �izgi roman araştırmaları dergilerinde �alışmaları yayınlanan bir araştırmacı-yazar. Fumetti tutkunu olan F�rster, �izgi roman d�nyasına ili&...

Ozan K���kusta: ��izgi Roman İ�in Her Zaman Heyecanlıyım�
20.04.2006
Dergimizin son sayısının kapağını �izen Ozan K���kusta ile konuştuk. Ozan, yayın hazırlıkları s�ren Tam Macera ekibinden....

Uzaktan Sevin�le İzliyorum
12.03.2006
T�rkiye�nin ilk kadın karikat�risti sayılan Selma Emiroğlu-Aykan, �zellikle Kara Kedi �etesi �izgi romanıyla bir kuşağın b�y�k sempatisini kazanmıştı. Sorularımız �er�evesinde �ize...



 

雪茄| 雪茄烟网购/雪茄网购| 雪茄专卖店| 古巴雪茄专卖网| 古巴雪茄价格| 雪茄价格| 雪茄怎么抽| 雪茄哪里买| 雪茄海淘| 古巴雪茄品牌| 推荐一个卖雪茄的网站| 非古雪茄| 陈年雪茄| 限量版雪茄| 高希霸| 帕特加斯d4| 保利华雪茄| 大卫杜夫雪茄| 蒙特雪茄| 好友雪茄

古巴雪茄品牌| 非古雪茄品牌

Addmotor electric bike shop

Beauties' Secret化妝及護膚品

DecorCollection歐洲傢俬| 傢俬/家俬/家私| 意大利傢俬/實木傢俬| 梳化| 意大利梳化/歐洲梳化| 餐桌/餐枱/餐檯| 餐椅| 電視櫃| 衣櫃| 床架| 茶几

Wycombe Abbey| 香港威雅學校| private school hong kong| English primary school Hong Kong| primary education| top schools in Hong Kong| best international schools hong kong| best primary schools in hong kong| school day| boarding school Hong Kong| 香港威雅國際學校| Wycombe Abbey School

邮件营销| 電郵推廣| edm营销| 邮件群发软件| 营销软件|